Қидирув

фл. 1. Ўз ўқи ёки бирор нарса теварагида ҳаракат қилмоқ, айлана бўйлаб давра олиб юрмоқ.

Ер ўз ўқи атрофида айланади.

Жувон даврани уч айлангандан кейин ўзи сингари кийинган бир йигитни тортди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Сайр-томоша ёки бошқа мақсадда кезмоқ.

Ғуломжон шаҳар айлангани кетди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тирикчилик ўтказиш учун Юсуфжон қизиқ Туркистонни, Қозоғистонни айланиб чиқди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ

Эрталаб қурилишга келганда, энг аввал ҳамма участкаларни айланиб чиқди. — А. Мухтор, Опа-сингилла

3. Бирор ерда ёки доирада ўралашиб юрмоқ; айланишмоқ.

Абдишукур Татар савдогарлари орасида айланаркан, уни-буни таниди. — Ойбек. Танланган асарлар

4. иқт. Муомалада бўлмоқ, юрмоқ.

Капиталнинг айланиши.

5. Бошқа нарсага, бошқа ҳолатга ўтмоқ.

Сув музга айланди. Ёмғир аста-секин қорга айланди. Олқишларга айланган давомли қарсаклар.

Мирзаев шу куни жуда зерикди. Бу зерикиш кечқурунга бориб диққатликка айланди. — А. Қаҳҳор, Кўк конверт

6. (айрим сўзлар билан) Тусини касб этмоқ, шундай бўлмоқ.

Ҳар йили бувимни эслаш, худди шу куни амма-амакилар йиғилиши одатга айланган. — Газетадан

Келажакда эса бу макон ислом аҳли учун муқаддас қадамжо ва ғоят гўзал зиёратгоҳлардан бирига айланишига ишонч билдирди. — Газетадан

фл. 1. эск. кт. Қилмоқ.

Кимга кўп яхшилик айлай, ўзинг айт. — А. Орипов

2. ёрд. фл. Қўшма феъл ясайди.

Шод айламоқ. Сайр айламоқ. Сабр айламоқ.

~~ айланмоқ быстро вертеться, быстро крутиться

от 1. Теварак, атроф.

Жамила ўз-ўзига: Мени бу темир қафасга солдилар, ихтиёримни ўзимдан олдилар. Айланамда қанча пойлоқчи, қанча қоровуллар бор. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

2. геом. Ҳамма нуқталари марказдан баравар узоқликда бўлган ёпиқ эгри чизиқ.

Айлананинг узунлиги. Айлана чизмоқ.

3. сфт. Доиравий, тўгарак, ғилдирак шаклидаги.

Айлана ёʻл.

Айлана клуб деворлари турли шиорлар ёзилган қизил сатинлар билан зийнатланган. — А. Қодирий, Обид кетмон

1. Айланмоқ феълининг 1-шахс бирлик буйруқ майли.

2. унд. с. Садағанг кетай, қурбон бўлай; ўргилай (эркалаш, суйиш ва шу кабилар муносабатни билдиради).

Вой, Тўлажонимдан айланай! Вой, шундай шеърлар ёзган ўғилжонимдан ўргилай. — М. Исмоилий, Бизнинг роман

3. Эркалатиш ёки ҳурмат ифодаловчи мурожаат шакли.

Сифатбуви Жамилага: Айланай, қизим, наҳотки бошингга давлат қуши қўнса-ю, уни калтаклаб, ўзинг қувласанг! — Ҳамза, Бой ила хизматчи

сфт. 1. Айлана шаклида бўлган, доира шаклидаги, доиравий, ҳалқасимон.

Айланма темир ёʻл.

2. Тўғри ёʻлга нисбатан узоқроқ ва чалкаш, айланиш.

3. Муомалада юрадиган (пул, маблағ ва шу кабилар ҳақида).

Корхоналар қачонгача касодга учраган молларини қалаштириб ташлаб, яна айланма маблағлар беришни сўраб, ялиниб юрадилар. — Газетадан

4. Трамвай ва шу кабиларнинг айланиб, орқага қайтадиган жойи.

Трамвай айланмаси. Троллейбус айланмаси.

5. Дарё, денгиз ва шу кабиларнинг кўпинча қарама-қарши оқимлар тўқнашадиган жойларида сувнинг уст қисмида содир бўладиган уюрма ҳаракат, шундай ҳаракатли жой.