fl. 1. Biror narsa, hodisa yoki fikrning mohiyatiga yetmoq, biror sohada maʼlumotga ega boʻlmoq.
U biladigan odam. Siz matematikani bilasizmi?
Koshki til bilsa-yu, u bilan suhbatlasha qolsa! — Oybek, Tanlangan asarlar
Tirik boʻlganda, oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadigan qizi borligini bilardi. — S. Ahmad, Ufq
Siz yaramasning qilib yurgan ishlaringizni bilaman. — S. Ahmad, Ufq
2. Biror soha yoki ishda maʼlum oʻquv yoki malakaga ega boʻlmoq.
Shaxmat oʻynashni bilasizmi? U doʻppi tikishni yaxshi biladi.
Yangi ot, yangi faytun. Ha, qoʻshishni, haydashni bilasizmi? — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Turmush tajribasi tufayli xabardor, oshno, tanish boʻlmoq.
Koʻp yashagan bilmas, koʻpni koʻrgan bilar. — Maqol
Qari bilganni pari bilmas. — Maqol
Aql yoshda emas, boshda degan odam, bilib aytgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
4. Xabardor, voqif boʻlmoq.
Siz uyda ekansiz, bilsam, daftarimni olib kelar ekanman esizgina. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
Koʻp gaplarni bilib qaytdi. — S. Ahmad, Ufq
5. His etmoq, sezmoq; idrok etmoq, anglamoq, fahmlamoq, tushunib yetmoq, uqmoq, payqamoq.
Har kim oʻz aybini bilmas. Maqol.
Ahmoq horiganin bilmas. — Maqol
Sen bilgan boʻlsam, vaqt qanday oʻtganini bilmayman. — Oybek, Nur qidirib
Gapni aylantirib oʻtirishdan foyda yoʻqligini bilib, koʻnglidagi bor gapni aytdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Biz endi oʻz haq-huquqimizni bilamiz. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy
Men senga munosib emasligimni bugun bildim. — S. Ahmad, Ufq
6. Tan olmoq, qadriga yetmoq, taqdirlamoq.
Er yigitning qadrini ogʻasi emas, el bilur. — Maqol
Shoshmay tur, hali u izzatini bilmagan itvachchani tutib, adabini berdirmasam, Madumar otimni boshqa qoʻyib yuboraman. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
7. Tanimoq, tanish boʻlmoq.
Bu yerda meni hech kim bilmaydi.
Normatovni sizlar qancha bilsalaring, men ham shuncha bilaman-da. — A. Qahhor, Munofiq
Men siz bilgan Shokirbek emas, toshkentlik Yusufbek hojining oʻgʻli va margʻilonlik Mirzakarim akaning kuyovi — Otabek. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
8. Deb hisoblamoq, deb sanamoq, deb bilmoq.
Oʻzingni er bilsang, oʻzgani sher bil. — Maqol
Haligi gapimni sir deb bil. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bola oʻz qaygʻusini butun bir dunyoning qaygʻusidek bilar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Chunki u oddiy haqiqat bir ming boʻyoqdan soz, deb biladi. — S. Zunnunova, Olov
9. Uddasidan chiqmoq, eplay olmoq.
Hali siz yolgʻon gapirishni ham bilasizmi? — A. Qahhor, Ayb kimda?
Siz ikki kelin ushlashni bilmabsiz, Zaynabga jabr qilgan koʻrinasiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
10. Ixtiyori, izmida boʻlmoq.
Siz tushunmayapsiz, oyi hali tagʻin dadasi biladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Xat bilmoq Xat-savodli boʻlmoq. Usta Moʻmin, rahmatlik, xat bilar edi, kitob koʻrib, bolaning otini Yodgor qoʻydi. — A. Qahhor, Asror bobo
- Bilaman, bilasan, bilasiz yoki bilasizki Bilamiz, Bobomurod polvon, sizning qoʻrangiz markazdan olisda. — S. Anorboyev, Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlariBilaman, tillarning yomoni yoʻqdir, Har tilning oʻz koʻrki, ulugʻligi bor. — Shuhrat, Yoshligimning davomi
- Bilasanmi, bilasizmi — Bilasanmi, bu yerda faqat 95 damlaydi, — dedi u Murodga piyola tutib. — T. Ashurov, Oq otBilasanmi, melisadan dadamning eshagini haydab ketayotganimni hamma koʻrdi. — S. Ahmad, UfqBilasizmi, Mansur aka, maktabni bitirib, institutga kirmoqchiman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Bilmadim 1. Xabarim yoʻq. Bilmadim, bugun nima vaj qildi ekan. A — . Qahhor, Asror boboBilmadim, qaysi bir ishimiz xudoga xush kelmagan ekan. — K. Yashin, HamzaBu dabdaba-yu bu hurmat-u eʼzozni koʻrib, bilmadim, qay ahvolga tushar ekan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiBilmadim, bu xayol chol boʻlib bukchayib qolganimda ham oʻzgarmasa kerak. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar
- Bilmay yoki bilmasdan 1. Xabari boʻlmagan holda, tushunmay-netmay. — Ehtimol, juda ham katta gunoh emasdir, chunki bilmasdan, tushunmasdan qilingan ish, — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariKechirasiz, bilmasdan kelibman.
- Bilmasam
- Bilsang, bilsangiz Imon, Avaz, bilsang, suvday gap. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Kim bilsin yoki kim biladi Hech kimga maʼlum emas, hech kim ayta olmaydi. Hay, men nega uni bevaqt uygʻotyapman, kim bilsin, bu xil uyqu kenjamga yana qachon nasib qiladi, bir oz orom olsin. — I. Rahim, Chin muhabbat
- Kishi bilmas
- Xudo bilsin (yoki biladi) Qorongʻida yaxshi ajrata olmadim, tusini gʻira-shira anovi qora Homidga oʻxshatdim. Tagʻin umi, boshqami, xudo bilsin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Oʻzing bilasan Oʻzing bilasan, Rabbim aka bitta chivin chaqsa, Afrikagacha borib tutib, ezgʻilamaguncha qoʻymaydi. — S. Ahmad, Ufq
- Oʻzingiz bilasiz 1. Oʻzingiz xabardorsiz, oʻzingizga maʼlum. Oʻzingiz bilasiz, men gapirmasdan turolmayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solOftob oyim tilar-tilamas oʻzingiz bilasiz javobini berdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarbir kor-hol boʻlmasin deyman. Tagʻin oʻzingiz bilasiz. — K. Yashin, Hamza
- Bilganing bilgan Hammasidan oʻz aqlingga kelgani, oʻz biliming bilan qilganing durust. Koʻpchilik bir nafas jim oʻtirishdi. Soʻngra ora-oradan: — Sizning bilganingiz bilgan, mulla, — degan maʼqullovchi tovushlar eshitildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Bilganingdan qolma Oʻz aqlingga tayanib ish tut, oʻz aqlingga kelganini qilaver.
- Bilganini qilsin Xohlaganini, koʻngliga kelganini qilsin; ixtiyor oʻzida. — Shunchaligi ham bor, — dedi Zokir ota ketgani qoʻzgʻalib, — mayli, bilganini qilsin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Tilini bilmoq Biror narsaning sirini, undan foydalanish yoʻlini bilmoq. U paxta terish mashinasining tilini yaxshi biladi.
- Qush tilini qush biladi Har toifa kishilar bilan muomala qilishni, soʻzlashishni shu toifa kishilarining oʻzi yaxshi biladi.