«орттириш» бўйича 113 та натижа: Ўзбекчадан
1. Кўпаймоқ, ошмоқ.ARTMAK
2. Ошиб қолмоқ, ортиқча бўлиб қолмоқ.
3. Юкни транспорт воситасининг устига ёки ичига жойламоқ, юкламоқ.YÜKLEMEK
ОРТ ъорқа томонъ. Юк машиналари о р т д а ҳолди. Бу от қадимги туркий тилдаги ъорқа қисмъ маъносини англатган ар отидан ўрин маъносини ифо — даловчи —т қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ЭСТЯ, И, 180; Девон, И, 77); ўзбек тилида а унлиси â унлисига ал— машган: ар + т = арт > âрт
1. Кимса ёки нарсанинг юз, бет, олд томонига тескари томон; орқа, кет
Ортга қарамоқ. Ортга тисарилмоқ. Ортда қолмоқ. Ортидан бормоқ. Юк машинанинг ортидаги прицеп
Ёрмат бошини ортга, хотини томонга буриб, ўқрайди — Ойбек, Танланган асарлар
2. Бирор нарсадан нариги томон; нариги, у ёқ
Девор ортида бир одам бор
Қуёш олтин баркаш бўлиб, уфқ ортига яшириниши билан салқин тушади — Газетадан
3. 3-ш. эгалик ва ж.к., ў.-п. к. ва ч.к. қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида қўлланади (қ. ортига, ортида, ортидан)
Муаммони ҳал қилиш учун бу иш ортидан кўп югурди. Бормаган ташкилоти қолмади — Газетадан
фл. Орттирмоқ феълининг биргалик нисбати.
ЎРТА ъикки томондан тенг узоқликдаги, марказ — даги нуқтаъ. Дарёнинг ўртасигача сузиб бор— дик. Бу сўз қадимги туркий тилдаги ъжойлан-ъ маъно — сини англатган ор- феълининг -(у)т орттирма қўшимчасини қўшиб қосил қилинган шаклидан -у қўшимчаси билан ясалган (Девон, И, 145; ДС, 371); -у қўшимчаси қўшилганидан кейин иккинчи бўғиндаги тор унли та — лаффуз қилинмай қўйган; қадимги туркий тилдаёқ бу сўз охиридаги у унлиси а унлисига алмашган (ДС, 371: ог1и, ог1а); ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: (ор— + ут = орут-) + у = оруту > орту > орта > ортä
1. Сатҳнинг четларидан марказига томон тенг узоқликда бўлган қисми, нуқтаси; марказ
Ноннинг ўртаси. Газетанинг ўртаси. Хонанинг ўртаси. Ҳовузнинг ўртаси. Тарвузнинг ўртаси
У \Сувонжон\ девордан бир сакрашда ошиб тушди-ю, кучининг борича олдинга интилди. Боғнинг ўртасида Ойсулувга етди — С. Анорбоев, Оқсой
Шаҳарнинг ўртасида данғиллама ҳовлим бор! — О. Ёқубов, Учрашув
Тўхта хола ҳовли ўртасидаги сўрига келиб, оппоқ ёстиққа энгашди — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. Узун нарсанинг икки учидан тенг узоқликда бўлган нуқтаси, жойи
Арқонни ўртасидан кесмоқ
Ўш билан Андижан ёʻлининг ўртасида шумшайиб ётган Қора-булоқ қишлоғи бирваракасига уйғониб кетди — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
3. Икки ёки ундан ортиқ нарсаларнинг оралиқ қисми; оралиқ
Чап томонда тоғ этаклари, ўнг томонда яшил пахтазор, ўртасида қишлоқ — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Шарқу ғарб ўртасида катта бир манзш, Чин-Мочиндан толиқиб келган карвонлар — М. Шайхзода
4. Кишилар ёки бир жойдаги нарсалар ораси; қуршов, давра. — жонли, шўх, тетик рақс. Ойбек, Қуёш қораймас
Ўртада бир неча қизлар рақс тушмоқда
Оломон ичидан Мамажон ўртага чиқди — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Санам хола билан қандай ярашганини айтди-ю, қайнанаси пишириб берган варақи сомсаларни ўртага қўйди — П. Қодиров, Қора кўзлар
5. сфт. Оралиқ (ўрта)да бўлган; ўртадаги
Ўрта бармоқ. Ўрта эшик. Ўрта ҳовли
6. Бошланишидан ва охиридан тахминан тенг узоқликда бўлган вақт. м — меҳржон [кузги ҳосил байрами] палласи эди. С. Сиёев, Ёруғлик
Куннингўртаси. Йилнинг ўртаси
Саратон ўтган, кузнинг ўртаси
7. (асосан ў.-п. к. шаклида — ўртада) Хамма ёки бир неча киши учун умумий, тенг, бир хилда тегишли бўлган
Ўртада машиналар, Ўртада бу гараж ҳам, Дўст бўламиз чинакам — Қ. Муҳаммадий
[Низомиддинов:] Колхоз эмиша, ҳамма нарса ўртада: Бутун бир қишлоқ бир кўрпада. Ер ўртада, мол-жон ўртада — С. Аҳмад, Ҳукм
8. Меъёрий даражали; ўртача
Ошнинг тузи баланд ҳам, паст ҳам эмас — ўрта. Ўрта бўйли йигит. Ўрта ёшли аёл. яш Деҳқон
9. Беш балли баҳо тизимида "яхши"дан паст, "ёмон"дан юқори даражадаги баҳо; ўртача, қониқарли. н А. Қаҳҳор, Айб кимда?
Ўқувчининг билимига "ўрта" қўймоқ. Иншодан "ўрта" олмоқ
Хўп, ҳозир кўрамиз.. "Яхши!".. "ўрта".. "ўрта". "Дани аъло?"
10. (макон келишиклари шаклида — ўртага, ўртада, ўртадан) кўм. вазифасида. Макон, пайт ёки объект муносабатини билдиради
Гавҳар шошилмай ўтиб, Зулайҳо билан Абду-халилнинг ўртасига ўтирди.. Ў — Ҳошимов, Қалбингга қулоқсол
Отанг билан ўртамизда шундай гаплар ўтган — М. Ҳазратқулов, Журъат
икки кундош ўртасидан анча гаплар ўтгани бир даража маълум бўлди — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Ширмонжон оломон ўртасидан суғурилиб чиқди — С. Зуннунова, Олов
сфт. 1. Белгили миқдордан, меъёрдан зиёд; ошиқ, кўп.
Йиғилишга юздан ортиқ киши келди.
Адолат касалхонада бир ойдан ортиқ ётди. — С. Зуннунова, Гулхан
Элликдан ортиқ дурадгор фақат белкураг-у кетмонга соп ясаш билан овора. — С. Аҳмад, Уфқ
Элликбоши
Дарров ҳовлини ўз баҳосидан анча ортиққа олибди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. Меъёридан ёки керагидан ошиқ, ҳаддан ташқари.
Ортиқ даражада қайғурмоқ. Ҳаддан ортиқ кулмоқ.
Ҳар ҳолда, Тошкент аҳолиси Азизбек истибдодидан ортиқ тўйди, кимдан кўмак сўрашни ҳам билмайди! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
3. чиқиш келишиги биланфақат қиёслашда Зиёд, яхши, афзал, аъло.
Унинг сендан ортиқ жойи ёʻқ. Сени жонимдан ортиқ севаман. Ақлдан ортиқ бойлик ёʻқ. — Мақол
Ўзингиз ҳам, келин ойим текканида, Ғаффордан ортиқ эмасдингиз-ку! — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
Тегса арзийдиган йигит. Бундан ортиғини топармидим, дедим, кўнгил қўйдим. — Ойдин, Садағанг бўлай, командир
— Зулм, хўрланиш, ҳақорат шунчалик бўлар, Қоратой ака! Бундан ортиғини каллам сиғдирмайди, — ғазабдан титраб гапирди — Ёʻлчи. Ойбек, Танланган асарлар
4. Кучли, зўр.
[Холисхон:] Ҳақиқат: ишқ ўти ортиқ экан дўзах ўтиданким, Куйиб бағрим, кулим кўкларга соврилганга йиғлайман. — Ҳамза, Паранжи сирлари
5. Бўлиб ўтгандан, кўрилгандан, кечирилгандан ташқари, ундан ошиқ.
Ортиқ чора ёʻқ эди. У, истар-истамас, Гулнордан воз кечди. — Ойбек, Танланган асарлар
Бу тўғрида [Юсуфбек ҳожи ҳақида] ортиқ баҳс қилинмади ва сўз бошқа хусусларга ўтди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
[Бадрий:] Мен бундай ҳақоратга ортиқ чидолмайман! — 3. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди.
6. Ортиқча, беҳуда, ўринсиз.
Ёмоннинг бир қилиғи ортиқ. — Мақол
Худо ўша қора кунни ҳам ортиқ кўриб, қаҳрига олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
эпентеза Эпентеза (товушнинг ортиши; товуш орттириш).
билимдонлик Билимларни пухта эгаллаганлик; билағонлик. Мударрислар ўз билимдонликларини кўрсатиб обрў орттириш учун бирон масала устида итдек олишар эди. П. Турсун
тренажёр махс. Муайян касбий малакалар орттириш, машина, механизмларни бошқаришни ўрганиш учун мўлжалланган мослама. спрт. Жисмоний машқлар воситасида турли хи
очкўзланмоқ, суқлик қилмоқ – быть жадным – бе греедй. Ўзüŋ соқланур сен бу неŋ аčун тергäли, ўлüм соқланур кўр сени тутялï – Сен бойлик орттириш учун очкўзлик қилй
стажировка Тажриба орттириш учун белгиланган синов муддати ва шу муддат давомидаги амалий иш тажрибаси; стажёр бўлиб ишлаш, синов муддатини ўташ. Шу билан бир
пойтахт Давлатнинг бош шаҳри, мамлакатнинг маъмурий-сиёсий ва маданий маркази. Ўзбекистоннинг пойтахти Тошкент шаҳридир. Тошкентим, порлаган пойтахцан бу кун, Юк
Қўрқоқ ва дангаса Баҳодирнинг тасодифан қаҳрамонга айланиши ҳақидаги эртак. Унинг омади ва айёрлиги уни турли хавфли вазиятлардан қандай қутқариши тасвирла
Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.
Икки савдогар бойлик орттириш мақсадида сафарга чиқади. Улар катта бойлик тўплаб, уйга қайтишда маккор маймун сотиб олишади ва бу уларнинг тақдирини ўзгар
Етим қиз Қорасоч пари ўзининг ақл-заковати ва сеҳрли қобилиятлари билан мамлакатни бошқаради. Унинг донолиги ва адолати туфайли мамлакат обод бўлади, аммо
Шаҳзода Асад амакисининг ҳийласи туфайли тахтдан маҳрум бўлиб, сургун қилинади. У саргузаштлар давомида маликани қутқариб, ўзининг мардлиги ва адолатпарварл
Бу эртакда подшоҳнинг тушига та'бир берган қизи Оина отаси томонидан о'лимга ҳукм қилинади. У чо'лда қолиб, о'тинчи йигит Салом билан учрашади ва биргалик
