от 1. Қушларнинг оғзи билан бириккан, чўқиш ва зарб бериш учун хизмат қиладиган ўткир учли шохсимон аъзоси.
Товуқнинг тумшуғи.
Лайлакнинг бўйи новча, тумшуғи бор тарновча. Уйғун.
Қушчанинг жуволдиз учидай тумшуғи салгина очилиши билан жилғани кучли овоз тутди. — С. Анорбоев, Оқсой
2. Ҳайвонлар бошининг олд (оғиз, бурун томон) қисми.
Чўчқанинг тумшуғи.
Елиб-ёʻрғалаб кетаётган тўриқ дафъатан тумшуғини баланд кўтариб, қаттиқ кишнади. — С. Анорбоев, Оқсой
Тарзан боягидай буйруқни бажариб, қанд мукофот олгиси кел-дими, сахий эгасининг оёғига ялпоқ тумшуғини суркади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
3. с. т. Дағл. Афт-башара; калла, бошнинг юз, бет томони.
Пошша хола куёвнинг тумшуғи олдида омбур қилиб қисилган бармоқларини ўйната бошлади. — Д. Нурий, Осмон устуни
У [Мадаминхўжа] бориб, муттаҳам қозининг тумшуғига туширгиси ё ифлос башарасига тупургиси келди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
4. кўчма Бирор нарса, буюм ва шу кабиларнинг олдинга чиқиб турган қисми, бурни.
Кеманинг тумшуғи. Милтиқнинг тумшуғи.
Холиқ кўзлаб туриб, оғир этигининг тумшуғи билан бир тепди. — Ҳ. Назир, Чўл ҳавоси
Пўлат қуш тумшуғини чўза-чўза, осмонга кўтарилди. — Н. Сафаров, Оловли излар
Уларнинг бири сумкадан ойна қутига ўхшаш нарсани олди-да, машинанинг тумшуғига қўйди. — Мирмуҳсин, Супургига сажда
- Тумшуқ тиқмоқ (ёки суқмоқ) Бирор иш, нарсага алоқаси бўлмаган ҳолда, ўринсиз аралашмоқ. Биринчидан, мени афандихон деманг. Иккинчисидан, тушунмаган ишингизга тумшуғингизни суқманг! — С. Аҳмад, ҲукмБу ишга унинг тумшуқ тиқмаслигини илтимос қилишганда — Мирмуҳсин, Чодрали аёлРасулжон ўзининг бевосита вазифаси қолиб, бошқаларнинг ишига тумшуғини тиқади. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон
- Тумшуғи (ёки қовоқ-тумшуғи) осилмоқ (ёки чўзилмоқ) Афт-башараси хафалик, норозилик ва шу кабиларни ифодаловчи тунд ҳолатли бўлмоқ. Менглибойнинг тумшуғи осилди. — МуштумТерговчи Ҳамдам Ёʻлдошев, қовоқ-тумшуғи осилиб, уларни хонасига бошлаб кирди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазинаСўнгги гап ёқмади шекилли, тумшуғи чўзилиб кетди. — Ойдин, Ҳикоялар
- Тумшуғи остида (ёки тагида) Шундоққина олдида, ёнгинасида. Агар тумшуғининг остида нималар бўлаётганини кўрмаса, унда у латта! — Шарқ юлдузиҚайнона шундоқ Йигиталининг тумшуғи остига келиб, гулдуроқ овоз билан бир кулиб қўйди — Д. Нурий, Осмон устуниПоезддан тушгандан кейин тумшуғимиз тагида экансан-ку, биз бўлсак қаёқларга бориб юрибмиз. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқКўчада турган милиционернинг тумшуғи тагидан кўча ҳаракати қоидасини бузиб ўтиб кетган-ку И. — Қаландаров. Шохидамас, баргида
- Тумшуғидан илинмоқ Қўлга тушмоқ. Ниҳоят, қинғир кўчага кирган ёшлар тумшуқларидан илинишди. — Газетадан