«деган» бўйича 1398 та натижа: Ўзбекчадан
1. Номли, фамилияли.ADLI
2. Кўчирма гапни муаллиф гапи билан боғлаш учун хизмат қилади.DEDİ
фл. 1. Ўз фикрини оғзаки ёки ёзма равишда ифода қилмоқ, айтмоқ; сўзламоқ, гапирмоқ.
Мен сенга нима деган эдим. Бу ҳақда китобларда нима дейилган? Ўғлингиз сизга салом деди. Бедарднинг олдида дардим бор демагин. — Мақол
Ош келса, егин, Гап келса, дегин. — Мақол
Тўқлик нелар дедирмас, Очлик нелар едирмас. — Мақол
Шундай дейишингизни билувдим. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
Энг оқил мавжудот инсон деймиз-у, баъзан одамнинг арзимаган нарсага ақли етмай қолади. — Ў. Ҳошимов, Нур борки, соя бор.
2. Бирор товуш, ун чиқармоқ.
Мушук миёв деди.
Имм деган овоз эшитилди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
Қаердадир қизилиштон қариллади, попушак пу-пу-пуп-пишш деб қўйди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
3. Аталмоқ, номланмоқ; отга, номга эга бўлмоқ; атамоқ.
Марҳамат деган олти қиз бор экан. — С. Сиёев, Ёруғлик
Аваз Сайфий деган таниш муллаваччани топди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Кейин Ҳикматулла деган новча йигит сўз олди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Бари бир, тақдир деган нарса, пайти келиб, ўзини кўрсатиб қўяркан. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Биз томонларда майна деган қуш бўлади. — С. Сиёев, Ёруғлик
4. Ҳисобламоқ, санамоқ; билмоқ, ўйламоқ.
Одами эрсанг, демагил одами. Они ким ёʻқ халқ ғамидан ғами. — Навоий, Хамса.
[Фамиддин:] Саккиз юз сўмни сиз билан биз пул демаймиз. Чиндан ҳам пул эмас. — Ойбек, Танланган асарлар
Ахир ким ҳам онасини, волидасини севмайди дейсиз! — Газетадан
5. Деб ўйламоқ, фараз, мулоҳаза қилмоқ.
Шундай ҳам деяйлик. Боринг, эртага самолёт учмайди деяйлик. — Хайр, шундай ҳам денг
Шовқин солманг, биров эшица, нима дейди! — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
Ҳа, энди битта-яримта ўртоғиникида қогандир-да, дедик. — С. Сиёев, Ёруғлик
6. Истамоқ, хоҳламоқ.
Нима десанг, албатта муҳайё қиламан. Душман нима демай-ди, тушга нималар кирмайди. — Мақол
Ум
ажратамиз дедингиз-у, мен ёʻқ дедимми? — Ойбек, Танланган асарлар
Дастурхонга ноз-неъмат тўлсин дейман. — Гулдаста
халқ учун ишлаганларга жонимни берсам дейман. — У. Исмоилов, Сайланма
7. Танламоқ, бирор кимсага ёки нарсага тарафдор бўлмоқ, мойиллик билдирмоқ.
Ё мени де, ё уни де.
Мен сенинг тенгинг эмасман, Омоним бор, сени демасман. — Ҳ. Олимжон
Ўзингиз ёʻлинг очиқ, кета бер, мен ота-онамни дейман, деган эдингиз-ку. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
8. (шарт майли шаклида) Бирор иш-ҳаракатни бажаришга уринмоқ.
Гиламни кўтарай десам, жуда оғир экан.
Илгарилари уриб енгар эдим, энди урай десам, қочиб, томга чиқиб кетади. — А. Қаҳҳор, Айб кимда?
Кўзини очай деса, қовоқлари оғирлашиб кетгандай туюлди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
9. Ҳисобга олинмоқ, истисно қилинмоқ.
Отларнинг пишқиргани, ҳашаротларнинг чириллаши билан сой сувининг майин шилдираши демаса, атроф жимжит эди. — Н. Фозилов, Дийдор
Сал чимирилган қошлари демаса, Авазнинг рафторидан бир нима англаб олиш қийин эди. — С. Сиёев, Ёруғлик
10. Равишдош шаклида қўшма гапларни боғлаш учун хизмат қилади.
Энди Аваз халқни курашга чорловчи шеърлар битар деб, умид қиламиз. — С. Сиёев, Ёруғлик
11. Буйруқ ва шарт майли шаклларида кириш сўз вазифасида келади.
Онам бечора, денг, мулла, ўзи жуда кам борар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бечора капсанчилар, дейман, ер ўзларига қарашли бўлганда, шу ариқни ўша вақтда чиқаришса ҳам бўлар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Яна, десангиз, иккита, сутлик оқ эчкилари бор. — С. Сиёев, Ёруғлик
деганда бўлганда, бўлгач, ўтгач.
Соат ўн икки деганда етиб келасан.
Бир ой деганда, ниҳоят, менбоп бир штат топилиб қолди. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
13. Дегани деган Ўз фикри, мулоҳазасини қабул қилдирадиган, айтганини бўлдирадиган.
У кишининг дегани деган, ҳеч ким бас келолмайди. — А. Мухтор, Туғилиш
degendey
И возглас «хайт!» верблюду подмога., И бородавка телу прибавка.
— Яхшиям келганларинг-а! Анчагина фойдаларинг тегди.— Албатта-да, ҳайт деган туяга мадор,— деб қўйди Бобоқул ота. — Как хорошо, что вы пришли! Очень помогли.— Конечно, помогли. Говорят, и возглас «хайт!» верблюду подмога,— отозвался Бобокул-ата. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар.
Синонимлари: «Ҳайт» туяга мадор.
погов. доводить до крайней нужды, до критического состояния, изредка, ≈ через час по чайной ложке.
Синонимлари: ўлдим-ўлдим деганда бир томчи
фарзандталаб Фарзанд кўришни, болали бўлишни истовчи; болага муҳтож бўлган. Сиз туғмас экансиз, бахтингиз боғланган, фарзандталаблар менинг дуом билан тўққиз ой
қўтон Бирга боқилаётган катта қўй тўдаси; қўй подаси; сурув. Шу кеча тушимда чўпон бўлибман, Қўтонимни қирнинг тўрида кўрибман. Ислом шоир Май-донга бир қо
жонивор Табиатдаги ҳамма жонли нарсалар; жон эгаси; мавжудот (ўсимликдан ташқари). — Худойи таоло инсонни ҳамма жониворлардан азиз-у мукаррам этиб яратди, — деди Меъмо
ер (Й — катта) Қуёшдан кейинги учинчи планета. Ер шари. Ер айланаси. Ер Қуёш атрофида айланади. Ернинг сунъий ёʻлдоши. Агар Ер шарининг ярми тилла, ярми
тинғилла Тинғ-тинғ деган товуш чиқармоқ.
қуқула Қу-қу деган овоз чиқармоқ (товуқ, мусича ва шу кабилар қушлар ҳақида).
Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек
Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл
Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан
Ақл ва Бахт дўст бўлиб, бир ўтинчининг ҳаётига аралашади. Бахт ўтинчига омад келтирса, Ақл унга қийин вазиятлардан чиқишга ёрдам беради.
Сув ёқаларида тўп бўлиб ўсадиган қилдир деган ўсимликдан кейин қоладиган диаметри 50–60 см ча келадиган қолдиқ
"ёʻл бўлсин!" деганга жавоб
дилла деган о'тдан то'қилган қоп
"ёʻл бўлсин!" деганга жавоб
