Қидирув

«ХЎР» бўйича 341 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча

Тилга

Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Туркча

Луғат мақолалари

208 та

хор

Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

сфт. 1. Бееътибор; камситилган, таҳқирланган.

Очман! Яланғочман! Хорман! Сиз у деб сўкасиз, бу деб сўкасиз, бас-да шунча хўрланганим! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Ночор аҳволга тушган; ғоят қашшоқ.

Ҳунар — зар, ҳунарсиз — хор. — Мақол

Ҳунарли эл хор бўлмас. — Мақол

3. Беқадр, қиммати тушган.

Бозорда мевалар хор.

Хор бўлмоқ Беқадр, беҳурмат бўлмоқ. [Муқимий:] Ҳақиқат истаганлар бўлдилар хор, Кимики муттаҳамдур, юртга саркор. — С. Абдулла, Ота ва ўғил
Хор қилмоқ (ёки тутмоқ) Беқадр, беҳурмат қилмоқ; аянчли аҳволга солмоқ. Бу уч болани Нодира хор қилиб қўйишни истамаса ҳам, эрининг фақирлиги бунга моне эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён[Ўзбек ойим Зайнабга:] Келинни хор тутар экан, демасинлар, сен ҳам ўзингни тузат! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →

хўра

Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. Овқатни танламай кўп ейдиган, серовқат.

— Хотининг хўра бўлса — урди худо, молинг хўра бўлса — берди худо, деб шуни айтар экан-да! — луқма ташлади Шерали. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан

— Оббо, мени сиз ҳам хўра деб атайсиз. Аслида ўлгудек чимхўрман! — деди Гўппонбой. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Тўлиқ мақола →

хўрак

Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Ейиш мумкин бўлган нарса; емиш, овқат.

Ақлли одам қиш ғамини ёз ер, Кеча бўлса, хўрагини оз ер. — Мақол

Дастурхонда турфа ноз-неъматлар — хўраклар: палов, нишолда, ҳолва — Т. Мурод, Юлдузлар мангу ёнади

Яқинларда табибларга кўрсатган эдим, қонингиз оз, қимиз ичинг, хўрак олдидан майиз истеъмол қилинг, деб кенгаш бердилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Мол, ҳайвон, парранда овқати (ем, дон ва шу кабилар).

Кўйга хўрак бермоқ.

— Нега хўракка териб ташлаган бездек бўзрайиб турибсан? — деди Мавлон. — Б. Раҳмонов, Мардлар қиссаси

3. с. т. Хўра.

Хўрак қилмоқ Овқат емоқ, овқатланмоқ. — Хўрак қилдингизми? — деди [Кумуш Отабекка]. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →

хўрда

Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от Гуручли суюқ овқат; мастава.

Ниҳоят, тушга яқин ойиси қилиб берган аччиқ хўрдани ичиб, бир оз ўзига келди — П. Қодиров, Уч илдиз

Шоқосим қаердадир пишириб берган серқатиқ хўрда ошдан у [Гулнор] ярим коса ичди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бировнинг хўрда-бурдасида бўлмоқ
Ҳам хўрдани, ҳам бурдани урмоқ Икки тарафлама манфаатдор бўлмоқ.

Тўлиқ мақола →

хориж

Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Бирор нарсадан холи, озод, бўш (одам ҳақида).

Ўртоқ Мансур, мени шу ишдан хориж қилиб қўйиш яхши бўлар эдими, дейман. — З. Саид, Н. Сафаров, Тарих тилга кирди

2. Хорижий мамлакат; чет эл.

Нонуштадан кейин хорижда ишлаган, кулранг дипломат кўтарган бир киши кириб келди. — Н. Аминов, Қалтис хато

Тўлиқ мақола →

хўроз

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Хонаки товуқларнинг ва баъзи товуқсимонларнинг эркаги.

Бабақ хўроз. Урушқоқ хўроз.

Қўноқдаги хўроз чўзиб-чўзиб қичқирди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. кўчма С. т. Танти; мард.

Хўроз йигит.

Тантибойваччаникига борамиз эртага Жуда хўроз одам. Кўрсангиз, ўзингиз ҳам ҳайрон қоласиз. — Ойбек, Танланган асарлар

— Ғанивой жуда бопта иш қипти, бунақа ишни йигитнинг хўрози қилади, — деди Бургут. — С. Аҳмад, Чўл бургути

Хўроз гап ёки гапнинг хўрози [Юсуфжон:] Ҳамзахон, нуқул ҳақиқатни дангал ёзибсиз, Бойлардан қўрқмай, хўроз гап қилибсиз. — К. Яшин, Ҳамза
Хўроз қичқирмасдан Ниҳоятда барвақт, эрта тонгда. Врач қабулига биринчи бўлиб ёзилай, деб хўроз қичқирмасдан келгандим. — МуштумКелин хўроз қичқирмасдан туриб, нонга хамир қорди. — Газетадан

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 208 →

Таърифлар ичида

7 та

умоч

Изоҳли луғат

умоч Уваланган хамир солиб пиширилган суюқ ош. Арслонқул заранг товоқдаги умочни катта қошиқ билан хўр-хўр ичди. Ойбек, Навоий Атала, умоч каби суюқ ошларнинг

турткиламоқ

Изоҳли луғат

турткила Ҳадеб туртавермоқ, бетўхтов туртмоқ. Турткилаб Ҳасанни ҳам подшонинг олдига ҳайдаб келди. Баҳром ва Гуландом Ечиниб олишгач, уч оғайни бир-бирини турткил

туртмоқ

Изоҳли луғат

турт Гавда (тана)нинг бирор аъзоси (қисми) билан тегинмоқ, тегмоқ. Туртиб юбормоқ. Полвон одамларни итариб, туртиб ўтди. Ж. Шарипов, Хоразм Тўрт кун аввал, эрталаб ма

қартаймоқ

Изоҳли луғат

қартай айн. Қаримоқ 1. Қартайиб қолган одам, Қартайсангиз ҳам қуюлмайсиз. Ҳ. Назир, Яхши исм Қартайганда хўр бўп қолган ўзимди(р), Сен англагин гулдай сўлган тарзи

овора

Изоҳли луғат

овора Бирор жойда қўним топмаган; дарбадар, саргардон. Камситилган, хўр тутилган бечоралар. Қадр-у қиймат, шон-шарафсиз оворалар. Ф. Ғулом, Танланган асарлар Ким би

овора

Изоҳли луғат

Ҳаммасини кўриш · 7 →

Эртаклар

59 та

Ақл ва бойлик

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда чолнинг тўрт ўғли орасидан энг ақлли ва меҳнаткашини танлаши ҳақида ҳикоя қилинади. Эртак бойлик ва ақл ўртасидаги муносабатни кўрсатиб б

Араб лаққи

Халқ оғзаки ижоди

Камбағал чол Араб лаққи подшоҳ саройида хизмат қилиб юради. Унинг ҳаёти кутилмаганда яхши томонга ўзгаради ва бойиб кетади.

Айиқполвон

Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Баҳром ва Шерзод

Халқ оғзаки ижоди

Баҳром ҳунарга қизиққан шаҳзода бўлиб, отаси билан келишмовчилик туфайли юртидан кетади. У ўз ҳунари туфайли хавфли вазиятдан қутулиб, севгисини топади.

Бир хумча олтин

Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Бойнинг ўғли

Халқ оғзаки ижоди

Бойнинг эрка ўғли отасидан қолган мол-мулкни исроф қилиб, дўстларининг сохта мақтовларига учади. Охир-оқибат, у отасининг васиятига амал қилиб, кутилмаган

Ҳаммасини кўриш · 59 →