Поиск

ot 1. Erkak jinsiga mansub kishi; erkak.

Er siylagan yerda aziz. — Maqol

Angʻizli yerda ot oʻlmas, Iyirli yerda er oʻlmas. — Maqol

2. Xotin kishi bilan nikoh ahdida boʻlgan erkak kishi; qalliq (oʻz xotiniga nisbatan).

Erga bermoq. Erga tegmoq. Er qilmoq. Erdan chiqmoq. Eldan qolguncha erdan qolgan yaxshiroq. — Maqol

Yaxshi xotin erni er qiladi, yomon xotin — yer (qiladi). — Maqol

Qizimning koʻnglini ol, eridan chiqarib, senga beraman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Mard, oliyjanob, jasur kishi.

Er boshiga ish tushsa, etik bilan suv kechar, Ot boshiga ish tushsa, suvluq bilan suv ichar. — Maqol

Er yigit maydonda bilinar. — Maqol

Er yigit enasi gʻarib oʻlarmi, Enam deb, mastonga koʻngil berarmi? — Rustamxon

uzoq vaqt boʻlmoq

• BOY BERMOQ 1) jeńiliw, utılıw; 2) biykar jiberiw, zaya qılıw, qoldan shıģarıw

ot 1. Biror yil hisobi boshlangan payt va shunday yil hisobining oʻzi.

Musulmonlar erasi — hijriy yil hisobi Muhammad paygʻambar Makkadan Madinaga hijrat qilgan vaqtdan hisoblanadi. Xristianlarning milodiy yil hisobi Iso paygʻambar (Iisus Xristos) tugʻilgan kunidan boshlanadi.

Yillar hisobining boshlangan vaqti kalendar erasi deb ataladi. — Astronomiya

2. Qandaydir tarixiy va ijtimoiy xususiyatlari bilan boshqalaridan (avvalgilaridan) tubdan farq qiladigan davr.

Kosmik era.

3. geol. Yer tarixida maʼlum togʻ jinslarining paydo boʻlishi bilan xarakterlanadigan, bir necha yuz million yillarni oʻz ichiga olgan muddat.

Paleozoy erasi. Kaynozoy erasi.

1. Issiq taʼsiri natijasida qattiqligini yoʻqotmoq, suyuq holga oʻtmoq; yumshamoq.

Erigan poʻlat. Erigan choʻyan. Erigan sariyogʻ.

Yerlar erib, hamma yoq shilt-shilt loy, qoʻrgʻon kunguralaridagi qirovlar bugʻga aylanib, koʻkka koʻtarilmoqda edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. koʻchma Jismonan boʻshashgan, erigan holatga tushmoq.

Yoʻl tortib — charchab kelayotgan odam emasmi, soyada erib, koʻzi uyquga borib, uxlab qoldi. — Yodgor

Tegirmonchi, goʻyo erib ketganday, boshini quyi soldi. — Oybek, O. v. shabadalar.

Uning butun vujudi eriganday boʻldi; koʻkragining allaqayeridan shuv etib koʻtarilgan bir nima tomogʻida lip-lip etdi-yu, koʻziga yosh oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Issiqlik yoki boshqa taʼsir natijasida parchalanib yoʻq boʻlmoq, boshqa jismga aylanmoq.

Mavjlarga oq kapalaklardek qoʻnayotgan qor uchqunlari shu ondayoq jimjit eriydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Allaqayerda qargʻa qorlar erib ketganidan zorlanib qagʻillaydi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Tuz edikki, erib ketamizmi? — Erib-ku ketmaymiz — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Hah shumtakalar, ogʻizlaringda erib ketadigan suzma qurutni bersam, olmaysizlar, shu tosh qurutni talashasizlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. koʻchma Parchalanib yoʻqqa aylanmoq; yoʻq boʻlmoq.

Suluv esini yigʻib qarasa, Erimbet joyida erib ketganday gʻoyib boʻlibdi, hech qayerda yoʻq. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Agar yigit-qizni haqiqiy sevgi bir-biriga bogʻlasa, uni hech qanday kuch uzolmaydi, oilada yuz beradigan baʼzi bir kelishmovchiliklar, xafaliklar ham sevgi-muhabbat haroratida erib ketaveradi. — A. Eshonqulov, Oila baxti haqida

5. koʻchma Ruhan iliqlik, yoqimlilik hissi uygʻonmoq, xush yoqmoq; shunday holatga tushmoq.

Yaxshi gaplarni tinglab, erib oʻtirgan Nuqra avval yalt etib Jalil Karimovichga qaradi. — Mirmuhsin, Nuqra

Bola kam-pirning soʻzlarini tushunmasa ham, uning issiq onalik mehridan eridi-da, quvonchidan sakrab oʻrnidan turib, kampirni quchoqlab oldi. — I. Rahim, Chin muhabbat

6. Moyillik, mehr, himmat hissi uygʻonmoq; mehri tovlanmoq.

Hozir boʻling, oʻr-toq yefreytor, goʻzal qizlar ham anoyi emas, salgina gapga erib ketavermaydi. — Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz

7. koʻchma s.t. Xarid qilingan narsa, yangilik, muvaffaqiyat va shu kabilar uchun ziyofat qilib bermoq; siylamoq, yuvmoq.

Nimaga bu yerda turibmiz? Oshxonaga olib kirib, bir eriyin endi sanga, jonginam! — J. Abdullaxonov, Toʻfon

— Yarimta emas, oʻnta yarimtaga eriyman! — kapitan shunday dedi-da qoʻlidan xatni yulib oldi. — O. Yoqubov, Izlayman

bugun sal erisangiz boʻlardi, oxirgi oyda oʻqigan leksiyalaringizga 4,5 ming soʻm yozib qoʻydim. — Mushtum

ot 1. Kishining yoki kishilarning oʻz xohishi bilan ish-harakat qilish huquqi; ixtiyor, mayl.

Har kimning erki oʻzida. Uz erkiga qoʻyib bermoq. Erkini boʻgʻmoq. Qoʻlingga, tilingga erk berma,

Sanʼatkorda kuch va ishonch, erk va dadillik boʻlmas ekan, u oʻz maqsadiga erisha olmaydi. — F. Musajonov, Himmat

2. Siyosiy, iqtisodiy, huquqiy jihatdan mustaqillik; erkinlik.

Erk uchun kurashmoq.

Xalqqa erk uchun, non uchun, madaniyat uchun kurashga otilmoq kerak. — Oybek, Nur qidirib