фл. Қийдирмоқ феълининг орттирма нисбати.
Қидирув
«қийдиртмоқ» бўйича 124 та натижа: Ўзбекчадан
Филтр
Луғат тури
Тилдан
Луғат мақолалари
124 та
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
фл. 1. Қайчи билан бўлмоқ, қисмларга ажратмоқ, кесмоқ, қирқмоқ.
Бахмални қиймоқ. Қоғозни қиймоқ. Тунукани қиймоқ.
Қайчи олиб, уч, энидан қиясан. — О. Қўчқорбеков.
2. Зич, таранг тортилиш, боғланиш ва шу кабилар туфайли тана ёки аъзо ичига ботиб жароҳатламоқ; ўйиб кирмоқ (ип, сим ва шу кабилар ҳақида).
Қўлимни сим қийиб юборди.
Пақирлар қўлимни қийиб юборай деди. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. шв. Тандан жудо қилмоқ, олмоқ, кесмоқ, чопмоқ, узиб ташламоқ.
Қарчиғайман, душман бошин қияман. — Алпомиш
4. с. т. Айланма ёʻлни қўйиб, тиккасига юрмоқ.
Бурилишларда ёʻлни қийиб ўтмоқ.
Неча тоғнинг тумшуғин Қийиб ўтиб боради. — Равшан
5. кўчма с.т. Усталик билан бажармоқ, моҳирлик билан адо қилмоқ, қойил қилмоқ, ўринлатмоқ, дўндирмоқ, бопламоқ.
[Машрабжон] Хушовоз йигит-а. Ашулани роса қияди-да. — Ш. Саъдулла, Икки билагузук
Роса овози бор экан-да, ёʻлини ҳам қияр экан. — Ойбек, Танланган асарлар
Оббо Жўравой-е, аммо-лекин гапни қиясиз. Ёлғонни ҳам ростдай қилиб гапирасиз. — Уйғун, Ҳуррият
6. кўчма кам қўлл. Камайтирмоқ, қисман нобуд қилмоқ, ёʻқ қилмоқ.
Бировнинг ризқини қиймоқ.
Саидий бунга ишонмаса ҳам, Мунисхоннинг шу ҳаракати унинг умридан катта қийди. — А. Қаҳҳор, Сароб
- Кўзи қиймайди 1. (т.к., ж.к. билан) Сизни кўзим қиймайди, сиздан узоқлашгим келмайди, Гулнор! — Ойбек, Танланган асарларЯккахўжаликларнинг кўпи бисотида бор жониворлардан кўзи қийганини сўйиб, кўзи қиймаганини шаҳарга ҳайдай бошлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариБечора Нодира оғир ҳолда Анварни кишига шогирд бериб, ўқишини зое қилишга кўзи қиймади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
- Сўзини қиймоқ Сўзини ерда қолдирмоқ, қайтармоқ. Менга иш буюринг. Камол аканинг сўзини қиймай, бир соатга вақт топиб келдим. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими
- Қиймади Рағбати бўлмади, аяди. Ширвоннинг барча катталари, подшога яқинлари — бариси Равшанбекни дорга осмоққа қиймадилар. — РавшанКетар эдим сен билан Айланайин, ёр-ёр. Уйда қолган онамни Қиёлмадим, ёр-ёр. — Қўшиқлар
Изоҳли луғат
· яна 2 та луғатда
ҚИЙ ' қўй, эчки, туя қумалоқларидан иборат гўнг қатлами'. Қўйларнинг тагида ётган икки йиллик қ и й н и палахса-палахса ҳилиб кўчирдик. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïғ тарзида талаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 142; ДС, 440), эски ўзбек тилида бу сўз охиридаги ғ ундоши й ундошига алмашган (ССТТН, II, 101; КРС, 478), кейин — чалик ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: қïғ > қïй > қий
Қўй, эчки ёки туя қумалоғидан иборат гўнг қатлами
Бир жойда хазина кўрганман.. Уч-тўрт йиллик қўй қийи босилиб ётибди — Самар Нуров, Нарвон
Изоҳли луғат
· яна 5 та луғатда
сфт. 1. Бир томони баланд, бир томони паст ер, қиялик; тоғ ёки тепалик ён-бағри.
Карвонни ҳоритар ёʻлнинг қияси. — Алпомиш
Қийғир деган қуш ўлтирар қияда. Бундай сулув ёʻқдир ушбу дунёда. — Ёдгор
2. Қийғоч очилган нарсаларнинг оралиғи, тирқиши.
Чодир пардаси қиясидан амирнинг кўзи биринчи марта қўлида бургут қўндирган Ҳайдармерганга тушди. — М. Жўрабоев, М
3. сфт. айн. Қиялама.
Қия ер. Қия ёʻл
Аксари қия жойлардан довон ошиб бориладиган Қайнар ёʻли ҳозир от-арава учун ёпиқ. — С. Анорбоев, Оқсой
У қия арқон устига оёқ қўйиб, юқорига кўтарила бошлади. — Мирмуҳсин, Дорбозлар
4. сфт. Қийғоч очилган, сал очилган, сал очиқ.
Сандиқ қопқоғини қия қилиб кўтармоқ.
Хотин тўхтади ва йигитга қараб, бетидаги чашмбандини қия очди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Қиз қия қолган эшикни секин зичлади-да, ўйланиб, йигитнинг кетидан қараб қолди. — А. Қаҳҳор, Сароб
5. сфт. Бурчакма-бурчак ёки қиялаб ёʻналган; оғма, ётиқ.
Қияхат. Қия ёмғир. Ариза тепасига қия қилиб ёзилган хат. Рўмолни қия ўрамоқ.
Қия тушаётган қуёш нуридан унинг текис таралган сочи ҳам товланиб турарди. — П. Қодиров, Уч илдиз
6. Орқасини ўгирган, ёнга қараган, бурилган, ўгирилган ҳолат(да).
Қия ўтирган Ҳаётнинг бўлиқ кўкраги нафасига ҳамоҳанг бўлиб, гоҳ кўтарилар, гоҳ тушар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
Эрта-индиноқ Холтожихон тракторга қия миниб, Ҳаётхонга баланддан қарайди. — Р. Раҳмонов, Бахт билан учрашув
- Қия бўлмоқ (ёки бўлиб кетмоқ) Қилмишига яраша жавобгарликка тортилмоқ. Акт Ҳаким акамларнинг қўлларидан нарига ўтмасин. Сажи нарига ўца борми, қия бўлганимиз ўша деяверинг, хўжайин. — Б. Раҳмонов, Хўжайин кўчдиПорадан гапирманг. Пора берган ҳам, олган ҳам қия бўлиб кетяпти. — С. Аҳмад, Чўл бургути
- Қия қарамоқ (ёки боқмоқ) 1. Кўз қири билан қарамоқ, қайрилиб қарамоқ. Шербек билан сипо кўришди-да, бош ҳисобчи Саидғозига ер остидан қия боқди. — С. Анорбоев, ОқсойТушимда энам ёʻл ўртасида қия боқмай кетяпти. — Ойбек, Қуёш қораймасЯнгиликка қия қаров-чи кишилар ҳам ёʻқ эмас. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари
1. айн. Қия.
қоронғи тушишига яқинлашганликдан, қиё ёпилиб турган дарбозани кимдир ичкаридан зичлаб ёпди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. айн. Қиялик, қия.
Тоғ оралаб юрар эмиш, Ўтиб қир-у қиёдан. — Т. Тўла
Қиё тепасида бир йигит турар — Кенг водий устида ўйчан боқиши. — Миртемир
- Қиё боқмоқ (ёки қарамоқ)
ўзбекчатик ҳолатда бўлмоқ, қиём (намоздаги тик ҳолат)русчавставаниеинглизчаsteep
Элиг-мä янут берди қïлдï қïям Ҳукмдор жавоб берди ва ўрнидан турди – Правитель ответил и встал – Тҳе Рулер ансверед анд стоод уп.