Қидирув

hukuk

от 1. ҳуқ. Суд, ҳуқуқий маҳкама ёки шахснинг жиноий иш юзасидан чиқарган узил-кесил, қатъий қарори; шунингдек, бирор иш юзасидан бўлган ажрим хулосаси, қарори.

Ижобий ҳукм. Салбий ҳукм. Қатъий ҳукм. Қозининг ҳукми. Ҳукмни ижро этмоқ.

Сидиқжон суднинг ҳукмидан жуда хурсанд бўлди-ю, лекин Шарофатнинг шикоят қила олиш ҳуқуқидан хавотирга тушди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ҳозир Николайнинг фуқаросиман, хонингнинг ҳукми ўтмайди менга — С. Сиёев, Ёруғлик

— Бизни кимнинг ҳукми билан ўлдирмоқчи бўлаётирсиз? — деди хатирчилик банди миршаб одамига. — С. Айний, Қуллар

Фақат айблов ҳукми билан судланувчи айбдор деб топилади ва жазога тортилади. — Ўзме

2. Умуман, бир иш, масала юзасидан бўлган, хулоса тарзидаги фикр; қарор.

Баротнинг ҳаққоний сўзи, ҳукми мингбошини ерга киргизиб юборди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Отанинг ҳукми вожиб, унинг иродасига бўйсунмай иложи ёʻқ. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Эргаш Соттининг бугунги кирди-корини кўпчилик ҳукмига ташламоқчи бўлса ҳам, гапни нимадан бошлашни билмай ўйланиб қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

3. Киши ёки нарсанинг бирон иш қилиш изм-ихтиёри (тўғри ва кўчма маънода).

У ҳозир жувоннинг ҳукмида бўлиб, унинг хоҳишига қарши ҳеч нарса деёлмас эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Сенга зулм қилган шу икки оғанг сенинг ҳукмингда! — Олтин бешик

Ер-сув, бошқа моддий бойликлар бир тўда бойлар ҳукмида бўлган — Н. Сафаров, Оловли излар

Оёқдан ажралган пайтимда, умр ёʻлдошим мени тақдирнинг аччиқ ҳукмига ташлаб жўнаб қолганда, мен нима қилмоғим керак? — С. Кароматов, Бир томчи қон.

4. кўчма Буйруқ, амр.

Сенинг ҳукминг ўтмайди.

Шу кемачи қўрқиб, бўзариб Деди Омон ёнига бориб: — Дарё теран, таёв етмайди, Сувга, ўғлим, ҳукм кетмайди. — Э. Раҳим

Дин ва олтин ҳукм ила, Кўп уй бузилди. Ҳисобсиз маъсум бошлар Тандан узилди. — Ғайратий

5. мнт. Нарса ва унинг белгиси ҳақидаги тасдиқ ёки инкор мазмунли фикр.

6. эск. айн. Кесим 3.

ўзбекчаҳакимлар, уламолар, олмиларрусчамудрецинглизчаdoctor

Čïн ҳукамаларïнïŋ аšъарларï билä араста қïлмïš турур Chin hakimlarining ash’orlari bilan oro berilgan – Эта [книга] украшена стихами китайских вельмож – This book is decorated with verses of Chinese nobles — ҚБК, 2₁₀

1. эск. кт. Ҳакимлар, табиблар.

Қазо етганда, барча ҳукамо ожиз қолдиларким, одам тангри хоҳиши билан бўлган қазога қарши нима қила олади? — Ойбек, Навоий

2. Донишмандлар, файласуфлар.

Ҳусайн ҳар куни ярим кечагача ўтириб, юнон ва араб ҳукамоларининг тиб ва фалсафага доир китобларини ўқир эди. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси

от тар. Бирор ҳудуд ёки мамлакатнинг ҳуқуқи чекланмаган ҳокими; хон, подшо.

Суғд мамлакатининг ҳукмдори. Қабила ҳукмдорининг мақбараси.

Жаллод айтар: — Амр қилди ҳукмдор, Булар учун тиклангандир тилла дор. — Эрали ва Шерали

Эрон ҳукмдори Нодиршоҳ Ҳиндистоннинг ғарбига ҳужум қилди. — С. Кароматов, Олтин қум

Тангада Қорахонийлар сулоласининг ўша даврдаги ҳукмдорлари кўрсатилган. — Фан ва турмуш

от 1. Ўз ҳукмини ўтказадиган шахс; ҳукмдор, ҳоким.

[Худоёр] Астойдил Мусулмонқулнинг оталиғидан қутулишни ва мустақил равишда ҳукмрон бўлишни орзу этган. — А. Қодирий, Ўтган кунлар.

Ахсининг ҳукмрони Умаршайх мирзо бу кеча ҳарамда ўн саккиз ёшли Қоракўз бегимнинг хобгоҳида ухлаб ётибди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма Ҳукмини ўтказиш ҳуқуқига эга бўлган; ҳукмдор.

Миллий тилнинг сақланиши ва ривожланиши ҳамма вақт ижтимоий тузумнинг, ҳукмрон синфнинг одамига боғлик. — Фан ва турмуш

3. кўчма Ҳукм сурган, забт этган, эгаллаган ҳолатли.

Мана энди дафъатан фикрсиз, ўйсиз қолди, юраги бўм-бўш, бунда фақат ғашлик ва оғриқ ҳукмрон. — Х. Султонов, Онамнинг юрти

Тонг ёришди, юлдузлар учди, Яна офтоб кўкда ҳукмрон. — Р. Бобожон.