сфт. 1. Геогр. Қаттиқ қатқалоқ билан қопланган ер.
Туя қувласа, шудгорга қоч, Илон қувласа — тақирга.
Қум уюмлари орасида нуқул гилдан ҳосил бўлган майдонлар учрайди. Бундай жойлар тақир деб аталади. — Ўзбекистон географияси
Оқмаган дарёнинг номидир тақир. — А. Орипов, Йиллар армони
2. сфт. Гиёҳ ўсмайдиган ёки деярли ўсмайдиган; яйдоқ, яланғоч.
Тўғри, олти-етти йил илгари бу жойлар — Қарши чўли тақир ердан фарқи ёʻқ эди. — Ўзбекистон қўриқлари
3. сфт. Ўт-ўлансиз, ўт-ўлани ердан кўринмайдиган (ўсмаган) даражада.
Қўнишдаги тақир ялангликда куни билан тўйиб ўтлаган қўй-эчкилар кавш қайтариб ётибди. — С. Анорбоев, Оқсой
4. сфт. Сочи, жуни, туки ёʻқ; туксиз.
баъзи ўртоқларнинг алдамчилигини кўрганда, тақир даҳанимга соқол чиқиб кетишига оз қолди. — Муштум
Жамшид шундоқ дераза тагида, тақир гилам устида ухлаб қолди. — Ш. Холмирзаев, Тоғларга қор тушди
5. сфт. Кўчма Ҳеч нарса тўшалмаган; яланғоч.
Тақир ерда ухламоқ.
Ёʻлдош ака тақир шолчага, худди саккиз қават кўрпачага ўтиргандай, бамайлихотир ёстаниб олди. — Ҳ. Назир, Васият
6. рвш. Сира, асло; мутлақо, бутунлай.
Бу ишдан тақир хабарим ёʻқ.
[Нодира:] Уй анжомларим, кийимларим кўзимга тақир кўринмади. Ҳамза, — Майсаранинг иши
— Кўз тикиб турган ерларимиз эски ариқданки сув ичолмайди, янги ариқдан тақир ичолмайди, яна азалгидай қақраб ётаверади, — деди Хасан сўфи. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Мумкинми, айтгин ахир? Бу иш ярамас тақир. — Қ. Муҳаммадий
7. Сира қолдирмасдан, тозалаб, қиртишлаб; тозаланган.
Сочини тақир қирдирган бир киши сал жилмайиб қараб турарди. — С. Анорбоев, Оқсой
У киши [бой] шўрвани пиширади, лекин мойини сузиб ичади, гўштини ейди, менга тақир суяк билан бир коса жирсиз сув келтиради. — Ойбек, Танланган асарлар
8. шв. Чала туғилган чақалоқнинг териси.
- Тақири чиқмоқ Ўт-ўлани ейилиб тугаб бўлган. Мол оралаб кетган анғизларнинг аллақачон тақири чиққан. — Н. Қобил, Унутилган соҳиллар