Поиск

fl. Tilanmoq feʼlining birgalik nisbati.

fl. 1. Biror istak, tilak, niyat bildiruvchi soʻz, gap aytmoq.

Hazratim, men munglik, qizingiz sizga xudodan Shayx Saʼdiyning umrini tilayman! Ilohim yuzga kiring! — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

U tilida Maylingiz, desa ham, dilida Xudo oq yoʻl bersin, deb tiladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Oʻzbeklarda agar katta xursandchilik tilaydigan boʻlsa, Toʻy ustiga toʻy boʻlsin! deyishadi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

2. kam qoʻll. ayn. Tilanmoq.

Biror yegulik tilamoq.

Qiziq ekansan, oyogʻidagini yechib beradimi, bu yerdagilar hammasi — gadoydan non tilaydigan qashshoqlar — Oybek, Tanlangan asarlar

Juldur-juldur qoʻsqiga oʻranib olgan bukur chol ayanch ovoz bilan yolvorib, bir narsa tiladi. — A. Muxtor, Opa-singillar

3. Xohlamoq, istamoq.

Sihat tilasang, koʻp yema, Izzat tilasang, koʻp dema. — Maqol

Anvar aka ertaga chahorshanba kechqurun, tilasangiz — ochiqcha, tilamasangiz, yashirincha boʻlsa ham, biznikiga keling — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiyatga yordamga? Uyimizga qon tilab bostirib kelgani uchun-mi? — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Uning istiqboliga turishni va boʻyniga osilib yigʻlashni tilasa-da, qarshisidagi olaboʻjilar bunga mone edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Biror istak, niyat bilan, nimanidir tilab aytilgan gap, duo va shu kabilar.

Tila tilagingni.

Mening birinchi xolis tilagim, albatta, mazlum xalq tilidan boʻla-dir: bundan soʻng Toshkent hokimligiga har qanday boʻlmagʻur odam qoʻyilmasin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Mulla Abdurahim qurʼondan qisqa bir oyat oʻqib, xon hazratlariga eng oliy tilaklar bildirdi-yu, nihoyat, maqsadga oʻtdi — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Hordiqlariga boʻlar Shu qiz baʼzan ovunchoq, Yomon koʻzdan asrasin Tilagi boʻlar har choq. Gʻayratiy. Xudo oʻz panohida asrasin hech boʻlmaganda, shu tilagimga yetkazsin xudo! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qoʻlda qadah, tilda esa tilaklar. — Yo, Mirzo

2. Biror narsani amalga oshirish, unga erishish uchun boʻlgan ichki intilish, hissiyot; istak, niyat.

Bir haftadan keyin togʻam haqida biror maʼlumot olish tilagida Murodjon ishlab turgan korxonaga qarab joʻnadim. — Gʻayratiy, Uzoqdagi yor

Usta uzun va qalin moʻylovini qimirlatib, Oyqizni yupatish tilagida gapirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Rayimjon oʻn olti yashar yigitchalik vaqtidayoq unda traktorni boshqarish tilagi tugʻildi. — H. Nuʼmon, Oʻz kasbining egasi

ot s. t. Tilanchi, gadoy.

1949 yilning 8 avgustida Tilamchilar sarlavhasi bilan yozilgan ocherkim eʼlon qilindi. — N. Safarov, Olovli izlar

ot Kishilardan biror narsa (sadaqa) tilab, tirikchilik qiluvchi kishi; gadoy.

Ochlar, yupunlar koʻp. Tilanchilar orqangizdan ergashgani ergashgan. — H. Gʻulom, Hamkasblar gurungida

Zokirboy uning [Hodiqulning] roʻparasida, sadaqa soʻrab kelgan tilanchiday, bir lahza soʻzsiz turdi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

Masjidi jome boʻylab har qadamda gadoy: qalandarlar, tilanchi bolalar, kampirlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

fl. Berishni soʻrab iltijo qilmoq (yegulik, ichgulik narsalar haqida); tilanchilik qilmoq.

[Haydar] Har kun bozorlarni aylanib, qalandarlar odaticha, gʻoyat oddiy tirikchiligi uchun kerakli narsalarni tilanib topardi. — Oybek, Navoiy

Bola, non olib chiqqan kishi borki, qoʻlini choʻzib tilanar, bir-ikki qadam ergashib borar bermasa, hafsalasi pir boʻlib, yana toʻdaga oʻzini urardi. — R. Fayziy, Hazrati inson