от Чидаш, бардош бериш қобилияти; сабр-бардош, чидам, тўзим.
Тоқат билан кутмоқ. Тоқат билан гапига қулоқ солмоқ. Тоқати тугади (битди, тамом бўлди).
Сен бўлмасанг, менда тоқат қайдадир, Тоғ чидамас отангнинг фарёдига! — Равшан
Калит топила бермагач, махдумнинг тоқати тугади, чиқиб, қизлар ичидан Раънони чақирди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Отамурод Ҳанифанинг ёзғириши тугашини тоқат билан кутарди. — Ўзбекистон қўриқлари
- Тоқат қилмоқ Бардош бермоқ; чидамоқ. Иссиққа тоқат қилмоқ. Тоқат қилиб бўлмайдиган аҳвол.У [Сатторқул] кетгандан кейин Сидиқжон ортиқ тоқат қилолмай, онасига ёрилди, воқеани айтиб, Зуннунхўжанинг уйини елкамнинг чуқури кўрсин, деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Тоқати ёʻқ Сабр-чидам етишмаслигини, чидай олмасликни билдиради. Очиғини айцам, китоб ўқишга тоқат ёʻқ. — С. Аҳмад, Қадрдон далаларБунга қолганда, сизни билмасам-да, аммо менинг бундай жудоликка сира тоқатим ёʻқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Тоқати тоқ бўлмоқ