Қидирув

от 1. фолк. 1 Тик, тикка, адил.

Дол қомат.

Дол бўйингдан мендай момонг ўргилсин, Эр йигит суйгани нозли гул бўлсин. — Нигор ва Замон

Ой томоша қилар осмондан Ҳовлиларни ҳар тун дол туриб. — У. Қўчқор, Ҳаяжонга кўмилган дунё

2. рвш. Худди, нақ, қоқ; аниқ.

Нишоннинг дол ўртасига урмоқ. Овни оцанг, билиб от, Дол нишонга илиб от. — Мақол

Олмакўзнинг [отнинг]

дол белига минайин, Чиқиб, саҳроларда сайр қилайин. — Орзигул

3. рвш. Бир оз қийшайтириб, яримта қилиб.

Дўппини дол қўймоқ. Дуррани (рўмолни) дол ўрамоқ.

Дўппини дол қўндириб олган новча ҳофиз тўйхонани бошига кўтариб хониш қиляпти. А. — Кўчимов, Ҳалқа

Эгнида гулдор пушти халат, дуррани дол қўйган, оёғида қизил бахмал шиппак. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Кичкина дакана рўмолини дол қўйибди. — С. Сиёев, Ёруғлик

4. Бутун, борича, баланд (товуш ҳақида).

— Ҳа, адаш, топилдими болаларингиз? — деди қўшниси Озодага, азбаройи эшицин дебми ё бошқа ниятдами, овозини дол қўйиб. — Ёшлик

5. Ёнғоқ, данак ўйинларида соққанинг ган(кон — маълум шаклда тизилган ёнғоқ)га энг яқин турган ҳолати ҳақида (бундай соққа эгаси биринчи бўлиб отиш ҳуқуқига эга бўлади).

— Сен долми, мен долми? —

Мен дол!

6. шв. Кифт, елка.

от 1. поет. Кучли, қудратли тўлқин, пўртана.

Умрдир гоҳида долғали уммон. — А. Исроилов, Югурик нур

Инсон ахир турди, Инсон эмас, виждон турди. Тинмайсанми, долга, долға — Т. Тўла, Асарлар

2. кўчма Турмуш қийинчиликлари, тўсиқлар, ғовлар; ғалаён.

Инсонни жамият орасида долғалар, курашлар, суронлар кутади. Шарқ юлдузи. Қалб шундай уммонки, унинг бағрида Даҳшатли долғалар силсиласи бор. — Э. Воҳидов, Садоқатнома

Мана тахтда Ҳусайн Бойқаро ўтирур жим, фикрида долға. — Ойбек, Гули ва Навоий

от Қиймани ток, карам баргига ўраб ёки помидор, бақлажон ва шу кабиларнинг ичига солиб пиширилган овқат.

Палов десанг — пайшанбага, Дўлма десанг — душанбага. — Мақол

Меҳмонлар ўтиришгач, Расулбек буғи чиқиб турган каклик дўлмани ўртага қўйди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

н gallery

н 1. chubby, plump

2. cracklings

от 1. Раънодошлар (атиргуллилар оиласи)га мансуб, кўпинча тоғли жойларда ёввойи ҳолда ўсадиган, сариқ ёки қизғиш, думалоқ мевали дарахт ва унинг ейишли меваси.

Жондан кечмасанг — жонона қайда, тоққа чиқмасанг — дўлана қайда? — Мақол

Тўп-тўп ўсган ёввойи дўлана, наъматак шохларида чумчуқлар чуғурлашарди. С. Анорбоев, — Оқсой

2. Шу дарахт ёғочидан ишланган мунчоқ.

У [амаки] ёʻғон калта бармоқлари билан айвонда дўлана тасбеҳ ўгириб ўтирар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Эшакка дўлана таққандек, сенга фартуқни ким илиб қўйди? — И. Раҳим, Ихлос