«ақллилик» бўйича 43 та натижа: Ўзбекчадан
от Ақл билан иш тутиш, ақлли хатти-ҳаракат.
Сукут сақлаш ҳамма вақт ҳам ақллиликдан дарак беравермайди. — Мирмуҳсин, Умид
от 1. Инсон миясининг дунёни акс эттириш ва шахснинг воқеликка муносабатини бошқариб турадиган фаолияти; фикрлаш қобилияти.
Жонзотлар ичида биргина одамзодга ақл ато этиб, юрагига диёнатни жойлабди. — Н. Норқобилов, Тўқнашув.
2. Фикрлаш қобилиятининг амали; фаҳм-идрок, зеҳн.
Ақлинг билан кўр, кўз алдайди. — Мақол
Қайси вазирим ақли зийрак, донишмандлигини билдирса, хазинамдан ўн тилло ва бош оёқ сарпо бераман. — Луқмон Ҳаким.
3. Мулоҳаза, маслаҳат тарзидаги фикр.
Кўпдан кўп ақл чиқар. — Мақол
Энди мени ақлим шуким, ўшал кандидатингиз томонига ўтганларни қўлга олиш учун Нурмат акамнинг ҳовлисига чақириб, бир оз зиёфатча билан кўнгилларини топиб шояд қўлга олиб қолармиз. — Ҳамза, Бурунги саволлар
1. Ақлий жиҳатдан.
Асадбек, фақат жисман эмас, ақлан ҳам оқсоқ бўлганлар валдираганида жим ўтиролмасди. — Т. Малик, Шайтанат
2. Ақл билан.
Маданиятли инсон ҳар қандай қийин шароитда ҳам ўзини ёʻқотмайди, ақлан ёʻл топиб, мушкулини осон қилишга интилади. — Газетадан
сфт. Ақл-идрок фаолиятига оид, фикр юритиш билан боғлиқ.
Ақлий меҳнат.
Ўлимигача бемор ақлий қобилиятини тўлиқ сақлаб қолганди.
Ўлимигача бемор ақлий қобилиятини тўлиқ сақлаб қолганди. — Газетадан
сфт. 1. Ақли расо; мияли.
Ақлли бола. Ақлли йигит. Ақлли ўзини айблар, ақлсиз — дўстини. — Мақол
Муаллим ўрта яшар, ақлли, ёшларга меҳрибон киши эди. — Ойбек, Нур қидириб
Ақлли кишиларнинг садағаси кецанг ҳам арзийди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Ақл билан вужудга келган; фаҳм-фаросатдан, билимдонликдан далолат берадиган.
Ақлли тадбир. Ақлли иш.
Унинг [Давлатёрнинг] баъзан лўнда ва ақлли гапларини эшитганда, Элмурод ҳузур қиларди. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. Зийрак, фаҳмли, ҳушёр (ҳайвон ва қушлар ҳақида).
Ақлли ит.
Даврага эълончи чиқиб: — Ҳов, яхшилар, ҳозир биз сизларга номерларни: ақлли отлар ўйинини кўрсатамиз, деди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ
сфт. 1. Ақли ёʻқ, беақл.
Мусулмонқул ўзини мингбоши эълон қилиб, ақлсиз бир гўдакни [Худоёрни] хон кўтариб, эл елкасига минди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Ақл ишлатмасдан қилинган, аҳмоқона.
— Бундоқ ақлсиз ишларни қўяйлик, хотин! — деб мулойимона сўзлаб кетди [Ҳожи]. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
зукколик Донолик, ақллилик. — Баракалла сизга! — деб юборди Умрзоқ ота, кўнглидаги гапни топган ошнасининг зукколигига тан бериб. Ҳ. Ғулом, Машъал
закийлик Ақллилик, зийраклик; донолик. Ота-она гўдакнинг закийлигига лол қолиб, чўрини топиб келадилар ва ундан афв сўрайдилар. О. Ёқубов, Кўҳна дунё
тарра шв. Таррак. Қовун, узум каби ширали меваларни кўп истеъмол қилгандан кейинги ланжлик, лоҳаслик ҳолати. — Нафс қурсин Сиз ақллилик қилган экансиз, мулла Муҳсин, —
қурсоқ Ошқозон, қорин. Қурсоғи оч. Қурсоғи тўйди. Уруш ҳамманинг тинкасини қуритган, қурсоғини бўшатган бўлса, уларнинг [бойларнинг] бошидан зар сочиб, қурсоқ
инсон Одамзод, башар. Инсон — бу дунёнинг азиз-у мукаррам хилқати, мавжудотлар ичида сарваридир. Газетадан ақллилик, маънавият инсонга хос энг муҳим хусусиятлар бўл
