Поиск

ot ayn. It.

saga. Qadimgi skandinaviyaliklar va irlandlarning qahramonlik dostoni. Sagalar dastlab qadimgi kelt qabilalarida yaratilgan. Bu qabilalardagi qoʻshiqchilar bardlar va filidlarga boʻlingan. Bardlar lirik poeziya, filidlar esa epik poeziya bilan shugʻullanganlar. Sagalarning yaratilishi filidlar faoliyati bilan bogʻliq. Filidlar epik hikoyalarni sistemalashtirib, ularda qabila hayoti, urf-odatini badiiy ifoda eta boshlaganlar. Filidlarning oʻtmish sarguzashtlari haqidagi hikoyalari nasriy yoʻl bilan bayon qilingani uchun saga nomini olgan. Keyincha sagalarga sheʼriy parchalarni kiritish odat boʻla boshlagan. VII—VIII asrlarda irland sagalarini yozib olgan monaxlar ularga xristianlikning aqidalarini singdirmoqchi boʻlganlar. Shunga qaramay, irland sagalarida maʼjusiylikka xos aqida va odatlar ifodasi saqlanib qolgan. Irland sagalari Gʻarbiy Yevropa adabiyotiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Ilk oʻrta asrlarda Skandinaviya mamlakatlari — Daniya, Shvetsiya, Norvegiya va Islandiyada edda qoʻshiqlari, skaldlar poeziyasi bilan bir qatorda prozaik qissalar — sagalar ham keng tarqaldi. Skandinaviya adabiyotida sagalar asosan X—XIV asrlarda yaratilgan. Bu sagalarda tarixiy va maishiy voqealar bilan bir qatorda dengiz sayohatlari, qahramonlik ertaklari ham oʻz ifodasini topgan. Hozirgi vaqtda island va norveg adabiyotida tarixiy yoki qahramonlik temasidagi povest, hikoya, ertaklar saga deb yuritiladi. Bunday sagalar asosan nasrda yoziladi, lekin ularda sheʼriy parchalar ham uchrab turadi.

ot Bir yillik oʻt yoki butasimon oʻsimlik.

ot 1. Hali voyaga yetmagan yetim bola.

Sagʻir haqqiga tegib boʻlmas. Sagʻirning haqi — sopqonning oʻqi. — Maqol

— Desangiz, Oynaxon, oʻzi [Maʼmurjon] bir sagʻir bola, hech kimi yoʻq, — dedi mehmon xotin. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar

Dushman koʻrsang, qoʻymay izdan quvlagin, Sagʻir koʻrsang, aning koʻnglin ovlagin. — Erali va Sherali

Madamin shovqin soldi: — Xudoyqul mening jigarim, ammamdan qolgan sagʻir. Yetti yoshidan boqib odam qildim. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Yosh bola, kichkina bola.

Mahalla bu hangomadan uygʻonib, Eshigiga keldi sagʻir-u kabir. — Muqimiy

ot 1. Ot, eshak, qoramol kabilarning orqa oyogʻining ustki qismi.

Ot sagʻridan, qoʻy bagʻridan. — Maqol

Bek ot sagʻrisiga achchiq bilan qamchi bosdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Toʻngʻich botir sherning sagʻrisiga qilich uribdi. — Chalpak yoqqan kun

2. Gavdaning dumba bilan bel oʻrtasidagi qismi.

Itning tishi., sagʻrimga xanjar urganday botgan edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

3. Otning sagʻri terisidan tayyorlangan, kavush uchun ishlatiladigan koʻn, charm.

Koʻnchilik korxonalarida sagʻri tayyorlash muhim oʻrinni egallagan edi. — F. Ozodayev, Sanoat

4. Shunday charmdan qilingan (poyabzal haqida).

Qish-yoz oyogʻida bir sagʻri kavush. Mahsi ham ming yamoq. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot s. t. Maqbara.

Doʻppayib turgan katta-kichik sagʻanalar tepasida yarim oy shaklidagi mohcha — tunukachalar sovuq yiltirardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Umarqul onasi arvohini shod qildi: uning Turkistondagi qabri ustiga sagʻana oʻrnatdi. — H. Gʻulom, Mashʼal