ot 1. anat. Odam va hayvonlar tanasida qon yoki limfa oqadigan naychasimon aʼzo.
Tomirdan qon olmoq. Tomirga dori quymoq.
Toʻlagan yerga qarab jim qoldi. Uning chakka tomirlari boʻrtdi, burnining uchi yiltiradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
2. koʻchma Umuman, narsa-hodisaning hayoti, faoliyatini taʼminlovchi omil, vosita.
Sanoatning yuragidir marten pechi, Yurak boʻlgach, ishlaydi-da erta-kechin. Bu yurakni yurgizadi usta Anvar, Sanoatning tomiriga poʻlat oqar. — Mushtum
Qishloqning hayot tomiri urib turgan har bir joyda tashabbus yaqqol sezilib turadi. — Gazetadan
3. s. t. Yurak harakati natijasida qon tepishi; puls.
4. t. S. Mushaklarni suyakka biriktiruvchi puxta, elastik toʻqima; pay.
[Yoʻlchi] Tomiri tortishgan odam kabi, bir lahza qotib qoldi, soʻng qilichini mahkam ushlab, bukchayib, ohistagina yerga yiqildi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Tomirlarini yozish uchun boshini orqaga tashlab, bir-ikki silkitib oldi. — S. Karomatov, Oltin qum
5. biol. Oʻsimlik tanasida suyuqlik va undagi erigan moddalar oqadigan toʻqima naychalar.
6. bot. Ildiz.
Ariq boʻylarida, qir etaklarida oʻtgan yilgi oʻtlarning tomiridan nozik maysalar unib chiqa boshlagan. — S. Anorboyev, Oqsoy
Agar u har kuni ertalab, kechqurun soyga tushmaganda edi, koʻza-koʻza suv quyib, tomiriga nam yubormaganda edi, oʻrik allaqachon xazon boʻlardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
7. koʻchma Ildiz, negiz.
Yaxshi naql — tomiri aql. — Maqol
Joʻraxon bu muhim masalani aytishdan bosh tortganda, buning tomiri juda uzoq ekanligini Gʻulomjon darrov fahmlab oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
8. koʻchma Bir-birini qoʻllovchi, bir-biriga homiylik qiluvchi kishilar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻlanish, aloqa; ildiz.
Zatakoʻz domlayam, Turdivoy xalfayam, hammasi Bularning tomiri uzun, Zagʻchakoʻz mudarris boʻlgan ekan, oʻgʻillari, shogirdlari katta-katta amalda deyishadi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Shuhratparastlar xalqqa yuqoridan qanday zarar yetkazgan boʻlsalar, pastdan ham shunday zarar yetkazganlar. Ularning tomiri bitta. — H. Gʻulom, Senga intilaman
9. shv. Qarindosh, urugʻ; qarindoshlik rishtasi.
Yurtga dongʻi ketgan Jonaliboyga, Qizing berib, boyga tomir boʻlaylik. — Poʻlkan
Tojiboy oʻzi kambagʻallardan boʻlsa ham, tomiri Olaxoʻja maxsum bilan tutashgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
10. shv. Tutingan oʻrtoq, yaqin doʻst.
To-miringni maqtama, yomon chiqsa, qaytasan. — Maqol
Ikki oʻrtada soʻz bergandik, to-mirmiz deb, Zuvalasi ayrim bitta xamirmiz deb. — Gʻ, Gʻulom
Mingning zotini bilgandan birning otini bil, deganlar, tanishib qoʻyaylik, tomir. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qis-sasi
- Qon tomirlari Arteriyalar, kapillyarlar va venalardan iborat tomirlar., arteriola, vena, kapillyar.
- Tomirni (yoki tomir) urishini (yoki tepishini) koʻrmoq Tomirni ushlab, yurak, qon harakatini, pulsni aniqlamoq. Tabib, Ota-bekdan voqeani soʻrab bilgandan soʻng, Kumushning tomirini koʻrib, labini tishlab qoldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Tomiriga (yoki ildiziga, oyogʻiga, tagiga) bolta urmoq Elmurod oʻzining jaholatga qarshi boʻlgan bilimini odamlarga yoyish bilan domlaning tomiriga bolta urayotganini yaxshi fahmlamasdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tomir otmoq (yoki yoymoq) 1. Ildizini har tarafga yoʻnaltirmoq, ildizi rivojlanmoq; Ammo butun bir soboli yashab, tomir otib qolgan bejirim joylarni yoʻq qilish — xutor sistemasini yoʻqotish, degan gapga kirmaydi. — J. Abdullaxonov, Xonadon;Sherbek katta koʻcha toʻrt tomonga tomir otgan joyda toʻxtab qoldi. — S. Anorboyev, Oqsoy;Odamlar orasida ham devpechak borligini, u asta tomir yoyib borayotganini bilgandi-yu, ammo oʻsha devpechakning ildizini topa olmay dogʻda edi. — S. Ahmad, Hukm