Қидирув

от 1. Дастаси ва уриладиган қисми кўпинча ёғочдан қилинадиган, босқонга ўхшаш асбоб.

Олчин тўқмоқ. Тунукасозлар тўқмоғи. Дурадгорлар тўқмоғи.

Олахўжа махсум бошига қўққисдан тўқмоқ билан урилгандай, гангиб қолди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Обиджон шу қадар хаёлга кетадики, ҳатто маҳалласидаги дегрезлик, тунукасозлик дўконларидан чиқаётган тўқмоқлар овозини ҳам эшитмайди. — Ф. Жўраев, Обид Жалилов

2. махс. Турли механизм ва қурилмаларнинг уриладиган, зарб берадиган қисми.

[Ёʻлдош] Бугун куни билан трассага парма тишлари, бурғи тўқмоқларини ташиб, ҳозир-гина қайтиб келди. — А. Мухтор, Чинор

3. кўчма Зарб, калтак.

Ёмон ўртоқ — ошга ўртоқ, бошга тўқмоқ. Мақол. Яхшининг сўзи — қаймоқ, Ёмоннинг сўзи — тўқмоқ. — Мақол

Тўғри сўзнинг тўқмоғи бор дегандай, бу дашном онага қаттиқ таъсир қилди. — Ҳ. Назир, Маёқ сари

Уруш қурсин, қашинишга тирноғим ҳам қолмади, ҳаммасини Мекалай еди! Жабрнинг тўқмоғига тоқат ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

4. қ.х. Ғалла янчадиган босқонсимон ибтидоий асбоб.

сфт. 1. Иккига бўлинмайдиган, жуфт бўлмаган (бутун сонлар ҳақида.); жуфтлаб санашда охири жуфт чиқмайдиган, бир дона ортиб қоладиган.

Тоқ сон. Ёнғоқ ток чиқди. Жуфтми-тоқ ўйнамоқ.

Юпун дастурхондаги ток нонлар яқинда бу уйдан ўлик чиққанини кўрсатарди. — С. Сиёев, Аваз

2. Жуфти, шериги, тоқаси бўлмаган; жуфциз, ёлғиз.

Совға деган тоқ бўлмайди.

Кейинги йили Бозорнинг деҳқончилик ишлари бурунгидай авж олмади, чунки ҳўкизи тоқ, ўзи ёлғиз. — С. Айний, Дохунда

3. Хотинсиз ёки эрсиз.

Дунёдан тоқ ўтмоқ.

Ижозат беринг, бир жононни ўзим топаман, шунча давлат билан ток ўти-расизми! — Ойбек, Улуғ ёʻл

фл. Тўқмоқ билан урмоқ.

Тўқмоқлаб пай титмоқ. Тунукани тўқмоқлаб текисламоқ.

— Икки чорак буғдойни тўқмоқлаб еганим учун, — деди Сафар, — подшоҳлик ҳақини аниқлашдан бурун ўғирлаб ебсан, деб мени қирқ-эллик қамчи урган амлокдор, ўз кўзим олдида буғдойимни ер билан яксон қилдирди. — С. Айний, Қуллар

фл. Тўқмоқламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Тўқмоқламоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Тўқмоқламоқ феълининг биргалик нисбати.