Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Хони» бўйича 67 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

36 та
хон
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Туркий ва мўғул халқлари ҳукмдорлари унвони.

Қўқон хони. Хон саройи.

[Мулла Фазлиддин:] Тошкент хони Маҳмудхон ҳам бизга қарши қўшин тортиб келмоқда эмиш. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Хонлик қилган, хон лавозимидаги шахс исмига қўшилиб, унвон ифодалайди.

Баҳодирхон — Хивада, Худоёрхон — Қўқонда хонлик қилган.

3. Эркак ва аёллар исмига қўшилиб, ҳурматни ифодалайди.

Оқилхон, Каримахон.

  • Хон кўтармоқ Хон қилиб белгиламоқ. Мусулмонқул ўзини мингбоши эълон қилиб, ақлсиз бир гўдакни. [Худоёрни] хон кўтариб, эл елкасига минди. — А. Қодирий, Ўтган кунларШу ернинг ўзида унга Саид Жалолхони соҳибқирон деб ном берилди ва хон кўтарилди. — А. Қаҳҳор, Башорат
  • Ўзи хон, кўланкаси майдон ёки ўзига хон, ўзига бек Нима хоҳласа, шуни қилади, кўнгли истаганини қила олади маъносидаги ибора. — Хотинлари ҳам кимсан — оқсоқолнинг хотинимиз, деб кеккайиб, ўзларига хон, ўзларига бек бўлиб, роса зуғумини ўтказишади-да, — деди Юсвали тоға. — П. Турсун, Ўқитувчи
Тўлиқ мақола →
хоним
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Аёлларга ҳурмат юзасидан мурожаат қилганда қўлланадиган сўз.

Қудамиз Мирзакарим қутидорга ва қудачамиз хонимга етиб маълум бўлгайким, бизлар бунда соғ-саломатдирмиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Ҳурмат юзасидан аёллар исмига қўшиб айтилади, масалан,

Мукаррама хоним, Тамара хоним, Ҳалима хоним.

Ой юзли рафиқам, қундуз қошли маъшуқам Кумуш хонимга! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

3. Гўзал, барно аёл; хушбичим жувон.

Ҳой-ҳой, хоним, ёʻл бўлсин, Қаерга ёʻрғалайсиз! — Қўшиқлар

Тўлиқ мақола →
хониш
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Ашула айтиш, куйлаш.

То ярим кечагача умрида ўйин-кулги кўрмаган чўлда ҳофизлар хониши эшитилди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Волганинг радиоси тинимсиз хониш қилади. — Муштум

2. Сайраш.

Булбуллар хониши сира тинмасди.

Азим балхи тут шохида саъва хониш қилади. — А. Муҳиддин, Ҳадя

Тўлиқ мақола →
хона
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Тураржойнинг алоҳида ажратилган ҳар бир бўлими; бўлма.

[Қизнинг] Кўзларига яна ёш қуйилиб келди-ю, чопиб бориб, ўз хонасига кирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Овқатдан сўнг бир оз телевизор кўриб ўтиришди. Кейин ота-болага шу телевизорли хонага жой солиб беришди. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

2. Корхона, ташкилот, муассасаларда муайян мақсад учун ажратилган алоҳида жой; бўлма.

У [Азиза] деворига ҳар хил диаграммалар, портретлар илиб ташланган ўқитувчилар хонасидан ўтиб эшикни тақиллатди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Бош врачнинг хонасида ўтирган икки киши профессорни кўриши билан ўрнидан турди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

3. Айрим буюм ёки организмларнинг ичида бирор нарса жойлашадиган (етишадиган ёки сақланадиган) чуқурча, ўйиқ.

Ари уя хоналари. Ғўзапўчоқ хонаси.

Унинг товуши ёʻғонлашди, кўзлари хонасидан чиқаёзди, юзлари тиришиб, хунук аломатлар пайдо бўлди. — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси

Бунча сочилган ҳарфни жой-жойига қўйиш, қайси хонада қандай ҳарф туришини билмаган Саидий учун кўп қийин иш эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

4. Ўнли саноқ системасида ёзилган натурал сонда қатнашган рақамлар ўрни.

Тўлиқ мақола →
хонаки
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сфт. 1. Қўлда тайёрланган; қўлда қилинган.

Хонаки нон. Хонаки туфли.

Дастурхонда хонаки печенелар, атиргул нусха торт ва турли хил мевалар бор эди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

2. Махсус тайёрланган; қўлбола.

Хонаки чой дамламоқ. Хонаки палов қилмоқ.

3. Уйда, хонадонда боқиладиган; парвариш қилинадиган; қўлга ўргатилган.

Хонаки ит. Хонаки гул. Хонаки ўрдаклар.

Бу шифобахш ўсимликни [алоени] истаган ҳар бир киши хонаки қилиб ўстириши мумкин. — Саодат

4. Хона ёки уй ичида бўладиган, уйда бажариладиган.

Хонаки базм. Хонаки иш. Хонаки ҳунар.

Сотиболди тирикчилик учун хонаки бир касб қилишга мажбур бўлди — ҳар хил саватчалар тўқишни ўрганди. — А. Қаҳҳор, Бемор

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 36 →

Таърифлар ичида

10 та
МУНДАН

такой– фром тҳис. Тақï мундан егрäк аюр тüрк ханï– Турк хони яна бундан яхшироқ сўз айтган – Еще лучше этого говорит хан тюрков –Эвен беттер тҳан тҳис сайс тҳе Тҳур

понсад

понсад тар. Хонликлар даврида: аскар бошлиқларига берилган унвонлардан бири ва шу унвонга эга бўлган, одатда 500 кишидан иборат ҳарбий қисмга бошчилик қилган шахс.

тантиқ

тантиқ Ортиқ эркалатиб, талтайтириб юборилган, талтайган. Моҳим—Хоразм хони Алломатхоннинг ягона тантиқ қизи, 18 ёшда. С. Абдулла, Тоҳир ва Зуҳра Бўлмағур қилиқлар

хирож

хирож Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатларида, жумладан, Ўрта Осиёда ўрта асрлар ва янги даврда давлат томонидан ундирилган ер солиғи (7-асрда араблар томонидан жорий қ

чивин

чивин Икки қанотли, узун мўйловли қон сўрувчи майда ҳашарот. Безгак чивини. Ўрмон чивини. Икки нор уришса, ўртаси-да чивин ўлади. Мақол Чивин кўплашса, фил

ЯŊЗА=

мослаштирмоқ, мўлжалламоқ – приспосабливаться – агреемент. Некü тер эšитгил уč орду ханï, тўзü элкä яŋзап сўз аймïš кўни – Ур Ўрду хони нима дейди эшитгин, элга мосл

Ҳаммасини кўриш · 10 →

Эртаклар

11 та
Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Бўз бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай онанинг зулмидан қочиб, ўз бахтини топишга интилган Бўз бола ва унинг садоқатли дўстлари ҳақида ҳикоя қилади. Эртакда муҳаббат, садоқат ва

Ҳасан ва Ҳусан
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда икки ака-ука, Ҳасан ва Ҳусан, саргузаштларга бой ҳаёт кечириб, турли мамлакатларда қаҳрамонлик кўрсатади. Улар ўзларининг жасорати ва топқирлиги

Илоншоҳ ва Тошбақаполвон
Халқ оғзаки ижоди

Зулмкор Илоншоҳ ва унинг айёр вазири Қашқапашшанинг макр-ҳийлалари, ҳамда Тошбақаполвон бошчилигидаги халқнинг озодлик учун кураши ҳақида ҳикоя қилин

Камбағал қиз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ярамас ўғлини ўқитиб, тўғри ёʻлга солган камбағал қизнинг донолиги ва матонати ҳикоя қилинади. Унинг ақл-заковати туфайли подшо

Моҳистара
Халқ оғзаки ижоди

Шаҳзода Шавкат сирли кийикни қувиб, ўзга оламга тушиб қолади ва у ерда паризод Моҳистарага ошиқ бўлади. Бу саргузашт унинг ҳаётини бутунлай ўзгартириб

Ҳаммасини кўриш · 11 →

Шева материаллари

10 та
бевäтäн
Қорақалпоғистон Республикаси · Хоразмга бошқа ердан келган (ёки қул қилиб олиб келинган) шахс; Хива хонига қарашли ерларни ижарага олиб ишлаган…
бикä
Хоразм вилояти · хоним
дамкач
Хоразм вилояти · дамтовоқ дастурхони

Қозон қопқоғини ўраб, палов дамлайдиган дастурхон

мäтäр
Қорақалпоғистон Республикаси · Хива хони озуқа йиғувчи амалдори
пашшап
Самарқанд вилояти · жаллод

1. Хива хонининг жаллоди; 2. раҳмсиз, бағритош, шафқациз, золим

Ҳаммасини кўриш · 10 →