Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«sur» boʻyicha 515 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

253 ta
sur
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

sft. Toʻq kulrang tusdagi; surrang

Sur qorakoʻl teri

Butxonaning sur devoriga Har oʻtkinchi bir camp bitmish — Mirtemir, Asarlar

Toʻliq maqola →
surmoq
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

fl. 1. Itarib, bir joydan ikkinchi joyga koʻchirmoq; jildirmoq, siljitmoq.

Oriq, koʻzi ichiga tortib ketgan, iyaklari ingichka kelin ayvon taxmonidagi sandiqni nari-beri surar edi. — Saodat

2. Yurmoq (shaxmat va shashka oʻyinida).

Piyodani surmoq. Filni surmoq.

3. Biror tomonga yoʻnaltirmoq, solmoq.

Lashkar surmoq. Karvon surmoq.

Ajab, bunda nechun yolgʻiz yuradi, Kim ekan u, kechasi ot suradi? — Gulshanbogʻ

Gʻirotga men achchiq qamchi urayin, Yov ketindan shu kecha ot surayin. — Gulshanbogʻ

4. Surtmoq, surkamoq.

[Nafisa] Ikki qoʻli yorilgan, hadeb glitserin surmoq ham foyda bermasdi. — Mirmuhsin, Qahramonnoma

5. Otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi.

Davr surmoq, kayf surmoq, xayol surmoq, hukm surmoq.

U shildirab oqayotgan ariq ichidan baliqchalar izlab, xayol surayotgan Hafizaga boqib turardi. — Mirmuhsin, Umid

Ularni kuzatib turgan ona, qizining eng oʻynab-kuladigan, ayollik, onalik baxtini suradigan vaqti oʻqish bilan oʻtayotganiga achinar edi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Bogʻda gulni tergin endi, Davr-u davron surgin endi. — Gulnorpari

  • Oldinga surmoq 1. Old tomonga siljitmoq; Ishni oldinga surmoq.
  • Orqaga surmoq Akasi qistashini qoʻymabdi, ukasi erta-indin, deb orqaga surishini qoʻymabdi. — Ertaklar
  • Suv surmoq Sugʻorish uchun suvni biror tomonga yoʻnaltirmoq, yoʻnaltirib olib bormoq. U [Yoʻlchi] yer haydadi, chopiq chopdi, suv surdi, dalaga gung tashidi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Surib bormoq Kuch bilan siqib, bosib borib, ilgari haydamoq. Haydar, raqibini surib borayotib, chalinib yiqilib tushdi. — I. Rahim, Ixlos
  • Surib ketmoq 1. Kuch bilan olib, tortib, sudrab yoki ergashtirib ketmoq. Tinglovchi esa shu daryo yuzidagi yelkanga oʻxshaydi. Sizlarga koʻchgan xotiralar esa yelkanni surib ketuvchi shamolga oʻxshaydi — A. Nurmurodov, Urush bevalariSaman hurkib, kelgan tomoniga — Koʻkorolga surib ketdi! — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlarHarom pul surib ketadi.
  • Surib chiqarmoq Kuch, tazyiq bilan siqib chiqarmoq. Qism qorongʻi tushguncha dushmanni oldingi okoplardan surib chiqardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
  • Chetga surmoq 1. Chet tomonga siljitmoq;
  • Nasl (yoki suyak) surmoq Nasldan naslga oʻtmoq (biror kasallik, irsiy holat va shu kabilar).
  • Tirnogʻi suribdi Yangi tirnoq chiqib va oʻsib, eski, zararlangan tirnoqni tushiribdi.
  • Umr surmoq Umr koʻrmoq, yashamoq.
  • Qalam surmoq Navoiy ulugʻ fors shoirlari kabi, sheʼrning hamma shakllarida qalamni jasur surdi. — Oybek, Navoiy
Toʻliq maqola →
sura
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot Qurʼonning 114 bobidan har biri.

Baqara surasi.

Baʼzi suralarning nomi suraning boshida kelgan soʻzdan olingan. — OʻzME

Bu Haj surasi Madinada nozil qilingan boʻlib, yetmish sakkiz oyatdan iboratdir. — Sharq yulduzi

Toʻliq maqola →
surp
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot Sidirgʻa ip gazlama va undan tikilgan kiyim.

Oq surp. Qora surp Surp yaktak.

Korxonaning 2-toʻquv sexi jamoasi noyabr oyida 85200 metr xom surp toʻqib, reja topshiriqlarini bajardi. — Gazetadan

Mehmonlar kun oqqanda kelishdi. Hammasi silliq dazmollangan qora shim, yengi kalta oq surp koʻylak kiyishgan. S. — Nurov, Narvon

Maykachan, oq surp ishton kiygan Ahmad brigadir paykalda oʻt oʻrayotgan edi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Toʻliq maqola →
surx

ot Yosh, yangi, surxun (novda haqida).

Surx novda.

Zum oʻtmay, tutning surx novdalari orasidan boshqasi uchib chiqib, unga qoʻshildi. Keyin qir ustida soʻfitoʻrgʻay nozik chuldiradi. — M. Mansurov, Yombi

Toʻliq maqola →
surat
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Rassom tomonidan chizilgan tasvir, rasm.

Surat solmoq.

Tungi bogʻlar suratga oʻxshar, Har bir chiziq aniq va qora. Kunduzi u men kabi yashar, Tunda — qotib qolgan xotira. — X. Davron, Bolalikning ovozi

Shoirlar surati turibdi qator, Mana bu — Lermontov, mana bu — Furqat. — A. Oripov, Yillar armoni

2. Bosma tasvir, kitob, jurnal va shu kabilarda bosilgan rasm, illyustratsiya.

Suratlar bilan bezatilgan kitob.

Abdurasul oʻqishni bilmasa ham, kitoblarni ishtiyoq bilan varaqlay boshladi va baʼzi bir suratlarga tikildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Fotografik tasvir, fotorasm.

Surat oldirmoq. Suratga olmoq. Suratga tushmoq.

Jamolzoda Gulginaga qarab turdi-da, ichki zavq ila Botirga dedi: — Qara, Botir, Gulginaxonim ohu ila soʻzlashyapti Taassufki, fotoapparatimiz yoʻq, suratga olsak boʻlardi. — Yoshlik

Yonayotgan bagʻrini qanday qilib sovitsa ekan?! Hech sovitib boʻlmaydi! Devordan Hafizaning suratini olib, burdalasinmi? — Mirmuhsin, Umid

4. Tashqi qiyofa, koʻrinish; siymo.

Uyqusiz kechalarda Surating koʻz oldimda. — Mirtemir, Asarlar

Muqbil bir qalandar suratiga kirib, safarga chiqibdi. — Ertaklar

5. Qoʻshma ravish tarkibida keladi.

Shoshilinch suratda. Rasmiy suratda. Muntazam suratda.

6. Oddiy kasrda chiziq ustidagi son.

Surat va maxraj.

  • Surati odam Tashqi koʻrinishigina odam, lekin ezilgan, holsiz yoki insoniyligini yoʻqotgan, razil. Buzildim, odamgarchiligim qolmadi, suratim odam, boyvachcha aka, mendan hayvon yaxshi, — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Surati qolmoq Kasallik, qoʻrquv yoki ruhiy azobdan ozib-toʻzib ketmoq. Ortiqcha mehr qoʻyganidanmi, oʻgʻlining saratondagi chaqmoqdek nogoh qamalib qolishidan Ohistaxon shunaqa qoʻrqib ketdiki, ikki-uch kunda surati qoldi. — Shuhrat, Umr pogʻonalari
  • Baayni (yoki xuddi) surat Juda chiroyli, juda goʻzal. Baayni surat: kishi ham bunday bejirim boʻlar ekan. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
  • Surat boʻlib (qotib) qolmoq Hayratda qolmoq, hang-mang boʻlmoq. Zulukxon Norqoʻzining turgan yerida surat boʻlib qolganini, yigitning qalbi qoʻrquvga toʻlganini fahmladi. — H. Gʻulom, Senga intilamanShu payt bir hodisa roʻy berdi-yu, bolalarning hammasi surat boʻlib qotib qolishdi. — O. Akramxoʻjayev, Koinotning siri
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 253 →

Taʼriflar ichida

40 ta
talatoʻp

talato‘p Ur-yiqit, sur-sur va shu kabilar besaranjom, notinch holat; toʻs-toʻpolon. Oʻn ming uyli Qoʻngʻirot talatoʻp boʻlib, Kashal eliga, Qalmoq yurtiga koʻcha boshladi

Qutulmoq

освобождаться, избавляться, спасаться to get rid of smth; to give up; to quit; to sur-vive se libérer, se débrasser, s'affranchir; se sauver تَخَلَّصَ مِنْ، سَلِمَ (يَسْل

oʻsma

o‘sma Uzun choʻzinchoq toʻq yashil bargli, krestgullilar oilasiga mansub ikki yillik oʻtsimon oʻsimlik. Qish boshlanishida hamma tok koʻmsa, Malikaxon oʻsmasini koʻmar, c

oʻsma

o‘sma Uzun choʻzinchoq toʻq yashil bargli, krestgullilar oilasiga mansub ikki yillik oʻtsimon oʻsimlik. Qish boshlanishida hamma tok koʻmsa, Malikaxon oʻsmasini koʻmar, c

Hammasini koʻrish · 40 →

Ertaklar

118 ta
Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Arab laqqi
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal chol Arab laqqi podshoh saroyida xizmat qilib yuradi. Uning hayoti kutilmaganda yaxshi tomonga oʻzgaradi va boyib ketadi.

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Hammasini koʻrish · 118 →

Sheva materiallari

104 ta
abynmaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qoqilmoq

qoqilmoq, surinmoq

ach tyllasur
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qorakoʻl teri turi
ala sur
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · ala sur

sur qorako'lning eng past turi.

alapasirdi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · to'polon

olag'ovur, to'polon, qiy-chuv, shovqin-suron.

aldichi
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · yo'lboshchi mol

poda, suruv oldida yuradigan mol.

antiqa
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · a'lo navli sur, qorako'l teri

a'lo navli sur, qorako'l teri

Hammasini koʻrish · 104 →