«бўр» бўйича 257 та натижа: Ўзбекчадан
1. Қўлда, ихтиёрда ёки умуман воқеликда мавжуд бўлган.VAR
2. KAT, DEFA, KERE
фл. 1. Сўзловчининг турган жойидан узоқлашмоқ, нари кетмоқ; бирор жой (манзил)дан иккинчи жой (манзил) томон ҳаракат қилмоқ, ёʻл олмоқ; наридаги бирор манзилга етмоқ.
Ҳозир институтга бораман.
— Нима бўлди сизга, қаёққа борасиз? — Марғилонга — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Боринг, Насибани мактабдан айтиб келинг, иссиғида бора қолайлик. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Сидиқжоннинг назарида, агар [Шарофат] шу кайфиятида кеца, шу ердан борибоқ, жўрттага бир бўйни ёʻғонга тегадиган. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Шу ердан Шайхонтоҳургача қанчада борасиз? — Кўз очиб юмгунча. — Ойбек, Танланган асарлар
Эртасига у мактабга бормади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
2. Умуман, бирор ёʻналишда, ёʻлда нари томон ҳаракат қилмоқ, илгариламоқ, узоқлашмоқ.
Поезд., бепоён саҳродан борар эди, эртасига эрталаб бирор соатга яқин тўхтаб қолди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
Қизни излаб, узоқ боргач, унинг кўчасида тўхтади. — Ойбек, Нур қидириб
Биз олға бораверамиз — А. Қаҳҳор, Асарлар
3. Жўнатилган, тарқатилган жойидан, манбаидан наридаги, мўлжалдаги жойга етмоқ (овоза, гап, хат-хабар ҳақида).
Сиздан бир марта ҳам хат бормади.
Бу гаплар амирзода қулоғига бориб етганига асло шубҳа қилмаса ҳам бўлади. — Мирмуҳсин, Меъмор
Бўтабой ўйлаб туриб: — Бизнинг қишлоқдан ҳам маълумот борган экан-да, а? — деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. Бирор транспорт воситаси билан нари томон юрмоқ, силжимоқ, узоқлашмоқ.
Автобусда бормоқ. Самолётда бормоқ.
[Қурбон ота:] — Намангангача машинада борсангиз, у ёғи яқин, — деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
5. Бирор жой, обект ёки шахс томон ёʻналмоқ, ўша жойда ёки шахс ҳузурида бўлмоқ; ташриф буюрмоқ.
Тўйга борсанг, тўйиб бор. — Мақол
Тағин бир марта Талъатнинг олдига боришига тўғри келади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Юсуфжон Ғиёсов ўрнидан туриб, дераза ёнига борди. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари
Амаллаб яқин борганида, бахт деган ўша нур яна бир олам нарига кетиб қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Ғуломжон ҳокимни кутгани бормади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Бирдан уйига, болаларининг олдига боргиси келди. — С. Аҳмад, Уфқ
6. Доимо бир ёʻналишда юрмоқ, қатна-моқ.
Ишга бормоқ.
Ғижим рўмол тўқийман, Мактаб бориб ўқийман. — Қўшиқлар
7. Ўз иши, фаолиятида ёки тараққиёт жараёнида бирор ёʻлдан кетмоқ, бирор ёʻналишда ҳаракат қилмоқ.
Ўзбекистон демократик жамият қуриш ёʻлидан бормоқда.
Чин инсон, ёмонлар бўҳтон қилганда ҳам, тўғри ёʻлдан адашмай бораверади. — Газетадан
Улар ўзларига, ўз ерларига, ўз уйларига ҳаёт, сув келтириш учун курашга борадилар. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
8. Қўйилмоқ, кўрсатилмоқ (спектакл, томоша ва шу кабилар ҳақида).
Кинотеатрда янги филм бораётир.
9. Давом этмоқ, бўлмоқ, кетмоқ, ўтмоқ, кечмоқ (иш, суҳбат, вақт ва шу кабилар ҳақида).
Қизғин баҳс бормоқда. Ган ёш мутахассислар ҳақида борди. Кунлар кетидан кунлар борар эди.
10. с. т. Сиғмоқ, бемалол кирмоқ.
Тахта қаттиқ экан, мих бормаяпти. Этик оёғимга бормаяпти.
11. Сони, миқдори, катталиги жиҳатидан маълум юқори чегарага, даражага етмоқ, эришмоқ.
Қўйлар сони беш юзга борди. Хонанинг узунлиги тўрт метрга ҳам бормайди.
Одамда мия пўстлоғининг сатҳи, ўртача олганда, 1250 кв. см. бўлиб, отда 350 кв. см. га ҳам бормайди. — Анатомия
12. Давом этиб, ривожланиб, бирор даражага етмоқ, бирор оқибатга келмоқ.
Аҳвол шунгача борди.
Отабек ёрилиш даражасига бориб қайтди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Бир ўзингиз кучанганингиз билан узоққа бора олмайсиз. — С. Сиёев, Ёруғлик
13. Ўтиб, кечиб, муайян паллага, вақтга етмоқ (вақт ҳақида).
Тонг отарга бориб, кўзи ёриди.
Кўчаларда найзабозлик жанги бошланиб кетди ярим кечага борганда, икки томон аралашиб кетди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Бемор яна кўзини юмди, шу юмганича очмади — саҳарга бориб узилди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
14. Маълум ёшга кирмоқ, етмоқ.
Солиҳ Махдум ўттизга борганда, мактабдорлиги ҳам яхшигина шуҳрат топади — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Дўппифуруш — элликка бориб қолган одам. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Катта — ўгай қайнона, ёши олтмишларга борган, семиз, забардаст, димоғдор кампир эди. — Ойбек, Танланган асарлар
15. Етакчи феъл ифодалаган иш-ҳаракатнинг:
16. 1) даражама-даража ривожланишини, кучайиб ортишини билдиради.
Қор ва шамол кучая борди. — Ойбек, Танланган асарлар
Ҳозир косиб билан деҳқоннинг сабр косаси тўлиб боряпти. — С. Сиёев, Ёруғлик
Ғазал интиҳосига етган сари Авазнинг чеҳраси ёришиб борарди. — С. Сиёев, Ёруғлик
Серқуёш ўлкамиз халқимизнинг бунёдкорлик меҳнати туфайли тобора гўзаллашиб бормоқда. — Газетадан
Душман танг аҳволда қолган, қуршов ҳалқаси тобора торайиб борарди. — Газетадан
17. 2) давомийлигини билдиради.
Нима бўлса ҳам, теварагидаги кўклам безакларини кўздан кечира борадир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Мастон уни орқасидан суяб борди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
Матқовул ака одамлар орасидан аста ўтиб борди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
18. 3) тугалланганлигини билдиради.
Зайнаб жуда ишонган ҳолда ўз уйига етиб борди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Ён-бошдаги хонани тақиллатмасдан кириб борди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Уч кун деганда шаҳарга кириб бордим. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
19. Жўналиш келишиги шаклидаги айрим мавҳум отлар билан ишлатилади ва маъносига кўра бош келишик шаклидаги айни шундай отлар билан келган қилмоқ сўзига тўғри келади.
Андишага бормоқ —андиша қилмоқ.
Тоҳиржон болалигига бориб, тихирлигини қўймади. — Н. Мақсудий, Умидли бола
Жувон бу гапни ҳазил аралаш айтдими, чин айтдими — Сидиқжон фарқига боролмади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бўтабой ҳовлидаги супада чалқанча ётиб, минг хил хаёлларга боради. — С. Аҳмад, Ҳукм
Келганим унга ёқмади шекилли, деган андишага ҳам борди. — Ойбек, Танланган асарлар
20. Қўшма феъл таркибига киради.
Бориб етмоқ, бора келмоқ.
Ўзбек ойим ўрта эшикка бориб етмаган ҳам эди, нариги ёқдан қўшнининг боласи югуриб кириб қолди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Мартакарра
Яраланган Абдулла хумор кўзларини ўз она диёрининг ҳусн-у жамолига сўнгги бора ташлайди. — Б. Бойқобилов, Алангали юраклар
Супа устидаги сўри ҳар замон тўрт томонга чайқалиб теваракка ҳусайни ғужумларини бир-икки бора узиб ташлади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Ўрин-пайт келишиги қўшимчаси ёки 3-шахс эгалик ва ўрин-пайт келишиги қўшимчаси билан келиб, кўмакчи вазифасида қўлланади.
Худди шу борада ўртоқ Нурмуҳамедов билан жанжаллашиб ўтирган эдик. — Муштум
— Кўп улуғ иш бўлади, бу борада қўлдан келган ёрдамни дариғ тут-маймиз, — деди мулла Исмоил. Муштум. У
деҳқон кўнглига маъқул тушган янги нав борасида сўзларди. — С. Маҳкамов, Деҳқон қувончи
Ажи6амма, Турсунбой ташаббускор-лик ва тасвирий санъат борасида Асадга бас келолмайди. — Муштум
от 1. Сутемизувчиларнинг ицимонлар оиласига мансуб йиртқич ҳайвон; қашқир.
Айрилганни айиқ ер, бўлинганни бўри ер. — Мақол
Бўридан қўрққан тўқайга кирмас. — Мақол
Сувонжон қўрага ҳужум қилган бир оч бўрини отиб олибди. — С. Анорбоев, Оқсой
Бу чўлда бирам бўри кўп эканки, кечаси билан қўрқиб чиқдим. — С. Аҳмад, Уфқ
2. Кўчма Ёвуз, қонхўр, шафқациз одам ҳақида.
Юрагим сан эдинг, Гулнор, кўзим илгари очилган бўлса эди, ман ўз юрагимни бўриларга едирармидим? Тонгла маҳшарда қай юз билан санга боқаман? — Ойбек, Танланган асарлар
Аҳмад Ҳусайн оқариб кетди-ю, лекин индамади, чунки бўрилар орасида эканини яхши биларди. — Ойбек, Нур қидириб
Бадиа хона бурчагига тисарилди. Рўпарасида турган даҳшатли бўридан кўз узмасди. — Мирмуҳсин, Меъмор
3. Бўри (эркаклар исми).
от эск. Ошланган қоракўл теридан силиндр шаклида тикилган бош кийим, телпак.
Бош омон бўлса, бўрк топилади. — Мақол
Бошсиз бўрк бўлмас, тойсиз — турк. — Мақол
Шу пайт шийпон ичидан бошига бўрк кийган Ботир чиқди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Қилич зарбидан Хонзода бегимнинг бошидаги бўрки учиб кетди-ю, узун сочлари ёйилиб, елкасига тушди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
от 1. Кема, космик кема, юк машинаси, самолёт ва шу кабиларнинг ёни, ён девори.
Машина шитоб билан тепаликка тирмашиб, оғир юкдан бортлари бетиним ғичирлаб бормоқда. Ў. — Усмонов, Сирли соҳил
Тўрабек бортга суяниб ўтирган еридан алам билан тўлғаниб қўйди. — М. Мансуров, Ёмби
Бортига гўшт деб ёзилган машина ўқдай учиб келди-да, омборхона олдида тўхтади. — Газетадан
2. Келишик аффикси билан келган шаклларда самолёт, кема ва шу кабиларнинг ичи маъносини билдиради.
Восток космик кемаси бортидаги одам билан космосга кўтарилди. — Келажакка парвоз
Кема бортига ўрнатилган ҳамма асбоблар ва системалар аниқ ва пухта ишламоқда. — Газетадан
увал Майда бўлакчаларга бўлинмоқ; ушалиб кетмоқ, уваланмоқ. Бўр увалиб кетди.
номерла Тартиб номери қўймоқ, қўйиб чиқмоқ, рақамламоқ. Дафтар бетларини номерламоқ. Жангчилар бўр билан номерланган вагонларга чиқишди. И. Раҳим, Чин муҳаббат
сурка Бирор нарса бетини, сиртини бошқа нарса бетига, сиртига ишқамоқ, суйкамоқ. Товонини ғиштга суркаб ювмоқ. Бирор нарса бетига, сиртига юқадиган ёки сингийдиган
чизиқ Ёзадиган, чизадиган ёки юқадиган нарсалар қолдирган из. Ёʻғон чизиқ. Ингичка чизиқ. Бўр билан чизилган чизиқ. Ҳассанинг учи билан чизилган чизиқ. Ш
оқла Оҳак, бўр каби оқ тусга киритувчи нарсалар билан бўямоқ. Деворни оқламоқ. Уйни оқламоқ. Дарахтларнинг танасини оқлаб юрган чол енги билан пешонасини арта тур
тахта Ходадан узунасига тилиб олинган ясси ёғоч бўлаги. Қарағай тахта. Тахтани рандаламоқ. Биринчи хонага кираверишда узун энли тахта қўйилибди. С. Сиёев, Ёру
Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета
Қаҳратон қишда бўри олмахоннинг уйига киришга ҳаракат қилади. Аммо ақлли олмахон уни алдаб, ўзини ҳимоя қилиш учун айёрона режа тузади.
Бароқхон исмли мушук ёлғиз яшар экан. У ўз уйига ҳеч кимни киритмас, бироқ бир куни айёр тулки ва бўри унинг ишончига кириб, уни алдашга уринади.
Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў
Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн
Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.
Соч безаги (қисмлари: бўрдак, карнай, каттақубба)
буруқсамоқ
димиқмоқ
чучвара
