«орсиз» бўйича 451 та натижа: Ўзбекчадан
сфт. Беор, орияциз, ори ёʻқ.
Орсиз одамдан қоч. — Мақол
от 1. Ўзига номуносиб ёки эп кўрилмаган ишдан, нарсадан хижолат тортиш, уялиш туйғуси; уят, номус.
Хато қилмоқ бордир, тузатмаслик ордир. — Мақол
Қишлоқда бировдан калтак ейиш азал-азалдан эр йигит учун ор саналади. — Н. Норқобилов, Тўқнашув
2. Обрў, фахр.
Нори борнинг ори бор. — Мақол
Сен менинг чин ёримсан. Дилда ёʻғ-у боримсан, Ғам номус-у оримсан, Ой бориб, омон келгил. — Т. Тўла
от Орияти, ори ёʻқлик.
Отанинг ўлими ҳақидаги машъум сўзлар ғам-ғусса ёки дард-алам билан эмас, маст-аласт бақириққа қўшиб, орсизлик билан ўқилмоқда эди. — А. Мухтор, Кумуш тола
от 1. Икки нарса ёки нуқта ўртасидаги масофа.
Москва билан Тошкент ораси 3500 километр. Колоннада машиналар ораси.
Ора узоқ, қарийб бир километрча келар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
2. Нарсалар ўртасидаги жой, бўшлиқ, майдон; очиқ ёки тешик жой.
Ғўза қаторлари орасини юмшатиш.
Сени унда, мени мунда яратди. Орамизда оқар дарё яратди. — Қўшиқлар
Супаларнинг ораларига, атрофига анвои гуллар экилган. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
Булутлар орасидан ойнинг бир парча кумуши кўриниб қолди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. Нарсаларнинг бир-бирига туташган жойи, ўртаси.
Этаги эшик орасига қисилиб қолди.
Саман отлиқ, қамчисини буклаб, пиёзи чакмонининг ёқаси билан гардан орасига қистирди-да, отини қистаб, деворга яқинлашди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
4. Нарсаларнинг ичи, ўртаси.
Беда ораси жуда иссиқ, гўё қуёшнинг бутун олови беда ичига яширингандай. — Ойбек, Танланган асарлар
5. Қатор, саф; тўда, давра.
Орамизда ҳар хил одамлар бор. Орамиздан яқин дўстимиз кетди.
Буни ҳайданг орадан, жўралар! Яна ёлғонлар ила кўп Сизни сарсон қиладир. — Ҳамза
Қўшин Тошкентга етган баъдида бизлар ташқаридан ва сизлар ичкаридан бўлиб, Мусулмонқулни орадан кўтаргаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
6. Икки воқеа, ҳодиса ёки пайт ўртасида ўтган, ўтадиган вақт, фурсат
Меҳмонлар жўнаб, орадан сал вақт ўтмай Асрорқул келди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
Орадан тўққиз йил ўтди. Булар тўрт бола кўришди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам
7. Кишилар ўртасидаги ўзаро муносабат, алоқа.
Бу ҳақда энди бизнинг орамизда гап бўлмасин, ўртоқ Нурмонов. — С. Зуннунова, Олов
— Ҳалиги гаплар ёлғонми! Орада ҳеч нарса бўлган эмасми? — сўради юмшоқланиб она. — Ойбек, Танланган асарлар.
8. 3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида ишлатилади.
от 1. айн. Оройиш.
2. Баъзи отларга қўшилиб, безак, безовчи, қизитувчи, шодлик бағишловчи каби маънолар беради. Масалан,
жаҳоноро, мажлисоро, суҳбаторо.
ОРТ ъорқа томонъ. Юк машиналари о р т д а ҳолди. Бу от қадимги туркий тилдаги ъорқа қисмъ маъносини англатган ар отидан ўрин маъносини ифо — даловчи —т қўшимчаси билан ҳосил қилинган (ЭСТЯ, И, 180; Девон, И, 77); ўзбек тилида а унлиси â унлисига ал— машган: ар + т = арт > âрт
1. Кимса ёки нарсанинг юз, бет, олд томонига тескари томон; орқа, кет
Ортга қарамоқ. Ортга тисарилмоқ. Ортда қолмоқ. Ортидан бормоқ. Юк машинанинг ортидаги прицеп
Ёрмат бошини ортга, хотини томонга буриб, ўқрайди — Ойбек, Танланган асарлар
2. Бирор нарсадан нариги томон; нариги, у ёқ
Девор ортида бир одам бор
Қуёш олтин баркаш бўлиб, уфқ ортига яшириниши билан салқин тушади — Газетадан
3. 3-ш. эгалик ва ж.к., ў.-п. к. ва ч.к. қўшимчалари билан кўмакчи вазифасида қўлланади (қ. ортига, ортида, ортидан)
Муаммони ҳал қилиш учун бу иш ортидан кўп югурди. Бормаган ташкилоти қолмади — Газетадан
см. орсиз.
орияциз Ор-номусни билмайдиган, ўз обрўйини қадрламайдиган; номуссиз, орсиз. Орияциз одам.
отали Отаси бор, отаси ҳаёт. Отали етим — орсиз етим, онали етим — орли етим. Мақол Ўлган алпим тирилиб келар дейман, ёр-ёр. Ёдгоржоним отали бўлар дейман, ёр-
беор айн. 1 орсиз. Ҳар ўлик, ҳар тўй бошида таппа-тайёрдир тўрам, Ўлгудай шилқим, шилимшиқ, роса беордир тўрам. Муштум Ёʻлдан урди қайси бир маккор? Очиғини
Шаҳзода Шавкат сирли кийикни қувиб, ўзга оламга тушиб қолади ва у ерда паризод Моҳистарага ошиқ бўлади. Бу саргузашт унинг ҳаётини бутунлай ўзгартириб
Уч ака-уканинг бойнинг хизматига кириб, унинг шартларига рози бўлиши ва кенжа ўғилнинг тадбиркорлиги туфайли бойдан ўч олиши ҳақидаги эртак. Эртак қаҳр
Бу эртакда икки ака-уканинг саргузаштлари, улардан бирининг хиёнати ва иккинчисининг садоқати ҳикоя қилинади. Яхшилик қилган киши охир-оқибат ўз мукофот
Чўян эритиладиган ёндўконнинг вентиляторсиз, тери дам ва тахта дам билан ишлайдиган тури.
эътиборсиз, паст назар билан қаровчи, менсимайдиган
эътиборсизлик, паст назар билан қарамоқ
