Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«Ti» boʻyicha 12416 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

8943 ta
tib
«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati · yana 5 ta lugʻatda

[a.]

tabobatruschaлечениеinglizchamedicine

Nužum bilsä tibb ham yöra bilsä tüš Yulduzlar ilmini, tib ilmini bilsa, tushlarni toʻgʻri taʼbir qilsa – Посол должен знать астрологию, медицину и уметь толковать сны – The ambassador must know astrology, medicine and be able to interpret dreams

Toʻliq maqola →
tif

ot Isitma va ong parokandaligi, xiralashuvi bilan kechadigan ogʻir yuqumli kasalliklarning umumiy nomi; terlama.

Orada besh oy oʻtgandan keyin, uning boʻyga yetgan qizi tif bilan ogʻrib, oʻn yetti kun deganda vafot qildi. — A. Qahhor, Sarob

Toʻliq maqola →
tigʻ
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. Qilich, xanjar, pichoq, nayza kabi sovuq qurollarning umumiy nomi.

Tigʻ yarasi tuzalar, til yarasi tuzalmas. — Maqol

Ammo tigʻ tegib, qoʻl yoki oyogʻi uzilganlar oh-voh urib, madad kutib yotardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Ernazar jallod, Sheralini siyosat bilan yiqitdi va poʻlat tigʻini qinidan tortdi. — Erali va Sherali

2. Kesuvchi asbob, qurol-yarogʻ va shu kabilarning keskir qirrasi, dami; turli mashina, mexanizm va shu kabilarning keskich qismi.

Boltaning tigʻi. Qilichning tigʻi.

Ketmon tigʻini qayiradigan tosh-metin eski paxsalarni qizlar necha chaqirim yerdan tashib kelib, dalaga toʻkishdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Qaynarning boʻydor oʻtlari kosilkalarning beomon tigʻlari zarbidan yuztuban yiqilardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. Nishtar, nayza kabi asboblarning oʻtkir uchi, nayzasi.

4. Stvol, mil.

Qoʻsh tigʻ miltiq.

Vagondan eng keyin tushgan va miltigʻini tigʻidan ushlab, ketmonday yelkasiga qoʻyib kelayotgan Ahmadjon — A. Qahhor, Oltin yulduz

5. Umuman, tigʻ, nayza kabi taʼsir oʻtkazuvchi narsa, kuch.

Zulm tigʻi. Jabr tigʻi.

Ilm-u fan tigʻi birlan jahl bagʻrini qon sil. — Hamza

Uchchiga chiqqan maʼmuriyatchi degan sarlavha ostidagi maqolaning oʻtkir tigʻi Oyqizga qaratilgan boʻlsa ham — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

  • Tigʻ tegizmoq (yoki urmoq) Biror asbob, qurol bilan kesmoq. Tepa shoxga aslo tigʻ tegiza koʻrmanglar. — N. Safarov, Oliyaxon Sultonova
  • Tigʻ koʻtarmoq Qurol-yarogʻ bilan urush-jangga xezlanmoq, jangga kirmoq, jang qilmoq. Taqsir, uzr, fuqarochilik, adolatsizlikka qarshi yana tigʻ koʻtarishga toʻgʻri keldi. — Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy
  • Tigʻ urmoq (yoki tortmoq) Tigʻ-yarogʻ bilan zarb bermoq. Tigʻ urib yaralamoq.Qaysi farzand otasiga tigʻ tortar. — Rustamxon
  • (Dami) tigʻdan oʻtkazmoq Yoppasiga tigʻ-yarogʻ bilan oʻldirmoq. Podshoh: — Hech kim menga shu sirni oshkor qilmasa, shahar xalqini dami tigʻdan oʻtkazib, tuproq bilan barobar qilaman, — debdi. — ErtaklarYaqinda Ali uyqudan turadi, zulfiqorini koʻtarib, dindan chiqqan bandalarni tigʻdan oʻtkazadi, dedilar. — S. Ahmad, Hukm
  • Quyosh (yoki kun, saraton) tigʻi 1. Quyosh nuri, shuʼlasi, yogʻdusi. Kun tigʻida yonib-oʻchib Koʻrinadi ketmonlar. — T. Toʻla;Kunlarning birida, saratonning tigʻida bogʻbonning etlari uvushibdi, tomogʻi qurishibdi. — Yo. Shukurov, Uch savol
  • Quyosh (yoki kun, tong) tigʻ urdi (yoki tortdi, yoydi, yordi) Quyosh chiqdi, quyosh nur, shuʼla taratdi, yogʻdu sochdi. Kun tigʻ urib qolgan edi. Oʻrtalik allaqachon yorishgan. — Gʻ. Gʻulom, Shum bolaKun tigʻ tortib, daryoning u tomonidagi adirlarning sirti toʻq yashil, jilgʻalari qora tusga kirdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariSharq osmonining tepasida tong tigʻ ura boshlagan boʻlsa ham, devorlar, daraxtlar ichiga koʻmilgan shahar hali ancha qorongʻi edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaChosh-goh mahalida quyosh bulutlar orasidan tigʻ yorib chiqdi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda
  • Qoʻlga tigʻ olmoq Urushni boshlagan men emas, sensan, endi jazosini tortasan oʻzing, Koʻlga tigʻ olishga majbur etgan sen. Endi shu tigʻ bilan oʻyilar koʻzing. — Uygʻun
Toʻliq maqola →
tik
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

\goll. tijk, ingl. tick

Kanop yoki paxta tolasidan toʻqilgan qalin, pishiq gazmol, mato (koʻpincha matrats, dasturxon va sh.k. uchun ishlatiladi)

Oynisa yoʻl-yoʻl tik koʻrpachada.. oʻtirarkan, oʻgʻli Yoʻldoshbekdan kelgan xatni qayta oʻqib chiqdi — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Tikdan bir xilda tikilgan kiyim kiygan, madori ketgan yaradorlar hovliga chiqishdi — R. Fayziy, Hazrati inson

Toʻliq maqola →
til
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

TIL ' ogʻiz boʻshligʻida pastki jagʻga yopishgan, taʼm-maza bilishga, nutq tovushlarini hosil qilishga xizmat qiladigan aʼzo'. Aytsam, t i l i m kuyadi, aytmasam — dilim (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli ' gapir-' maʼno — sini anglatgan ti- feʼlidan (ПДП, 429) -l qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, III, 229): ti- + l = til

1. Ogʻiz boʻshligʻida joylashgan, taʼm-maza bilish, ogʻizga ovqat olish, yalash lar uchun xizmat qiladigan muskulli aʼzo

Issiqdan itning tili osilgan

Aytsam, tilim kuyadi, aytmasam - dilim — Maqol

Oʻlguday taxir ekan, tilimni yorguday, ogʻzimni kuydirguday boʻldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Nihoyat, gapira-gapira qaqragan lablarini tili bilan yalab, Lutfiniso jim boʻldi — Oybek, Tanlangan asarlar

buzoqchalar boʻyinlarini choʻzib, unga [raisga] tillarini koʻrsatishdi — "Mushtum"

2. Asbob, mexanizm va shu kabilarning osilib, qimirlab turadigan qismi

Soatning tili. Kompasning tili

Qoʻngʻiroqning tili

3. Tigʻga oʻxshash, uchli narsa

Shamol kuchayib, olovning tili yana ham uzunlashdi — Said Ahmad, Ufq

Tepaga koʻtarilgan quyosh oʻtli tili bilan yer bagʻridagi barcha namni soʻrib olardi — Sharof Rashidov, Boʻrondan kuchli

Quyosh haroratidan bahramand boʻlgan maysa, Qiyoq tillarin choʻzib, nurga qasida kuylar — Gʻafur Gʻulom

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 8943 →

Taʼriflar ichida

22 ta
fitna-fasod

fitna-fasod Gʻarazli maqsad bilan qilinadigan ish, xat-ti-harakatlar majmui. Oʻzing bir vaqt fitna-fasoddan poligon eding. A. Qahhor, Sarob

chandiq

chandiq ot Bitgan yaraning oʻrni, izi. Oshnoning Rangi battar zahil tortibdi, yonogʻidagi chandiq bilinmay ketibdi — ustidan chuqur bir ajin tushibdi. M. M. Doʻst, Lolazo

qoqvosh

qoqvosh Miyasida, kallasida hech narsa yoʻq; miyasiz, aqlsiz. [Jamila:] Obbo, qoqvosh-ey, sen belingni bogʻlaguningcha, Shokirvoy paxtasini undirib, terib ham oladi. J. A

qatl

qatl kt. Buyruq bilan rasmiy tarzda oʻldirish, oʻldirilish. Bechora oʻgʻlining qatlidan keyin devona boʻlib qolibdi. Mirmuhsin, Meʼmor. Rayimbek dodxoh Azizbek hokimiyati

balchiq

balchiq Yogʻingarchilikdan yoki suv bosgandan keyin hosil boʻladigan suyuq, yopishqoq loy. Gavhar balchiqqa tushgani bilan qimmati oʻzgarmas. Maqol Oltin balchiqda ham ol

qalin

qalin Koʻndalang oʻlchami katta (odatda yassi-yoyiq narsalar haqida). Qalin kitob. Qalin taxta. Qalin qogʻoz. Qalin namat. Poʻchogʻi qalin qovun. U daftarning qolgan yozu

Hammasini koʻrish · 22 →

Ertaklar

413 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldarkoʻsa va boy
Xalq ogʻzaki ijodi

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Hammasini koʻrish · 413 →

Sheva materiallari

3011 ta
Algov
Qashqadaryo viloyati · Algov

Ehtiyoji bor narsani boshqalardan vaqtincha olib turish va berib turish.

Boʻchalamoq
Qashqadaryo viloyati · tugʻish uchun oʻziga qulay joy tanlab ketmoq

Uy hayvonlari tugʻish uchun oʻziga qulay joy tanlab ketishi.

Bo‘ja
Qashqadaryo viloyati · Archa urug‘i

Archasining urug‘i, tandirkabob tayyorlashda ziravor sifatida ishlatiladi.

Burgadori
Xorazm viloyati · dust

Zararkunandalarga qarshi kurashda ishlatiladigan dori; dust.

Can-iltash
Fargʻona viloyati · tog' oti

Oyim rayonining pastida bir tog' oti

Can-iltash
Andijon viloyati · tog' oti

Oyim rayonining pastida bir tog' oti

Hammasini koʻrish · 3011 →

Maqolalar

1 ta

Tashqi resurslar

22 ta
Tahrirchi
Imlo va yozuv vositalari

Oʻzbek tili uchun imlo va uslub tekshiruvi.

Tilmoch
Mashina tarjimasi

Oʻzbek tili uchun mashina tarjimasi xizmati.

Common Voice: oʻzbek tili
Korpuslar va ilmiy resurslar

Oʻzbek nutqining ochiq maʼlumotlar toʻplami; ovoz yozib yoki yozuvlarni tekshirib hissa qoʻshish mumkin.

Google Tarjimon
Mashina tarjimasi

Oʻzbek tilidan va oʻzbek tiliga 100 dan ortiq til bilan mashina tarjimasi.

Kiril-lotin.uz
Imlo va yozuv vositalari

Onlayn transliteratsiya: yozuvni oʻzi aniqlab, matnni kirilldan lotinga va aksincha oʻgiradi.

Hammasini koʻrish · 22 →

Sahifalar

4 ta
Hamkorlar

<span translate="no">til.uz</span> loyihasini yaratayotgan va qoʻllab-quvvatlayotgan tashkilotlar.

Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.