«qiyil» boʻyicha 127 ta natija: Oʻzbekchadan
oʻzbekchaoʻzini chetga olmoq, soʻzidan qaytmoqruschaуклоняться, нарушатьсяinglizchago back one’s word
Sözüg qïysa qïylur qačar qut Agar kishi aytgan soʻzidan qaytsa, baxt-saodat undan qochadi – Если [человек] нарушит слово, то счастье отворачивается и бежит от него – If [the person] breaks the word, then happiness turns and runs away from it
fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.
Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.
Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.
2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).
Qoʻlimni sim qiyib yubordi.
Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
3. shv. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.
Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish
4. s. t. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.
Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.
Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan
5. koʻchma s.t. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.
[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk
Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar
Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat
6. koʻchma kam qoʻll. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.
Birovning rizqini qiymoq.
Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob
QIY ' qoʻy, echki, tuya qumaloqlaridan iborat goʻng qatlami'. Qoʻylarning tagida yotgan ikki yillik q i y n i palaxsa-palaxsa hilib koʻchirdik. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïgʻ tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 142; DS, 440), eski oʻzbek tilida bu soʻz oxiridagi gʻ undoshi y undoshiga almashgan (ССТТН, II, 101; КРС, 478), keyin — chalik ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïgʻ > qïy > qiy
Qoʻy, echki yoki tuya qumalogʻidan iborat goʻng qatlami
Bir joyda xazina koʻrganman.. Uch-toʻrt yillik qoʻy qiyi bosilib yotibdi — Samar Nurov, Narvon
fl. Qiymoq feʼlining majhul nisbati.
fl. Ingichka qichqiriq ovoz chiqarmoq, chiyillamoq.
Mirzachoʻlga kekkayib kelib, qiyillab qochgan bunaqa joʻjaxoʻrozlarni koʻp koʻrganman. — A. Qahhor, Yangi yer
fl. Qiyillamoq feʼlining orttirma nisbati.
pichoqchilikda - pichoqqa dasta qilinadigan shoxning rezgilari qiyiladigan qaychi
kokäyi qiyilmoq: qiynalmoq, ezilmoq, azob chekmoq
Zargarlikda kumush, tilla va mis qiyiladigan maxsus qaychi
