ot 1. Uy-roʻzgʻorni qoʻriqlash, ov ovlash va shu kabilar maqsadlar uchun saqlanadigan toʻrt oyoqli sutemizuvchi uy hayvoni.
Koʻppak it. Ov iti.
Katta temir darvoza ostida choʻzilib yotgan xirsday it boshini koʻtarib irilladi. — A. Qahhor, Boshsiz odam
2. Shu hayvonga nisbatlanuvchi haqoratni bildiradi.
Azizbek qarshisida qoʻl bogʻlab turgan darvoza begiga baqirdi: — Nega qarab turasan, darvoza ustiga chiq, kim ekan u it?! — Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Xalq tovushi tinimsiz guvullaydi: — Bu yoqqa chiq, itlar! — Oybek, Tanlangan asarlar
3. koʻchma Birovning manfaatlarini himoya qilib, boshqalarga zulm oʻtkazuvchi odam; malay.
Musulmonqulning iti boʻlmasa, oʻzimizdan mingboshi boʻlarlik odam qurib qoluvdimi, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Keling, sherdargohning iti, tortinmang, yuqoriga oʻting. — K. Yashin, Hamza
4. Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil nomi; sak.
Uning yili it.
- It emgan — Bu yoqqa kel, it emgan! — dedi mingboshi, qizil koʻzlarini ola-bula qilib. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- It yili Muchal yil hisobida oʻn birinchi yil.
- Boshiga it kunini solmoq Rosa qiynamoq, oʻta azob-qiynoqqa solmoq. Ular qishloqdagilarning boshiga it kunini solibdi: dehqonlarni qiynabdi, oʻldiribdi; paxta eksalaring — oʻldiramiz, deb doʻq uribdi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi
- Boʻynidan bogʻlangan it ovga yaramas Xohishi boʻlmagan kishini zoʻrlaganing bilan ish bermaydi, degan maʼnoda ishlatiladigan maqol.
- It azobi Nihoyatda qiyin, mashaqqatli holat, ahvol. Bilasanmi sen bu oʻzboshimchaliging bilan otangni it azobiga solishingni? — K. Yashin, Hamza[Hojar:] It azobida kechani kunduzga ulab mehnat qila-qila, endi yurt orasida sher qildim deganda, obroʻni toʻkib qoʻysam, qanday koʻrgilik! — Hamza, Paranji sirlari
- It boqmaydi Nazar-eʼtibordan qolgan, eʼtibor berilmaydigan shaxs yoki narsa haqida, unga nisbatan qoʻllanadi. — Buvijon, buvijonga it boqmaydi-yu, ammo oʻz bilganini qiladi, — dedi kampir buvi Poʻlatjon akaga. — Mirmuhsin, Umid
- It tegdi yoki it teggan Nopok, harom boʻldi (nomusiga tegilgan ayol haqida). Qay yuz bilan boqaman unga? Meni kechirarmikan? Kechirmas! Axir menga it teggan! — S. Ahmad, Hukm
- It hasratda
- Itdan suyak qarz Qarzi juda koʻp, hammadan qarz.
- Itining tuvagi oltindan Juda ham boy, oshib-toshib ketgan boy.
- Itning keyingi oyogʻi Ish-faoliyat va shu kabilarda qatordagilardan (boshqalardan) eng oxirda ekanlikni bildiradi. biror hunar-punar oʻrgansin. Yoʻqsa itning keyingi oyogʻi boʻlib qoladi. — E. Raimov, Ajab qishloq
- Ichini it tatalamoq (yoki tirnamoq, kemirmoq) Shu vaqtgacha shoirning hayoti uchun qoʻrqib, ichini it tirnayotgan vazir yengil nafas olib, javob oʻrniga bosh egib qoʻydi. — M. Osim, Zulmat ichra nurChoy ichayotibman-u, xavotirdan ichimni it tatalayapti. — H. Nazir, Yonar daryoBiroq ichimni it kemiryapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Kambagʻalni tuyaning ustida ham it qopadi Ishi yurishmagan, omadsiz kishi haqida aytiladigan ibora.