Қидирув

фл. Тиланмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. 1. Бирор истак, тилак, ният билдирувчи сўз, гап айтмоқ.

Ҳазратим, мен мунглик, қизингиз сизга худодан Шайх Саъдийнинг умрини тилайман! Илоҳим юзга киринг! — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

У тилида Майлингиз, деса ҳам, дилида Худо оқ ёʻл берсин, деб тилади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ўзбекларда агар катта хурсандчилик тилайдиган бўлса, Тўй устига тўй бўлсин! дейишади. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

2. кам қўлл. айн. Тиланмоқ.

Бирор егулик тиламоқ.

Қизиқ экансан, оёғидагини ечиб берадими, бу ердагилар ҳаммаси — гадойдан нон тилайдиган қашшоқлар — Ойбек, Танланган асарлар

Жулдур-жулдур қўсқига ўраниб олган букур чол аянч овоз билан ёлвориб, бир нарса тилади. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. Хоҳламоқ, истамоқ.

Сиҳат тиласанг, кўп ема, Иззат тиласанг, кўп дема. — Мақол

Анвар ака эртага чаҳоршанба кечқурун, тиласангиз — очиқча, тиламасангиз, яширинча бўлса ҳам, бизникига келинг — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қиятга ёрдамга? Уйимизга қон тилаб бостириб келгани учун-ми? — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Унинг истиқболига туришни ва бўйнига осилиб йиғлашни тиласа-да, қаршисидаги олабўжилар бунга моне эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от 1. Бирор истак, ният билан, ниманидир тилаб айтилган гап, дуо ва шу кабилар.

Тила тилагингни.

Менинг биринчи холис тилагим, албатта, мазлум халқ тилидан бўла-дир: бундан сўнг Тошкент ҳокимлигига ҳар қандай бўлмағур одам қўйилмасин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Абдураҳим қуръондан қисқа бир оят ўқиб, хон ҳазратларига энг олий тилаклар билдирди-ю, ниҳоят, мақсадга ўтди — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Ҳордиқларига бўлар Шу қиз баъзан овунчоқ, Ёмон кўздан асрасин Тилаги бўлар ҳар чоқ. Ғайратий. Худо ўз паноҳида асрасин ҳеч бўлмаганда, шу тилагимга етказсин худо! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қўлда қадаҳ, тилда эса тилаклар. — Ё, Мирзо

2. Бирор нарсани амалга ошириш, унга эришиш учун бўлган ички интилиш, ҳиссиёт; истак, ният.

Бир ҳафтадан кейин тоғам ҳақида бирор маълумот олиш тилагида Муроджон ишлаб турган корхонага қараб жўнадим. — Ғайратий, Узоқдаги ёр

Уста узун ва қалин мўйловини қимирлатиб, Ойқизни юпатиш тилагида гапирди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Райимжон ўн олти яшар йигитчалик вақтидаёқ унда тракторни бошқариш тилаги туғилди. — Ҳ. Нуъмон, Ўз касбининг эгаси

от с. т. Тиланчи, гадой.

1949 йилнинг 8 августида Тиламчилар сарлавҳаси билан ёзилган очерким эълон қилинди. — Н. Сафаров, Оловли излар

от Кишилардан бирор нарса (садақа) тилаб, тирикчилик қилувчи киши; гадой.

Очлар, юпунлар кўп. Тиланчилар орқангиздан эргашгани эргашган. — Ҳ. Ғулом, Ҳамкасблар гурунгида

Зокирбой унинг [Ҳодиқулнинг] рўпарасида, садақа сўраб келган тиланчидай, бир лаҳза сўзсиз турди. — С. Кароматов, Бир томчи қон

Масжиди жоме бўйлаб ҳар қадамда гадой: қаландарлар, тиланчи болалар, кампирлар. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. Беришни сўраб илтижо қилмоқ (егулик, ичгулик нарсалар ҳақида); тиланчилик қилмоқ.

[Ҳайдар] Ҳар кун бозорларни айланиб, қаландарлар одатича, ғоят оддий тирикчилиги учун керакли нарсаларни тиланиб топарди. — Ойбек, Навоий

Бола, нон олиб чиққан киши борки, қўлини чўзиб тиланар, бир-икки қадам эргашиб борар бермаса, ҳафсаласи пир бўлиб, яна тўдага ўзини урарди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон