Қидирув

фл. 1. Бурилмоқ, қайрилмоқ.

Орқага ўгирилмоқ.

2. Ўгирмоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. 1. Асл (турган) ҳолатидан бирор томонга қаратмоқ, бурмоқ.

Раъно юзини четга ўгириб, бошидаги рўмоли билан юзини артди, узун энтикди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

У киргач, хотин бошини ўгириб қаради-да, шу қараганича кўзлари хиралашиб, секин юмилди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Баширжон дарҳол хотинига орқа ўгириб, бармоғини қалин лабларида ҳўллаб олиб, санашга тушди. — Н. Аминов, Суварак

2. Ўйинда: ошиқ, гугурт каби нарсаларни (бирор ҳолатда, мас, тикка туришини мўлжаллаб) думалатиб, ерга ташламоқ.

Бола ошиқ ўгирди.

3. Тўй-ҳашам ва шу кабиларда қўшиқчи, ўйин-чи бошидан пул айлантириб ташламоқ, пул қистирмоқ.

Пулдор хотинлар бир-бирларидан қолмасликка тиришиб, пул ўгирдилар. — Ойбек, Танланган асарлар

4. дин. Азиз-авлиёларга атаб боши ёки устидан пул ёки бирор буюмни айлантириб садақа қилмоқ (бирор эзгу тилакка эри-шиш учун ёки бирор бахтли ҳодиса муносабати билан).

Маҳалладаги қушноч хотин беморнинг бошидан бир қора товуқни ўгириб бир эчкини сўйиб, худойи қилишни буюрди. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Офтобойим эрининг бу сўзини эшитиши билан Хўжа Баҳовуддин ёʻлига ўгириб қўйган етти танга пулини Тўйбекага бериб, дарров эшонникига жўнатди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. Таржима қилмоқ.

оригиналдаги асар лейтмотивини ифодалайдиган дўстлик, қўшиқ, рақс, висол сўз ва ибораларни қойил қилиб ўгирган. — ЎТА

Асадулла хаёлидаги ўзбекча шеърни форсийга ўгириб ёзди. — Шарқ юлдузи

сфт. 1. Вазни катта бўлган, тош босадиган; вазнли, вазмин.

Оғир юк. Оғир от. Юки оғир арава. Оғир вазнли курашчи. Олтин кумушдан оғир.

Оғир тошни сув элтмас — Мақол

Яна жимлик ҳукм сурди. Бу сукунат оғир тегирмон тоши бўлиб, мулла Норқўзини янчиб юборди. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин

Бойвачча кавакчадан чўп тиқиб, занжирни туширди, каттагина оғир дарвоза ғурр этиб очилди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Кўп куч ёки билим талаб қиладиган; қийин, мураккаб; машаққатли, сермашаққат.

Оғир иш.

У [Ёʻлчи] ҳар хил оғир юмушларни қилиб ўрганган бўлса ҳам, тўнка ковламаган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Шундай қилиш керакки, халқнинг пешона тери билан, оғир меҳнати билан чиқариладиган сув битта ё бир неча балохўр қўлига ўтиб кетиб қолмасин. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Бу савол аввалги иккита саволдан оғирроқ эди. — С. Аҳмад, Уфқ

3. Мушкул; масъулиятли.

Оғир масала.

— Баҳор-да, қизим, бундан буён кун исийверади, — қизини оғир ҳолатдан чиқаришга тиришди она. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Эл-муродга машғулотлар оғир туюлмади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Йил оғир келди-ю, бригадир шийпонда тунаб қоладиган бўлди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

4. Салмоқли, салобатли.

Ғўлабирдан келган, қоп-қора, семиз киши оғир юриб, даврага чиқди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

Ҳовли ичкарироқ бўлганидан, ҳамма ухлаб қолганидан, дарвозанинг оғир гумбурига ичкаридан ҳеч ким чиқмади. — Ойбек, Танланган асарлар

— Бунисини қўяверинг, қори, худо ишингизни ўнгласа, ҳеч гап эмас, гард юқтирмай чиқиб кетасиз, — деяр эди оғир, салмоқли товуш. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Секин, шошмасдан қилинган; босиқ, вазмин.

Оғир қадам.

Қора терга тушиб, ҳассасига таяниб қолган домла уфқдан кўзини олиб, оғир бош чайқади. — М. Мансуров, Ёмби

Ғуломжон бошини оғир кўтариб, уста Баҳромга қаради. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

6. кўчма Ўзини тута биладиган; сипо, вазмин, босиқ.

Аминжон, ўзи ёш бўлса ҳам, жуда пишиқ, оғир, ғайратли. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Камтар ва камсухан, гўзал Искандар қулоқ солиб, жиддий ва оғир ўтирарди. — Ойбек, Нур қидириб

7. кўчма Муайян меъёри бузилган, меъёрга, талабга жавоб бермайдиган.

Хонанинг ҳавоси оғир: чанг, овқат, тамаки ҳидлари бир-бирига аралашиб-қуралашиб кетганди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

8. кўчма Ёмон оқибатларга олиб бориши мумкин бўлган; жиддий, хавфли.

Оғир жароҳат. Оғир дард.

Отаси оғир касалликдан сўнг вафот этди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

У

[Элмурод] ҳеч нарсани билмас, аҳволи оғир эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

У

[Салтонбу] шундай бақириб юбордики, уй бурчида оғир ётган ўн уч яшарли қизи чўчиб кетар, деб ҳам ўйламади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

9. кўчма Ташвиш, иқтисодий муаммо.

[Ҳаким:] Ҳам ишлаб, ҳам ўқийман, акамга оғирим тушмасин. — Ёшлик

10. кўчма Машаққатли, уқубатли, азобли; мураккаб, мушкул.

Оғир кун. Оғир ҳаёт.

Элмурод оиласи ва ўзининг оғир ўтмишини қисқача тасвирлаб келиб, охирида шундай деган. — П. Турсун, Ўқитувчи

Отамурод узоқдан бўлса-да, сезди: бошлиқ оғир аҳволда қолибди. — М. Мансуров, Ёмби

11. кўчма Қаттиқ жазолашни талаб қиладиган, жуда катта.

12. Нотинч, ташвишли, ҳаяжонли.

Оғир туш. Оғир хаёл. Оғир ўй.

Чолнинг юрак яраларини очишда ўзини айбли санаган Ёʻлчининг кўкраги оғир туйғулар билан тўлди. — Ойбек, Танланган асарлар

13. кўчма Қаттиқ тегадиган, хафа қиладиган, кўнгилсиз; малолли.

Раиснинг уни кўриб, худди кўрмагандай ёнгинасидан машинасида кўчани чангитиб ўтиб кетиши унга оғир тегди. — А. Кўчимов, Ҳалқа

Қамбар бирдан кулиб юборди. Унинг кулиши Ёʻлчига оғир тегди. — Ойбек, Танланган асарлар

14. кўчма Ҳаддан зиёд, киши бардош беролмайдиган; қаттиқ.

Оғир алам. Оғир жудолик. Оғир кулфат. Оғир musibat.yash

Инсон ҳаётидаги энг оғир қайғу — онадан айрилиқ қайғуси. — П. Турсун, Ўқитувчи

— Энди билдим, ошиқлик оғир дард экан. Бошимга тушганда билдим, — деди [йигит] — П. Турсун, Ўқитувчи

15. кўчма Қаҳратон, совуқ, ташвишли.

Воҳа раҳбари саволни кутмаган экан, дабдурустдан довдираб қолди, сўнг шошиб: — Тўғри, устод, бу йил анча оғир қиш бўлди — деди — М. М. Дўст, Лолазор.

16. кўчма Куч келадиган, қийин; дардли.

Оғир нафас. Оғир энтикмоқ.

Зиёдилла кетгандан кейин Ботирали бешик тебратиб ўтирган хотинининг ёнига чўкиб, оғир уф тортди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Қизил қонига бўялган қаҳрамон пулемётчи оғир нафас олмоқда эди. — Н. Сафаров, Қаҳрамоннинг туғилиши

17. кўчма Мунгли, ғамгин, қайғули; салмоқли, вазмин.

Оғир сукунат.

Оғир, юракни эзувчи куй шамоллар қанотида у ёқдан бу ёққа сузиб юрибди. — С. Аҳмад, Уфқ

от Каштачиликда: безак — гул тикишнинг бир усули.

Тикиши силлиқ эмас: Ўгирмаси чакмага, Санамаси ёʻрмага Кундош бўлиб тургандай. — Ғ, Ғулом

от 1. Вазннинг ортиқлиги; қийинлик, мушкуллик.

Ишнинг оғирлиги. Масаланинг оғирлиги. Аҳволнинг оғирлиги.

Керакли тошнинг оғирлиги ёʻқ. — Мақол

Карвон жўнади. Юкнинг оғирлигиданми, ёки гупчаклари ёғсираганданми, аравалар ғирчиллаб, ўз музикаси ўзи билан жадал бормоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Тошкентдан уйланганимдан сўнг, ёлғиз бошимга ҳам Тошкентдан, ҳам Марғилондан икки хотин ушлаб туриш оғирлик қила бошлади. — А. Қодирий, Утган кунлар

2. физ. Жисмларнинг ерга тортилиш кучи.

3. кўчма Ташвиш, малоллик.

Сизларга оғирлигим тушаётгани ёʻғ-у Уйда нима бор менга? — А. Кўчимов, Ҳалқа

Ҳар куни эрталаб ишга кетаётганингда, болани боғчага элтиб қўясан, қайтганингда — олиб кетасан. Шундоқ қилсанг, ўзингдан бошқа ҳеч кимга оғирлиги тушмайди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

4. кўчма Мушкул, қийин, ноқулай аҳвол; қийинчилик; азоб-уқубат.

Сокинанинг бир ўзига икки бола билан юриш оғирлик қилади. М. М. — Дўст, Лолазор

Момо у кунларнинг оғирлиги, ташвиши ҳақида кўпам сўйлайвермайди. — Саодат

Улар бир-бирларига қарашиб, илжайишдилар. Нигор ойим ҳам оғирликдан чиқди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

5. кўчма Ўзини тута билиш, сиполик; босиқлик, вазминлик.

Кимнинг номуси, кимнинг ақли, кимнинг сабри, оғирлиги уни шармандаликдан қутқариб қолди? — Ойбек, Танланган асарлар

Ботирали оғирлик билан онасига қаради. — Ёшлик

У, қўлларидаги нарсаларни стол устига қўйгач, оғирлик ва босиқлик билан Турсун хола ёнига борди. — Газетадан

сфт. с. т. Ҳомиладор.

Тоғай оғироёқ хотинларга хос сусткашлик билан ўчоқ бошида куймаланиб юрган Марҳаматга эътибор бермади. — Ёшлик