Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«il-» boʻyicha 399 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

307 ta
IL

oʻzbekchailmoq, tutmoqruschaловитьinglizchahold

Anunmiš turur bu ölüm tarmaqi, usaniþ yorïrda ilär qarmaqi Oʻlimning changali doim hozirlangan boʻladi, gʻaflatda qolganingda qarmogʻi seni iladi – Грабли смерти наготове, когда человек пребывает в беспечности, их крючья ловят его – Rake of death at the ready, when a person is in carelessness, their hooks catch him

Toʻliq maqola →
ilmoq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

fl. 1. Mix, qoziq, ilgak va shu kabilarga osmoq, osib qoʻymoq.

Hoʻl, ogʻir shinelini va gimnastyorkasini daraxtga ildi. — Oybek,Quyosh qoraymas

Yigit boshidan qalpogʻini olib, qoziqqa ildi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tursunboy ota otning boʻyniga yemtoʻrvasini ilib shoshib-pishib, namozi shomni oʻqib chiqdi. — S. Ahmad, Ufq

2. Ilmoq va shu kabilarga olmoq, tushirib tortmoq.

Suvdagi xas-xashaklarni ilib tortmoq.

uchta eski koʻrpani soʻkdik. Qovugʻidan iplarni ignaning orqasi bilan ilib oldik. — A. Hamdam, Doʻstingdan

3. Otilgan yoki yuqoridan tushayotgan narsani yerga tushirmay tutmoq, tutib olmoq.

Bolalar qoʻllarini choʻzib, sapchib, sochqilarni ilib oldilar. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

It jon-jahdi bilan ikki sakrashdayoq pirillab ketayotgan konvertni lunjiga hap etib ilib oldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

4. Kiymoq (odatda, yengil-yelpi, rasman boʻlmagan kiyish haqida).

U kavushini mahsisining uchiga ilib, hovliga tushar ekan, xotiniga qayta taʼkidladi — H. Gʻulom, Mashʼal

  • Gapni (yoki soʻzni va shu kabilarni) ilib ketmoq Birovning ogʻzidan gapni olib, davom ettirib ketmoq. — Ha, boyatdan beri senga tikilib oʻtiribman, aylanay, — kampir gapni ilib ketdi, —undoq qarayman, mundoq qarayman, koʻzlarimga ishonmayman. — A. Muxtor, Opa-singillarToʻgʻonbek bir hikoyani bitirib, boshqasini oʻylarkan, Binoiy soʻzni ilib ketdi. — Oybek,Navoiyxushchaqchaq suhbat boshlanishiga ilhaq boʻlib turgan Akramjon Mastura boshlagan askiyani ilib ketdi. — A. Qahhor, Ming bir jon
  • Ilib ketmoq Ega chiqmoq (boshqalardan oldin), oʻziniki qilib olmoq. Qizi tovuq fermasida ishlaydi. Bir traktorchimiz ilib ketdi. — Sh. Toshmatov,Tongdagi koʻlankaInnaykeyin, hozir boʻlinglar, qaqir yerlarga jon kirganda, tagʻin Teilaboy ilib ketmasin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Ilib olmoq Tushunib yetmoq (olmoq), bilib olmoq. Ishdan horib-tolib chiqqan Shoqosim chala-chulpa eshitsa-da, maʼnoni tez ilib oldi. — Oybek,Tanlangan asarlarjuda shoʻx, sergap, har narsani darrov ilib oladi. — R. Fayziy, Hazrati insonU [Tursunoy] ustaxonaga oʻtadigan aravakashning yallalarini ham ilib olgan edi. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Koʻzga (yoki nazarga) ilmaslik Nazar-pisand qilmaslik, mensimaslik. baʼzi birovlar Xotin kishining qoʻlidan nima ish kelardi? deb nazariga ilmagan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Oyoq ilmoq Surnay navosi chiqayotgan, quyuq tutun oʻrlayotgan toʻyxona ostonasida oyoq ildik. — T. Murod, Ot kishnagan oqshomYaxshisi, bunday qilsak. Yoʻlda oyoq ilsak: qishloqqa qorongʻilatib kirib borsak. — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
  • Quloqqa ilmoq Soʻz(gap)ni eʼtiborga olmoq; tinglamoq. Gapimni uch bora quloqqa ilgil. — Voqif.
Toʻliq maqola →
ila
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

Bilan.

Boy ila xizmatchi.

Kumush maktubni oʻqib tamom qildi-da, jonsiz bir tovush ila uyatsiz deb qichqirdi va yerga yiqilib, oʻzidan ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Toʻliq maqola →
ilk
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

1. Dastlabki, birinchi; boshlangʻich. Quyoshning ilk nurlari. Shoirning ilk sheʼrlari. Kishilik tarixining ilk davri.

Sherbek studentlik hayotining ilk damlarida oʻzini xuddi qafasdagi qushga oʻxshash his etdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Bu jarayon tanlovning ilk bosqichida tuman va viloyatlarning oʻzida amalga oshiriladi. — Tafakkur

2. Erta. Ilk bahor.

Ilk sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida, quyosh endi tigʻ yoya bosh-lagan salqin sabohda Qorabuloq qishlogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻliq maqola →
ilm
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Oʻqish-oʻrganish va tadqiqot, tahlil etish bilan erishiladigan bilim; koʻnikma, maʼlumot.

Ilm darajasi. Ilm olish huquqi. Ilm dargohi. Shariat ilmi. Dunyoviy ilmlar.

Jamolboy aka, dini islomni qoʻldan bermasdan zamon ilmlarini oʻqilsa, zarar qilmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Domlamiz bizga bunday ilmlarni oʻqitmaganlar. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Kashfiyotsiz ilm boʻlmaganidek, ilm ham kashfiyotsiz nafas ololmaydi. — Saodat

Olim ilmi bilan hurmat topur, hofiz xush ovozi bilan odamlarning dilini xush qilur — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Ish-faoliyatning ilm bilan bogʻliq sohasi; tabiat va jamiyat haqidagi bilimlar tizimi; fan.

Ish va hunar. Ilm va maʼrifat. Ilm va sanʼat.

Yangi maktablar ochib, Qurʼoni karim va boshqa darslar bilan birga jugʻrofiya, tarix, hisob kabi ilmlarni ham taʼlim beraylik. — Oybek, Tanlangan asarlar.

3. Ish-faoliyatning maʼlum bir sohasiga oid bilim, taʼlimot, malaka.

Islim barlos — sodda, dilovar, ov va qush ilmining piri. — Oybek, Navoiy

Bogʻdorchilik ilmini bilar ekan. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Harb. ilmida hamma yoʻl bekilganda, jangchi uchun oʻlimdan boshqa chora qolmagandagina oʻzini oʻzi halok qiladi, deyiladi. — S. Ahmad, Hukm

  • Ilmi gʻayb (s. t. ilmi gʻoyib) Yashirin, sirli narsalarni bilish ilmi. yoʻqsa ilmi gʻaybni kim bilibdur. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon[Xon eshon] dami oʻtkir, har qanday baloni ham daf qila oladigan, ilmi gʻoyibdan xabardor deb ovozasi ketgan. — X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar
Toʻliq maqola →
ILÄL

oʻzbekchaha, yaxshiruschaда, ладноinglizchayes

Iläl tep turup čïqtï Ögdülmiš-a “Yaxshi”, deb Oʻgdulmish turib chiqdi – Сказав «Ладно», Огдюльмиш вышел – Saying “okay”, Ogdulmish came out

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 307 →

Taʼriflar ichida

55 ta
ANÏNDA

u olmoshining qaratqich va o‘rin-payt, chiqish kelishigi shakli; uning, unda, undan. Anïnda basa bu oyul-qïz turur, oyul-qïz yükin yüzmäk emgäk bolur – Undan keyingisi–bu

TÜPSÜZ

tubsiz, asossiz – бездонный – boundless. Oγul qïz saqïnčï bu tüpsüz teŋiz – O‘g‘il-qiz qayg‘usi bu – tubsiz dengiz – Заботы о детях – это бездонное море – Caring for chil

BERKA

qamchi, tayoq– розги– whip, stick. Oyul qïzqa berkä bilig ögrätür – O‘g‘il-qizga qamchi bilim o‘rgatadi – Девочек и мальчиков розги учат мудрости – Girls and boys learn t

reportaj

reportaj Voqea sodir boʻlgan joyning oʻzidan matbuot, radio, televideniye orqali zudlik bilan xabar yetkazish; shunday xabarning oʻzi. Gazeta il-yur terimchilar haqida re

AWURTA

enaga– кормилица– wet-nurse. Awurtasï edgü kiši tut arïy, oyul qïz arïy qopya turya farïy – (Bola) murabbiysini yaxshi va pok kishidan olgin, o‘g‘il-qiz pok o‘sadi, (nojo

ʼIYAL

[a.] bolalar, bola, farzand – дети – children. Oyul qïz esizi atadan kedin, atamaz atasïn anasïn atïn, bu yanlïy ‘iyaldïn qačan bar vafa – O‘g‘il-qizning yomoni – ota-ona

Hammasini koʻrish · 55 →

Ertaklar

21 ta
Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Bir kosa zahar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir chol bilan kampirning yovvoyilashgan mushugi ularning joniga tegadi. Mushuk chakalakzorda tulki bilan doʻstlashib, birgalikda quyonni aldamoqchi boʻlishadi.

Bulbuligoʻyo
Xalq ogʻzaki ijodi

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Echki, qoʻy va boʻrilar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻz hayotini saqlab qolish uchun xoʻjayinidan qochgan echki va qoʻyning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ular yoʻlda duch kelgan xavfli vaziyatlardan

Erni er qiladigan xotin
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning qizi Mehriniso kambagʻal yigit Abdullaga turmushga chiqadi. Mehriniso oʻzining aql-zakovati va tadbirkorligi bilan erini boy va obroʻli i

Hasan va Zuhra
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning farzandsizligi va uning yangi xotinidan tugʻilgan bolalarga nisbatan qilingan makr-hiylalar hikoya qilinadi. Hasan va Zuhra ismli egizakl

Hammasini koʻrish · 21 →

Sheva materiallari

15 ta

Hammasini koʻrish · 15 →

Tashqi resurslar

1 ta
Kiril-lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Onlayn transliteratsiya: yozuvni oʻzi aniqlab, matnni kirilldan lotinga va aksincha oʻgiradi.