Поиск

olm. 1. Harakat yoki hodisaning sababi haqida soʻroqni ifodalaydi; nima uchun?

Qani, rostini ayt-chi, nega qoʻnimsizsan? — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

2. Ritorik soʻroq gaplarda soʻzlovchining aytilgan, boʻlib oʻtgan yoki koʻzda tutilgan harakat, hodisa va shu kabilarga salbiy (afsuslanish, achinish) munosabatini bildiradi.

Gʻam, qoʻrquv titrogʻi bilan ezilgan Gulnor koʻrpaga oʻralib oʻyladi: Nega kecha qochmadim? — Oybek, Tanlangan asarlar

Men aytaman, bolam, qoʻlimdan shuncha ish kelar ekan, dadang hayot vaqtida nega bersang — yeyman, ursang — oʻlaman, deb oʻtirgan ekanman! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot q. Negrlar.

Negr xalqi. Negr ayol.

ot 1. Biror narsaning hamma ustki qismlarini tutib, koʻtarib turadigan ostki qismi; poydevor, fundament.

— Albatta, yangi usulda, — deydi Berdi tatar, — negizi oʻn qatorcha pishiq gʻisht, yuqorisi xom gʻisht. — A. Qodiriy, Obid ketmon

2. Biror narsaning asosini tashkil etgan omil; baza, asos.

Oʻzbekistonda chorvachilikni sanoat negizida tashkil etish borasida koʻp ishlar qilindi. — N. Mavlonov, Qoramolchilik

Hujayra har qanday organizmning negizi hisoblanadi. — Gazetadan

3. tlsh. Soʻzning asosiy maʼnosini bildiruvchi, soʻz oʻzgartuvchi qoʻshimchalar olmagan qismi.

Negiz va qoʻshimcha.

ot Qovoqni oʻyib yasalgan idish.

Saidiy negovda anhordan suv olib ichdi. — A. Qahhor, Sarob

Oʻzim ham ozib keta boshladim. Burnim osilib, negov qovoqdek boʻlib ketdi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Sabab shuki, chunki.ÇÜNKÜ

gum. olm. Harakat yoki hodisa sababining noaniqligini bildiradi; nima sababdandir, nima uchundir.

Negadir bu kishining oʻzi ham, sovgʻasi ham Navoiyga yoqmagan edi. — M. Osim, Sehrli soʻz

Otabek tasdiq ishorasini bergach, negadir bir entikib qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar