ot 1. Narsalarning betidagi boshqa rangda, boshqa tusda ajralib, farqlanib turgan kichikroq joy, tabiiy belgilar.
Badandagi qizil dogʻlar. Quyosh dogʻlari. Oyda ham dogʻ bor. — Maqol
Eʼzozxon yuzini nafis dogʻlar qoplagan bu qoracha juvonni sevib yurarkan. — H. Gʻulom, Mashʼal
Tunsiz kun yoʻq, dogʻsiz lola yoʻq. — Oybek, Navoiy
Yuzdagi dogʻlarni yoʻqotish uchun betni oqartiradigan dorilar va turli xil usullar qoʻllanadi. — Saodat
2. Narsalarning boshqa biror modda, narsa tegib bulgʻangan, ifloslangan, kirlangan joyi.
Siyoh dogʻi.
Shilinib, timdalanib, qon dogʻi bilan qoplangan yuzi va yirtilgan koʻylagini koʻrganda, barchani dahshat bosdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Oyimxon dogʻ bosgan dasturxonni sandalga yozib, patnisda toʻrtta singib pishgan non keltirib qoʻydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Bashirjonning qora korjomasida ohak va boʻyoq dogʻlari qotib qolgan. — N. Aminov, Qahqaha
3. koʻchma Isnod keltiruvchi, yomon taassurot va taʼsir qoldiruvchi, yomon nom; isnod.
Yomondan dogʻ qoladi, yaxshidan bogʻ qoladi. — Maqol
Yaxshi bola yogʻ keltirar, Yomon bola dogʻ keltirar. — Maqol
Toza qalbda dogʻ boʻlmas. — Maqol
Sevgiga tushgan dogʻni daryo qadar koʻz yoshi toʻkish bilan tozalab boʻlarmishmi? — N. Safarov, Hayot maktabi
Qoʻrqoqlik dogʻini oʻlim ham yuvolmaydi. — A. Muxtor, Asarlar
Bu gap maktabimiz shaʼniga dogʻ. — E. Rayimov, Ajab qishloq
Yaxshi soʻz — yurak yogʻi, yomon soʻz — yurak dogʻi. — Maqol
Kiyim dogʻini yuvib ketkazsa boʻladi, lekin qalb dogʻini yuvib boʻlmaydi. — Gazetadan
5. koʻchma Gunoh, kamchilik, nuqson.
Oʻtgan yilgi dogʻimizni, albatta, bu yil yuvamiz, planni bajarmay qoʻymaymiz. Oʻzbekiston qoʻriqlari
Oʻz vijdonim oldida umrimning dogʻi yoʻq. — A. Muxtor, Asarlar
6. koʻchma Asorat, salbiy taʼsir.
Urush dogʻlarini hali yuvib tugata olmayman. — Oydin, Hikoyalar
Ohu ketsa agar, togʻi qoladi, Yara yomon bitsa, dogʻi qoladi. — Yo. Mirzo, Oʻgʻil mehri
- Dogʻ tushirmoq 1. Isnod keltirmoq, badnom qilmoq, bulgʻamoq. Nomiga dogʻ tushirmoqErkak otaga, farzandlar nomiga munosib boʻlishi, ularga dogʻ tushirmasligi lozim. — GazetadanYurt shaʼniga dogʻ tushirib ketdi zangʻar. — H. Gʻulom, Mashʼal;Husniga dogʻ tushirmoq.