Қидирув

от 1. Чорва моллари ва баъзи жониворлар тўқималарида бўладиган, таркибида ёғ бўладиган нарса.

Бир қумалоқ бир қорин мойни чиритар. — Мақол

Эчкига жон қайғу, қассобгамой қайғу. — Мақол

Қуённинг мойи қўй ва қорамол мойига нисбатан тез эрийди. — Фан ва турмуш

2. Шундай нарсадан ва баъзи ўсимликларнинг уруғи, гули ва мевасидан олинадиган, сувда эримайдиган модда; ёғ.

Ҳайвонот мойларидан тайёрланган ёғ маҳсулотлари ҳам яхши доғлашни талаб этади. — Газетадан

Ёнғоқнинг таркибида мой, оқсил моддалари беҳисоб. — Ж. Абдуллахонов, Орият

соядан яхши ҳосил олишимиз, озиқ-овқат саноати учун соя мойи ишлаб чиқаришимиз мумкин. — Газетадан

Инсон гуллардан эфир ва саноат мойи ва доривор олишга ҳам ўрганган. — Газетадан

3. Юмшатиш, ҳаракатни равонлаштириш, пардоз ва бошқалар мақсадларда ишлатилув-чи моддаларнинг умумий номи.

Коржомаси ва қўлларигача мой бўлганидан, билагини тутиб сўрашди. — Р. Файзий, Асад либоси

Муллажон амаки ҳалиги кишининг юзига суқма мой суртдилар-да, ҳафсала билан ишқаладилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ

мой суртмасанг, араванинг ўқи ҳам ғирчиллайди. — Муштум

4. с.т. кам. қўлл. Бўёқ.

Полиция эшиги берк: яшил мой билан сирланган ёғоч панжаралар олдида тутаққан халқ қайнайди. — Ойбек, Танланган асарлар.

от 1. Урғочи туя.

Бир қари нор пўпаклини кўрдингми? — Бизнинг элда қолган учта мояси. — Нигор ва Замон

2. кт. Бирор нарсанинг асосини ташкил қилган модда, асос бўлган нарса; ўзак; бирор гуруҳнинг, жамоанинг асосини ташкил қилган шахслар.

У [Абдураҳмон] кутган асосий моялар, яъни мударрис, пешволар зиёратчилар орасида кўз оғриғи учун ҳам кўринмадилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён.

от 1. Товуқнинг тухум қилиши керак бўлган ерга қўйиладиган тухум ёки тухумга ўхшаш нарса.

[Фотима:] Келинпошша, товуқларингизга мояк қўйдингизми? — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

2. шв. Тухум.

Бир гуруҳ бола мояк уриштиряпти. — Т. Мурод, От кишнаган оқшом

3. Эркакларнинг ёрғоқ ичида жойлашган бир жуфт жинсий бези; уруғдон (сперматозоид ва эркаклар жинсий гормони ишлаб чиқаради).

рвш. 1. Майли, кўнгли бор, кўнгил қўйган.

Илмга мойил одам.

Қўшниси қишлоқдаги бир деҳқоннинг Нуржамол исмли қизини яхши кўраркан. Қиз ҳам унга мойил экан. — М. Хайруллаев, Кўнгил

Аммо ёшлар одам зотин айирмас. Кўнгил мойил бўлса — шунинг ўзи бас! — М. Икром, Кўнгил гули

2. Яқинлашиб борувчи, яқин.

Олти-етти ёшлар чамаси дўндиққина, оққа мойил юзчаси исиққина бу жажжи қиз қўғирчоққа ўхшар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Бердиёрнинг бўйи ҳам новча, ўзи сариққа мойил. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

Раъно табассумга мойил жоду кўзлари билан Анварга оҳиста бош кўтариб қаради. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Ер бағирлаб турган иморатлар кўнгилда ғашликка мойил бир ҳис уйғотади. — Э. Усмонов, Ёлқин

3. Бирор нарса таъсирига берилувчан, яқин.

Бўрижарнинг шаҳар чеккаларидаги соҳиллари эрозияга мойил бўлиб турибди. — Газетадан

Билимсиз кишиларнинг кўнгли хурофотга мойил бўлади. — Газетадан

сфт. 1. Мойи бор, мой олиш мумкин бўлган.

Мойли ўсимликлар.

2. Мойланган, мой берилган.

Мойли қоғоз.

3. Сермой, ёғли.

Турсуной тухум билан қовурилган мойли қўй гўштини бир хитой лаганда келтириб, сандал устига қўйди. — Ойбек, Танланган асарлар.

Фазлиддин олдинроқ мойли сомсани кўпроқ еганидан мантини оз еди. — Ойбек, Танланган асарлар.

4. Кўчма Даромади яхши; сердаромад.

Мойли иш излаб юрибди.

Бу оила тинч, мойли макон қидириб, қишлоққа кўчиб келган — Ойбек, Танланган асарлар.

5. Мойи чиққан; кирланган.

Ёқаси мойли бўлсин, этаги лойли бўлсин. — Бойчечак

от Баъзи ҳайвонлар (масалан, сувсар, тулки, ондатра ва бошқалар)нинг кийим-кечакка ишлатиладиган жунли териси.

Тулки мўйнаси.

Саркардаларнинг бош кийимлари савсар мўйнасидан бўлиб, погонлари олтин эди. — С. Айний, Эсдаликлар