Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «TER» — результатов: 1216: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

798
ter

ter > ter

Ter bezlari ajratib chiqaradigan tiniq suyukdik

Badanidan ter chiqdi. Terga botmoq. Peshonasini ter bosdi. Aʼzoyi badanidan ter quyilardi. Ter bez/tri

Uning yelkasiga va turtib chiqqan beliga terdan namiqqan koʻylagi yopishib qolgan — S. Anorboyev, Oqsoy

Peshonasidan doʻlday oqayotgan terlarini oʻng qoʻli bilaan halloslab artayotgan mingboshiga Soli sovuq jiydagul piyolada koʻk choy tutdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Полная статья →
termoq

fl. 1. Sochilib yoki toʻkilib yotgan narsalarni qoʻl bilan birma-bir olib toʻplamoq, yigʻmoq.

Soylikdan mayda tosh termoq. Oʻtin termoq.

Ertalab Begoyim: Gʻulomjonlarning qantak oʻrigi toʻlib yotibdi, terib kelgin, deb tayinlovdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Men yoshlikdan otamga qarashdim, poda boqdim, mashoq terdim. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Don, meva, gul va shu kabilar oʻsimlik hosilini birma-bir olib toʻplamoq, yigʻmoq.

Gul termoq. Yongʻoq termoq. Mosh termoq. Olcha termoq.

Paxta tersang, toza ter, Chanogʻida qolmasin. — Qoʻshiqlar

Bahor keldi elimizga — Koʻm-koʻk boʻldi bogʻ, dala. Sevinch toʻlib dilimizga, Terib keldik gullola. — I. Muslim

Toqqa chiqib terganing Pista bilan bodommi? — Qoʻshiqlar

3. Maʼlum tartibda ustma-ust, yonma-yon yoki birin-ketin joylamoq, oʻrnashtirmoq, taxlamoq.

Kitoblarni tokchaga termoq. Omborga qovun terib qoʻymoq. Savatga non termoq. Yashiklarga olma termoq.

Nigor oyim oshxonada mantilarni qasqonga terib, qozonga uyar, Raʼno boʻlsa, ayvonda kichkina ukalari orasida oʻtirar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

4. Narsalarni teshib yoki teshigidan ip, sim va shu kabilar oʻtkazib, qator, yonma-yon joylashtirmoq, tizmoq.

Ipga munchoq termoq.

Hayotxon bechora ip eshib, marvaridlarni terishga oʻtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Eshonxon chaqqonlik bilan sixlarga kabob terardi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Oʻziyam uncha-muncha marjonlardan emas, un ikki shoda-ya! Munchani terguncha, yuraging qon boʻlib ketadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Narsalarni joyidan, orasidan bir-ma-bir yulib, ajratib olib tashlamoq.

U [Mulla Shamsiddin] eshik oldidagi supada, oldida bir gʻalvir mayiz, choʻpini terib oʻtirgan edi. — A. Qahhor, Bashorat

Sigirning qulogʻiga yana kana tushibdi! Kanadan ham koʻra sigir uning [Baqoyevning] achchigʻini keltirar edi: kanani teray desa, qoʻymaydi, boshini silkiydi, pishqiradi. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi

6. Bosish, nashr etish uchun tipografik belgi va harflarni tegishli tartibda joylashtirib, biror matn hosil qilmoq.

Eʼlonni yirik harflar bilan termoq.

7. Ayrim belgi yoki raqamlarni yonma-yon, birin-ketin olib, keltirib, biror butun-lik hosil qilmoq.

Laʼlixon gaplashish uchun telefon oldiga bordi, trubkani qoʻliga olib, kerakli nomerlarni tera boshladi. — Oydin, Koʻngli toʻldimi, yaxshi yigit

8. Saralamoq, tanlamoq.

Futbol komandasiga kuchli oʻyinchilar terib olindi.

Polklardan ajratib, terib olingan hujumkor otryadlar artilleriya otishmalaridan soʻng dushman ustiga tashlandi. — Nazarmat, Joʻrlar band sayraydi

9. Ketmon, tesha, bolta kabi asboblar yuzini bolgʻalab tekislamoq, yoymoq yoki oʻtkirlamoq.

Ketmon yuzini termoq. Tesha tigʻini termoq.

  • Gʻisht termoq 1. Gʻishtlarni maʼlum tartibda taxlamoq. Sidiqjonning diqqati oʻng tomondagi toʻqayining ochiq yeriga terib qoʻyilgan son-sanoqsiz gʻishtga jalb boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBinoning gʻishtini termoq;Hovli sahniga gʻisht termoq.
  • Bez termoq . I.
  • Rizqini termoq Nasibasini topib yeb, kun kechirmoq, amal-taqal kun koʻrmoq. Shuning uchun odamlarning hojatini chiqarib yura turay, tuzuk ish oʻzi chiqib qoladi, degan oʻyda sochilgan rizqini terib yura berdi. — A. Qahhor, Asarlar
  • Toshingni ter
Полная статья →
teri

ot 1. 1 Odam va hayvon tanasining tashqi qoplami, tana aʼzolarini tashqi taʼsirlardan himoya qiluvchi va turli fiziologik vazifalarni bajaradigan poʻsti.

Teri kasalliklari. Quyonning terisini shilmoq.

Tortqilaganda, uloqning terisi ayrilib ketmaydi. Boʻlmasa, tort-tortda uloq butun qoladimi! — T. Murod, Ot kishnagan oqshom

2. Molning, hayvonning shilib olingan poʻsti.

Shu yerda ishlaydigan odamlardan biri, yoʻqchilik vajidan, bir kuni bola-chaqasi bilan otning terisidan shoʻrva qilib ichibdi. — A. Qahhor, Millatchilar

Xon borib, arslon terisiga oʻtirdi, Arslonbekni oʻzining oʻng tomoniga oldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

3. Mol poʻstidan maxsus ishlov berib tayyorlangan material; charm, koʻn.

[Shokir ota] Teriga suv purkaydi va koʻva bilan doʻq-doʻq urib, charmni tekislaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Uyda bir oz teri bor. Ammo tagcharm yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Poʻst, poʻchoq.

Terisi qalin qovun.

Bogʻdagi anorlar terisiga sigʻmay, tars-tars yoriladi. — Yo. Shukurov, Uch savol

  • Bir terining ichida qoʻy necha ozib, necha marta semiradi Kishi hayotida necha xil oʻzgarishlarga, yaxshi-yomon holatlarga tushishi mumkinligini qayd etuvchi ibora. — Bir terining ichida qoʻy necha ozib, necha marta semiradi, — dedi salmoqlab boy, — kishining boshiga yomon kunlar ham tushishi mumkin. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Terisi yupqa Uncha-muncha gapni koʻtara olmaydigan. Himm, terisi yupqa ayol emasmi, shu gap baho-na boʻlibdi-yu, Meni boʻshatib, qoloq brigadaga yuborasizlar, deb turib olibdi. — N. Safarov, Katta karvon yoʻlda
  • Terisi qalin Uncha-muncha gap kor qilmaydigan, beti qattiq. Terisi qalin kassir esa: — Eplasang sen ham qil, — deb boʻzrayib turaverdi. — Mushtum
  • Terisiga sigʻmaslik Nihoyatda xursand boʻlmoq. Elchibek bu xabardan terisiga sigʻmay ketdi. Har holda, dastlabki gʻalaba. — A. Muxtor, TugilishQuvonch bilan qoʻl berib soʻrashdi. Terimga sigʻmay ketdim. — Oydin, Hikoyalar
  • Terisiga (yoki terisini shilib) somon tiqmoq Nihoyatda qattiq jazolamoq. Yaxshiki, boyagi gaplaringizni oʻgʻlim eshitmadi, yoʻqsa, teringizga somon tiqqan boʻlar edi — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasiMenga doʻppisi emas, oʻzi kerak. Oʻzini tiriklay tutib kel! Terisini shilib, somon tiqmagunimcha xumordan chiqmayman. — N. Safarov, Koʻrgan-kechirganlarim
  • Terisini shilmoq (yoki shilib olmoq) Bor-yoʻgʻini qoqlab olmoq, hamma narsasini tortib olmoq. Uning [Musulmonqulning] oʻz kayficha oyda emas, haftada solib turgan soliqlari fuqaroning terisini shilsa ostirib, kestirib turishi xosni ham esankiratdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Полная статья →
ters

sft. 1. Asl, meʼyoriy, odatdagiga qara-ma-qarshi holatli; oldning aksi; teskari.

Qulahmad oʻzini kibor tutar, odam yuziga boqmay, ters qarab gapirardi. — Mirmuhsin, Choʻri

Katta hovliga ters boʻlgan panaroq joyda samovar qoʻyish bilan mashgʻul boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Eshakka ters mindirilgan yuziga kuya surkalgan Umaralini koʻrgan Zumrad hushsiz qotib qoldi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

2. Qarama-qarshi tomon; teskari.

Mohi-roʻy shu koʻyi qachon meni koʻrsa, yoʻlini ters soladigan qiliq chiqardi. — S. Siyoyev, Erkaklar ertagi

— Hoy, menga qarang, — dedi Yoqutoyim shiddat bilan oynaga ters oʻgirilib S. — Anorboyev, Oqsoy

3. Oʻzaro muomala, munosabat va shu kabilarda bir-biri bilan kelishmaydigan; teskari.

Maxsum Mirobid bilan ilgari ters boʻlsa, endi apoq-chapoq, ogʻiz-burun oʻpishadi. — V. Gʻofurov, Vafodor

Shahnoz bilan ters boʻlgandan beri ikki yil oʻtib ketdi — R. Rahmon, Mehr koʻzda

4. Xulq-odob, muomalada qoʻpol; qoʻrs.

Xulqi ters, ogʻziga kelganini gapiradi, yozadi. — A. Muxtor, Chinor

Hoji soʻzini tugata olmadi. Hojining ters soʻziga chidolmagan Azizbek vahshiylarcha hayqirdi: — Nima dey-san!? A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Полная статья →
tert

ot Somon, xashak va shu kabilar dagʻal ozuqalarga maydalangan kunjara, kepak kabi toʻyimli ozuqalar aralashtirib, qorib tayyorlangan yem.

Molning palovi — silos, hozircha kepak sepib, tert qorib beringlar, bolam. — A. Mirahmedov, Kulgan chechaklar

Yigitali onasi bilan, u sigirga yem bergani chiqqan vaqtda uchrashdi onasining qoʻlidan tert qorilgan togʻora yerga tushib ketdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Полная статья →

Показать все · 798 →

В определениях

115

Показать все · 115 →

Сказки

95
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Attang
Устное народное творчество

Bu ertakda shahzoda oʻz sevgilisining "attang"ni topib kelish shartini bajarish uchun sarguzashtlarga duch keladi. U tushida koʻrgan cholning armonini roʻyobga

Ayoz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Показать все · 95 →

Диалектные материалы

203
Bo‘yterak
Xorazm viloyati · Mirzaterak

Mirzaterak.

DUGURDA, dögörda
Namangan viloyati · dugurda

miskarlikda — o'zi temir, yuziga (ustiga) po'lat o'rnatilgan, mixlosga o'xshash asbob. Bunda qumg'on, optova va choydish kabi mis idishlarga ziy ochiladi va qop

DUGURDA, dögörda
Andijon viloyati · dugurda

miskarlikda — o'zi temir, yuziga (ustiga) po'lat o'rnatilgan, mixlosga o'xshash asbob. Bunda qumg'on, optova va choydish kabi mis idishlarga ziy ochiladi va qop

DUGURDA, dögörda
Fargʻona viloyati · dugurda

miskarlikda — o'zi temir, yuziga (ustiga) po'lat o'rnatilgan, mixlosga o'xshash asbob. Bunda qumg'on, optova va choydish kabi mis idishlarga ziy ochiladi va qop

Jimsi
Xorazm viloyati · qat’iyatsiz, xaraktersiz odam

Qat’iyatsiz, xaraktersiz odam.

Kön
Jizzax viloyati · teri

Показать все · 203 →

Внешние ресурсы

2
Kiril-lotin.uz
Орфография и письмо

Онлайн-транслитерация: сам определяет алфавит и переводит текст с кириллицы на латиницу и обратно.

Lotin.uz
Орфография и письмо

Бесплатная транслитерация между кириллицей и латиницей без ограничений; исправляет oʻ и gʻ прямо при вводе.

Страницы

3
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.