Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«oring» boʻyicha 513 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr
Boʻlim
Lugʻatlar Ertaklar Shevalar
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik
Tildan
Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Fransuzcha Lotincha Turkcha
Tilga
Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Fransuzcha Arabcha Turkcha Forscha

Lugʻat maqolalari

435 ta
or
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Oʻziga nomunosib yoki ep koʻrilmagan ishdan, narsadan xijolat tortish, uyalish tuygʻusi; uyat, nomus.

Xato qilmoq bordir, tuzatmaslik ordir. — Maqol

Qishloqda birovdan kaltak yeyish azal-azaldan er yigit uchun or sanaladi. — N. Norqobilov, Toʻqnashuv

2. Obroʻ, faxr.

Nori borning ori bor. — Maqol

Sen mening chin yorimsan. Dilda yoʻgʻ-u borimsan, Gʻam nomus-u orimsan, Oy borib, omon kelgil. — T. Toʻla

  • Or bilmoq Oʻziga ep koʻrmaslik. Mirzakarimboy bilan pul yuzasidan xirillashini, yoqa boʻgʻishni [Yoʻlchi] oʻziga or bildi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Or qilmoq (yoki etmoq) Uyalmoq, nomus qilmoq, oʻziga ep koʻrmaslik. [Raʼno:] Agar or etsa Layli haqlidir Qaysning jununidin. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
  • Ori kelmoq Uyalmoq, nomus qilmoq. — Yoʻq, togʻa, oʻrganib oldim, — dedi uquvsizligidan ori kelgan Qoʻziboy. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar.
Toʻliq maqola →
ora
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Ikki narsa yoki nuqta oʻrtasidagi masofa.

Moskva bilan Toshkent orasi 3500 kilometr. Kolonnada mashinalar orasi.

Ora uzoq, qariyb bir kilometrcha kelar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Narsalar oʻrtasidagi joy, boʻshliq, maydon; ochiq yoki teshik joy.

Gʻoʻza qatorlari orasini yumshatish.

Seni unda, meni munda yaratdi. Oramizda oqar daryo yaratdi. — Qoʻshiqlar

Supalarning oralariga, atrofiga anvoi gullar ekilgan. — A. Qahhor, Asror bobo

Bulutlar orasidan oyning bir parcha kumushi koʻrinib qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Narsalarning bir-biriga tutashgan joyi, oʻrtasi.

Etagi eshik orasiga qisilib qoldi.

Saman otliq, qamchisini buklab, piyozi chakmonining yoqasi bilan gardan orasiga qistirdi-da, otini qistab, devorga yaqinlashdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Narsalarning ichi, oʻrtasi.

Beda orasi juda issiq, goʻyo quyoshning butun olovi beda ichiga yashiringanday. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Qator, saf; toʻda, davra.

Oramizda har xil odamlar bor. Oramizdan yaqin doʻstimiz ketdi.

Buni haydang oradan, joʻralar! Yana yolgʻonlar ila koʻp Sizni sarson qiladir. — Hamza

Qoʻshin Toshkentga yetgan baʼdida bizlar tashqaridan va sizlar ichkaridan boʻlib, Musulmonqulni oradan koʻtargaymiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Ikki voqea, hodisa yoki payt oʻrtasida oʻtgan, oʻtadigan vaqt, fursat

Mehmonlar joʻnab, oradan sal vaqt oʻtmay Asrorqul keldi. — A. Qahhor, Asror bobo

Oradan toʻqqiz yil oʻtdi. Bular toʻrt bola koʻrishdi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

7. Kishilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabat, aloqa.

Bu haqda endi bizning oramizda gap boʻlmasin, oʻrtoq Nurmonov. — S. Zunnunova, Olov

— Haligi gaplar yolgʻonmi! Orada hech narsa boʻlgan emasmi? — soʻradi yumshoqlanib ona. — Oybek, Tanlangan asarlar.

8. 3-shaxs egalik va oʻrin-payt kelishigi qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida ishlatiladi.

  • Tirnoq orasidan kir qidirmoq
  • Bu (yoki shu) 1. Orada Ikkala xatga ham tezda javob kela bermadi. Bu orada janglar boʻlib, Mirzayevning qismi — gvardiyachi qism, oʻzi gvardiyachi serjant boʻldi. — A.Qahhor, Koʻk konvert;— Bu orada Homid nima qilib yuribdir, oʻziga tuzukkina boy kishi emasmi edi? — dedi Oftob oyim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Kun ora Kun osha, ikki kunda bir, oradan bir kun oʻtib. Mulla Muhsin, shu hovuzdan kun ora suv oʻtadimi yo yoʻq? — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Tez orada
  • Yaqin orada 1. Yaqin vaqt ichida, yaqin kunlar ichida, shu kunlarda. Agar yaqin orada havo ochilmay, surunkasiga yomgʻir yogʻib bersa, nima qilamiz? — N. Safarov, Xadicha AhrorovaYaqin oradagi objuvoz poykoʻpining zarbi yerni silkitib, toʻlqin berar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Ora ochiq (qilmoq) 1. Oʻzaro hisob-kitob tugadi. [Boy Gʻofirga:} Toʻy bahonasida mendan senga oʻtib qolgan arzimagan narsalar bor. Shularni pulga chaqib, orani ochiq qilib qoʻysak, degan edim. — Hamza, Boy ila xizmatchi;Sen xato qilgan boʻlsang, men ham xato qildim, ora ochiq, — dedi Toʻlagan qistab kelayotgan kulgidan labi pirpirab. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Oraga odam (yoki kishi) qoʻymoq Ikki tomonni bitishtirish, ular oʻrtasidagi ish haqida kelishish uchun uchinchi bir shaxsni vositachi qilib yubormoq. Mendan oʻzi xafa boʻlgan boʻlsa, oraga kishi qoʻysa ham boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oraga suqilmoq Boshqalarning gapiga, suhbatiga yoki ishiga aralashmoq. Duv oraga suqilibdi necha dallol: Baraka de, baraka de, sen sot, sen ol! — Gʻ, Gʻulom
  • Oraga tushmoq (yoki kirmoq) Oʻzaro munozara qilayotgan, tortishayotgan yoki urishayotgan kishilar orasidagi ixtilofni bartaraf qilish uchun urinmoq. Er-xotinning orasiga esi ketgan tushibdi. — MaqolEr-xotinning orasiga tushgan kishi baʼzan oʻsha tobda, aksari keyinchalik soʻkish eshitadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Orada qolmoq Maʼlum kishilar oʻrtasidagi voqealar yoki gapdan boshqalar xabar topmasligiga ahdlashmoq. — Nazar aka, — dedi birinchi yordamchi bosiqlik bilan. — Gap oramizda qoldi, deb vaʼda berdingiz. — M. M. Doʻst, Lolazor
  • Orada (yoki oraga)
  • Orada(n) gap oʻtdi (yoki qochdi) Ikki tomon oʻrtasida noxush, bir-biriga qattiq tegadigan, ayil botadigan gap boʻldi. Siz payqamabsiz Orada jinday gap qochdi. — A. Qahhor, Millatchilar
  • Oralaridan qil (ham) oʻtmaydi
  • Ora(ni) buzmoq Kishilar oʻrtasidagi aloqani, munosabatni yomonlashtirmoq, oʻrtaga adovat solmoq, doʻstni dushmanga aylantirmoq. Binoyidek bosh qoʻshib turgan ikki elatning orasi yana buzildi-quydi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi
  • Orasi yaqin boʻlmoq Oʻzaro munosabati, aloqasi yaxshi boʻlmoq. Yaxshiboyev raisni laqabi bilan aytsa ham, raisning oʻzi zarracha xafa boʻlmasdi, shundan bildimki, bularning orasi yaqin. — M.M. Doʻst, Lolazor
  • Ora oyi Qamariya yil hisobidagi shavvol va zulhijja oraligʻidagi oy; zulqaʼda.
Toʻliq maqola →
oro
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. ayn. Oroyish.

2. Baʼzi otlarga qoʻshilib, bezak, bezovchi, qizituvchi, shodlik bagʻishlovchi kabi maʼnolar beradi. Masalan,

jahonoro, majlisoro, suhbatoro.

  • Oro bermoq Zeb bermoq, bezamoq; pardozlamoq. Fransuzlar dunyoda xunuk ayollar yoʻq, faqat oʻziga oro bermagan, parvarishsiz ayollargina bor, deb hisoblashadi. — SaodatToʻlgan oydek, toʻlgʻanib, ul qomati zebo yana, Oʻz jamoliga berib pardoz ila oro yana. — HabibiyQir bagʻriga qoʻyin yoyar choʻponlari, Bogʻlariga oro berar bogʻbonlari. — Ya. Qurbon
Toʻliq maqola →
ort
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ORT ’orqa tomon’. Yuk mashinalari o r t d a holdi. Bu ot qadimgi turkiy tildagi ’orqa qism’ maʼnosini anglatgan ar otidan oʻrin maʼnosini ifo — dalovchi —t qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 180; Devon, I, 77); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: ar + t = art > ârt

1. Kimsa yoki narsaning yuz, bet, old tomoniga teskari tomon; orqa, ket

Ortga qaramoq. Ortga tisarilmoq. Ortda qolmoq. Ortidan bormoq. Yuk mashinaning ortidagi pritsep

Yormat boshini ortga, xotini tomonga burib, oʻqraydi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Biror narsadan narigi tomon; narigi, u yoq

Devor ortida bir odam bor

Quyosh oltin barkash boʻlib, ufq ortiga yashirinishi bilan salqin tushadi — Gazetadan

3. 3-sh. egalik va j.k., oʻ.-p. k. va ch.k. qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (q. ortiga, ortida, ortidan)

Muammoni hal qilish uchun bu ish ortidan koʻp yugurdi. Bormagan tashkiloti qolmadi — Gazetadan

Toʻliq maqola →
oʻram
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Oʻralgan holga keltirilgan, oʻrab qoʻyilgan.

Ikki oʻram ip.

Oysha traktor orqasidagi bir oʻram arqonni olib, unga uloqtirdi. — S. Ahmad, Ikki hikoya

Bir oʻram qogʻoz oldi yana. Bu mayda harflar bilan qora siyohda koʻchirilgan gʻazallar. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Xiva zargarlari ziynatlagan tilla buyumlar, toy-toy ipak oʻramlari imperator janoblariga peshkash qilinadi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Oʻralgan narsaning har bir qavati.

Bemorni karavotga yotqizishdi. Ikki hamshira birin-sirin doka oʻramlarini yecha boshladi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda

3. Taxlab biror narsa bilan oʻralgan, oʻrab tugilgan.

Dasturxonga bir oʻram qogʻoz pul qoʻydi. — N. Maqsudiy, Yuksalish

Ertasiga Amatjon Toʻlgʻonoyning qolgan-qutgan sepini, uch-toʻrt koʻrpa-yostiq, bir oʻram idish-tovoq olib kelib berdi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

4. Bir oʻrashga yetarli, bir marta oʻrasa boʻladigan.

Bir oʻram maxorka.

5. Biror nimalar bilan oʻralgan, oraliqda boʻlgan joy.

Ikki qoʻshin bir-biri bilan aralashib, qilich solishardi Yaralangan otlar oʻram ichida choʻloqlanib, kishnab yurardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

6. esk. Ijtimoiy, hududiy va shu kabilar jihatdan alohida, mustaqil boʻlgan joy, mahalla, xoʻjalik va shu kabilar

Oʻramlarga tarqaldilar ul guruh, Boʻlib mavji daryo kabi koʻh-koʻh. — S. Xondayliqiy

Ayyor ekan shu oʻramning qizlari, Yaxshi yorim yomon yoʻlga solibdi. — Oq olma, qizil olma

Aslida bu ikki shikoyatchining arzi, rayon u yoqda tursin, xoʻjalik oʻramidan tashqariga chiqqulik emasdi. — Mushtum

  • Oʻram qilmoq Oʻram holatiga olmoq. Oʻram qilingan qogʻoz.Arqonga osilib turib, toshda nimadir chizayotgan yigit qoʻlidagi oq narsani oʻram qila boshladi. — P. Qodirov, Qora koʻzlarTohirning sherigi xurjunidan oʻram qilingan arqon oldi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 435 →

Taʼriflar ichida

1 ta
bulbuligoʻyo

bulbuligo‘yo Bulbul kabi soʻzlovchi, kuylovchi. — Ilgari oring kelmas edi, bulbuligoʻyo eding, — dedi asta Tabibiy. S. Siyoyev, Yorugʻlik Sayrasang, sen sayra, bulbuligoʻ

Ertaklar

76 ta
Aql bilan davlat
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Aqlli, idrokli, zehnli
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayoz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Baliqchi bilan shoqol
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda baliqchi bobo va ayyor shoqolning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Shoqolning hiylasi tufayli boshqa shoqollar kulgili ahvolga tushib qoladi.

Bek bilan dehqon
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻzining aql-zakovati va mehnatsevarligi bilan ajralib turadigan dehqonning bek bilan boʻlgan munosabatlari tasvirlanadi. Dehqon bekning sinovlaridan

Hammasini koʻrish · 76 →

Sheva materiallari

1 ta
qorinsa
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · qoringa bogʻlangan chit