Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «ken» — результатов: 268: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

136
keng

sft. 1. Ichi, ich hajmi, sigʻimi, sathi katta.

Keng uy. Keng maydon. Keng paykal. Top joyda osh yegandan keng joyda musht yegan yaxshi. — Maqol

Ichkari-tashqari dangʻillama hovli. Ichkari hovlining sahni keng. — Oybek, Tanlangan asarlar

Odamlar sahnga keng davra qurib oʻtirdilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Togʻ etagin tutib yotar keng paxtazor. — Guldasta

2. Eni, koʻndalang oʻlchami katta; enli, serbar.

Keng yoʻl. Keng daryo. Keng bargli oʻsimliklar.

Orasidan qoʻqonarava bemalol yuradigan keng, uzun ishkomlar ikki tanobdan ortiqroq yerni ishgʻol etgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Oʻlchami moʻljaldagidan katta; katta keladigan, bemalol sigʻadigan (kiyim va uning qismlari haqida).

Keng toʻn. Keng shim. Keng yeng.

[Mingboshi] Keng, oppoq surp yaktagining barlarini ikki yoqqa yoyib, sekin-sekin lapanglab bordi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Tarqalish, qamrov doirasi katta; koʻp narsani oʻz ichiga olgan.

Keng imkoniyatlar yaratmoq. Keng isteʼmol mollari. Ishning koʻlami nihoyatda keng.

Muhokama qilingan masala yuzasidan keng qaror qabul qilindi. — Gazetadan

Aktrisa oʻz qahramonini keng fikrli, salobatli, ishchan, olijanob iffatli ayol sifatida tasvirlaydi. — Gazetadan

5. Mehr-muruvvatli, yaxshilikni ayamaydigan, koʻpchilikka birdek munosabatli.

Kengga keng dunyo, torga tor dunyo. — Maqol

Xolam koʻli ochiq, keng, Ovqatni ulashar teng. — Q. Muhammadiy.

  • Feʼli (yoki koʻngli) keng Valijon degan vakilimiz feʼli keng odam edi-da. — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz demaKoʻngil keng boʻlsa, hujra ham saroyday. — Gazetadan
  • Yuragi keng 1. Uncha-munchaga gʻam yemaydigan, tashvish tortmaydigan. Yuragingiz muncha ham keng boʻlmasa, koʻzingizga uyqu kelganiga hayronman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariAhmadjon komandirning mashq qildirishga shoshilmaganidan ham koʻra, dam olishga ijozat berganiga hayron boʻlib, muncha ham yuragi keng odam ekan! deb qoʻydi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
Полная статья →
kent

ot Maʼlum xususiyati bilan shahar va qishloqdan farqlanib turuvchi, aholi yashaydigan joy; shaharcha.

[Yoʻlchi:] Eshitgan boʻlsangiz kerak, hozir koʻp shaharlarda, kent, qishloqlarda kambagʻal xalq oʻz haqini daʼvo qilish uchun shaylanmoqda. — Oybek, Tanlangan asarlar

Choʻlquvar arxitektor va injenerlarimiz bir vaqtlardagi sardobalar oʻrnida soʻlim manzilgohlar, yangi kent va shaharlar barpo etmoqdalar. — Sh. Rashidov, Yangi yer haqida soʻz

Koʻpdir mamlakatda kentlar, ovullar. — A. Oripov

Полная статья →
kenja

sft. 1. Eng oxirgi farzand, eng keyin tugʻilgan oʻgʻil yoki qiz.

Lutfiniso erining davlatidan mumkin qadar koʻproq qoʻporib, shu kenja arzandasiga sarf qilish uchun urinar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kenja oʻgʻil Sayfulla bilan kenja qiz Masturabibi, ayvon oldiga kelgan, ust-boshi nihoyatda kir Elmurodga jirkanch bilan tikilib turardilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Bir turdagi narsalarning paydo boʻlish, yuzaga kelish ketma-ketligida keyingisi, soʻnggisi; keyingi, soʻnggi.

Kenja shogird. Kenja kuyov.

1978 yil bahorida kenja xoʻjalikda III. R. Rashidov paxtakorlar bilan samimiy suhbat qilib, qimmatli maslahatlar berdi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Shu payt eshikni sekin ochib kirib kelgan Sodiqjon boyvachchaning kenja xotini Shahzodaxon uni shirin xayollar quchogʻidan yulib tortib oldi. — K. Yashin, Hamza

3. Kenja (erkaklar ismi).

Полная статья →
kengash

KEŊASH ' maslahatlashish yigʻini', 1 maslahat'. Kishining boshiga bir ish tushdimi, darrov birovdan k ye n g a sh va yordam soʻraydi (Abdulla Qodiriy). Bu ot qadimgi turkiy tilda kiŋäsh tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 394), keyinchalik i unlisi ye unlisiga almashgan (Devon, III, 376; DS, 299). Keŋäsh oti qadimgi turkiy tildagi 'maslahat sol-’ maʼnosini anglatgan keŋä- feʼlidan (ДС, 298) —sh qoʻshimchasi bilan yasalgan: keŋä— + sh = keŋäsh

1. Biror ish, harakat yuzasidan fikr-mulohaza, yoʻl-yoʻriq; maslahat

Kishining boshiga bir ish tushganda, darrov birovdan kengash va yordam soʻraydir — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bolalarning kengashi bilan ikki boʻzni koʻtarib, shom paytida mirzoning uyiga bordim — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Oʻzaro, birgalikdagi muhokama; shunday muhokama majlisi; yigʻilish

Ishlab chiqarish kengashi. yat Toʻmaris jang koʻrgan dono chollar, ayollarni chaqirib, kengash oʻtkaz- — M. Osim, Karvon yoʻllarida

Ana shu Boyguzardagi bir boyning uyida maxfiy guruhning kengashi boʻldi — S. Siyoyev, Avaz

3. Biror korxona, muassasa, jamiyatning farmoyish yoki maslahat beruvchi organi

Oqsoqollar kengashi. Oʻzaro Iqtisodiy Yordam Kengashi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi

pravleniye Oʻrmonjonni hosilot kengashining raisi qilib tayinladi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Полная статья →
kenglik

ot 1. En oʻlchami, sathning kattaligi.

Shaharning kengligi. Uyning kengligi. Koʻchaning kengligi.

Maydon ikki tanob kenglikda boʻlib, janubi qutidor va qoʻshnisining imoratlari ham shunga oʻxshash imoratlardan iborat edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bu joy tepalik oʻrtasida boʻlib, kengligi yarim gektardan ortiq emas edi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Ochiq, keng boʻshliq.

Zargarov oʻsha tomonga, olis ufqlarga yastanib yotgan kengliklarga tikilgancha qoldi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

Yigirmadan ortiq yosh chavandozlar togʻ bagʻridagi kenglikda u yoqdan-bu yoqqa quvlashar edi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Ekvatordan meridian boʻylab ketgan va graduslar bilan ifodalangan masofa (yerdagi punktlar oʻrnini belgilash uchun xizmat qiladi).

  • Janubiy kenglik Ekvatordan janub tomonga ketgan va graduslar bilan ifodalangan masofa.
  • Shimoliy kenglik Ekvatordan shimol tomonga ketgan va graduslar bilan ifodalangan masofa.
Полная статья →

Показать все · 136 →

В определениях

2

Сказки

59
Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql va boylik
Устное народное творчество

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Badalqorachi
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu

Bir xumcha oltin
Устное народное творчество

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Показать все · 59 →

Диалектные материалы

70
Batman
Samarqand viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Toshkent shahri · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Batman
Xorazm viloyati · botmon

Xivalilarda 48 yoki 50 qadoq; Toshkentda 11 pud; Samarqandda 8 pud

Показать все · 70 →

Внешние ресурсы

1