Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «sida» — результатов: 1358: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

904
sil

ot 1. Turli aʼzolar, asosan, oʻpkada oʻziga xos yalligʻlanish bilan kechadigan surunkali yuqumli kasal-lik; tuberkulyoz.

Oʻpka sili. Suyak sili. Sil shifoxonasi.

Tamaki tutuni tarkibidagi zaharli moddalar turli xil oʻpka xastaliklari — bronxit, sil, rak kasalliklariga olib kelishi mumkin. — Gazetadan

Sut oʻpka yarasi va silga qarshi ishlatiladigan xalq dori-darmonidir. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

2. Shu kasal bilan ogʻrigan bemor.

Sillarni davolamoq. Sillarni izolyatsiya qilmoq.

  • Sil boʻlmoq 1. Sil kasaliga yoʻliqmoq; [Fotima oʻz-oʻziga:] Hech bir kishi bilan soʻzlashmasdan, sil boʻlishga yaqin keldim. Hamza, — Tuhmatchilar jazosi
  • Sil kasali (yoki kasalligi)
  • Sil qilmoq 1. Sil kasaliga yoʻliqtirmoq; Sil qilib yubormoq.Poshshaxoning jahliga teggan yana bir narsa — Sultonxonning beparvoligi! Shu beparvolik, shu oʻynab-kulib yurishlar Poshshaxonni sil qiladi, sil! Choʻlpon, — Kecha va kunduzYuragimda qabohat armon boʻldi, Buning zahmatlari meni sil qildi. — Bahrom va Gulandom
Полная статья →
sim

ot 1. Ip, chilvir, chiviq koʻrinishdagi uzun metall buyum.

Poʻlat sim. Mis sim. Yoʻgʻon sim. Ingichka sim. Sim toʻr. Sim gʻov.

[Hojar:] Nima? Ogʻzingizni yoping! Molxonaga sim bilan tortib qoʻyaman, ostonadan oʻligi chiqadi. — Hamza, Paranji sirlari

Yoʻl chekkasidagi yantoqlar xuddi zang bosgan simday qovjirab yotar edi. — N. Fozilov, Diydor

2. Elektr yoki telefon liniyasiga tortiladigan oʻtkazgich.

Elektr simi. Telefon simi. Sim tortmoq.

Vagonlar oʻntacha keladi. Ularning tepasidan bir-biriga elektr simi tortilgan. — H. Nazir, Yonar daryo

3. Musiqa asboblarining metall ipi; metall tor.

Tanbur simi,

Agar aldamasa shu sovuq simlar, Gar shul eshitganim boʻlmasa roʻyo, Sen ona emassan, dorsan, tabiat, Sen beshik emassan, jallodsan, dunyo! — A. Oripov

4. Simdan yasalgan, toʻqilgan.

Viktor shunday dedi-yu, eski sim karavot tagidan sandiqdek zil-zambil chamadonini tortib oldi. — S. Karomatov, Oltin qum

Etakdagi sim toʻr ortida tovuqlar qaqagʻlaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

  • Tikanli sim Gʻov, toʻsiq uchun ishlatiladigan maxsus sim. Har qadamda tankka qarshi qazilgan chuqur, bir necha qator tor-tilgan tikanli sim — A. Qahhor, Asarlar
  • Sim qoqmoq [Nazokat] Kechga yaqin sim qoqdi. Himmatilla u bilan juda yaxshi gaplashdi. — Shuhrat, Umr pogʻonalari
  • Sim joʻyak
Полная статья →
sir

SIR 1 buyum betini qoplash uchun surtiladigan yaltiroq boʻyoq'. Uning baland va s i r i koʻchib ketgan eski ustunli ayvonida uch-toʻrtta namozxon buj— mayib oʻtirishibdi (Parda Tursun). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli sïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 313; КРС, 682), oʻzbek tilida ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: sïr > sir. \a. ush — maxfiy narsa, yashirin ish yoki ran; qalb, koʻngil

1. Oʻzgalardan maxfiy tutilgan yoki oʻzgalarga nomaʼlum boʻlgan biror ish, ran, narsa va b

Harbiy sir. Yurakdagi sir. Sir saqlamoq. Sir tutmoq. Sirni oshkora qilmoq. Dushmanning kulgani — siringni bilgani — Maqol

Oʻz doʻstim deb sir aytma, doʻstingning ham doʻsti bor — Maqol

Otabek nima deb aytishga soʻz topolmay qoldi. Chunki yurak sirini ifoda qilarlik jumla topish mumkin emas edi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ahmad yuragida yashirib yurgan sir tunu kun, bir daqiqa ham unga tinchlik bermasdi — F. Musajonov, Himmat

2. Hali ochilmagan, anikdanmagan, ilm-fan hali oʻrganib yetmagan, inson uchun hali nomaʼlum narsa

Koinot sirlari

Oyga uchirilgan ikkinchi raketa kosmos sirlarini bilishga doyr qimmatli maʼlumotlar berdi — "Fan va turmush"

Olimlarning ushbu holdan Chimirildi qoshlari. Bu qanaqa sir boʻldi, deb Tomom qotdi boshlari — A. Oripov, Yillar armoni

Odamzod doimo dunyo sirlarini bilishga harakat qilib kelgan — "Fan va turmush"

3. Biror soha yoki faoliyat turining oʻzigagina xos boʻlgan xususiyat; malaka

-Boʻtam, siz koshinpazlik hunaridagi hamma sirlarni diqqat bilan oʻrganganmidingiz?[deb soʻradi Meʼmor] — Mirmuhsin, Meʼmor

Badiiy ijod sirlariga, ijod psixologiyasiga qiziqish ommaviy maʼnaviy ehtiyojga aylanib qolgan ekan, uni oʻrganish foydali — U. Normatov, Talant tarbiyasi

Полная статья →
six

ot Kabob pishirish uchun metalldan, baʼzan yogʻochdan tayyorlanadigan uchi nayza choʻp.

Bir six kabob. Goʻshtni sixga tortmoq.

Dasturxonda kabob sixlari, ichib tugallanmagan konyak, vino shishalari turibdi; karavotda kimdir xurrak tortmoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

Oʻrtaga kabob keldi. Aʼzamjon aka oʻz qoʻli bilan ikki-ikki sixdan rasamadi bilan mehmonlarning likopchasiga qoʻydi. — S. Ahmad, Saylanma

  • Six ham kuymasin, kabob ham Hech kimga, hech qaysi tomonga zarar boʻlmasin, ish ikki tomon uchun beozor bitsin. — Bilasizmi, nima? — rais ularni kelishtirmoqchi boʻldi, — keling, six ham kuymasin, kabob ham deganlaridek, ikkalasiga besh baho berib qoʻya qolamiz, maylimi? — Mushtum
Полная статья →
siz

(ksh. olm. 2-sh. koʻpl.)

1. 1. Oʻzidan katta kishining yoki hurmat bildiriladigan shaxsning nomi oʻrnida qoʻllanuvchi soʻz (tinglovchiga nisbatan)

Bu sizning kitobingizmi?

[Oksol]:Qimirlamang, otaxon! Siz kelganda, biz tursak yarashadi, biz kelganda, siz tursangiz, xunuk koʻrinadi — A. Qahhor, Asarlar

[Meʼmor:] Maymanadagi Horun boʻzchi — siz boʻlasizmi? — Mirmuhsin, Meʼmor

Akram aka! — qizning ovozida gina aralash iltijo bor edi. — Siz meni tushunishni ham xohlamayapsiz! — Gazetadan

2. 2. Koʻpchilikka qilingan murojaatda qoʻllanadi

Mana, Nazira xola ham, Shahodat xola ham kelishdi. Yaxshi boʻldi. Oʻzim ham sizlarni yigʻib, ikki ogʻiz gaplashmoqchi edim — A. Qahhor, Xotinlar

Sizlar kim boʻlasiz? — dedi Choʻli bobo. Mana bu yigit bek hazratlarining inilari, — dedi Meʼmor — Mirmuhsin, Meʼmor

Полная статья →

Показать все · 904 →

В определениях

5

Сказки

277
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Показать все · 277 →

Диалектные материалы

168
DUDBURA, dödbura
Fargʻona viloyati · dudbura

temirchilar mo'ri (o'choq mo'risi) ma'nosida ishlatadilar, ba'zilari o'choqning shoxnayza o'rnatgan qismiga aytadilar

Jigildak
Xorazm viloyati ·

Jiydaning mayda xili bo‘lib, ko‘proq Xorazm vohasida uchraydi.

Jinnibosh
Xorazm viloyati · sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i

Sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i. Urug‘ aynimasligi va guruch sifatini saqlash uchun bunday boshoqlar bittama-bitta o‘rib olinib, yem o‘rnida ishla

Satqoq
Qashqadaryo viloyati · satqoq

Shamollash natijasidagi, tana a’zolari tortishadigan kasallik.

adishak
Qashqadaryo viloyati · yovuz maxluq qiyofasidagi afsonaviy kuch

yovuz maxluq qiyofasidagi afsonaviy kuch

Показать все · 168 →

Внешние ресурсы

2

Страницы

2
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.