Поиск

sft. 1. Yomon fikrdagi; niyati buzuq; yomon, yaramas.

Kecha shom vaqtida biznikiga ikkita shum yigit keldi. Taniyman. Xoʻjayin haligilarni mehmonxonaga kirgizib, eshiklarni taqa-taq yopdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hushyor turib, adashmay, Har sharpani sezaman. Dushman qarshilik qilsa, Shum boshini ezaman. — Uygʻun

[Gulandom:] Negaki, shumlarning kuliga tushib, ne balolarga giriftor boʻldim. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Baxtsizlik yoki halokat keltiruvchi, baxtsizlikka duchor qiluvchi.

Shum boʻrondan chayqaldi dengiz, Koʻk ham asta tomchi tashladi. — E. Qambarov

[Xosiyat:] Erlarni qaʼriga tortdi shum urush, Erlarsiz uy fayzi tamom yoʻqoldi. — G. Joʻrayeva

3. Koʻlidan har qanday yomonlik keladigan; ayyor, makkor, quv, qilvir.

Shum kam-pir.

— Ha, bu juda pixi qayrilgan shum xalfa, — dedi Davlatyor va Turdivoy xalfaning kirdikorini gapirib berdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Sultonov juda hushyor va shum ediki, shamol qay tomondan kelayotganini darhol bilib, vaziyatga qarab tovlanardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

4. Yaramas qiliqlar qiladigan, oʻta shoʻx, toʻpolonchi.

Haligi shum yigit: juda gap topolmasang, barmogʻingni mana bunday bigiz qil-da, koʻzingizga koʻlimni tiqib olaymi? degin, keyin qiz kulib yuboradi [dedi]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Qadimgi Mesopotamiya aholisi nomi.

ot 1. Shum kishiga xos ish, xatti-harakat, qiliq.

Qoʻqondagi bir maktabda turk afandidan taʼlim koʻrib, oʻsha afandidan anchagina shumliklarni oʻrgangan ekan. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oʻrtoq Umurzoqova, koʻrib turibmanki, siz ham shumlik qilayotirsiz, marhamat, javob bering, nima maqsad bilan keldingiz? — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Bu sahroyi bolalar shumlikni bilmaydi. Oʻrgatib-oʻrgatib, ishga sola berasiz. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Yomonlik, qaygʻu-kulfat keltiruvchi narsa.

Uning charchogʻi ham, uyqusi ham qochgan, koʻngli bir shumlikni sezganday, keksa, horgʻin yuzini betoqatlik koʻlankasi qoplagan edi. — A. Muxtor, Chinor

ot Yogʻochi qattiq, bargi patga oʻxshash daraxt.

Oʻrmon zonalarida chinor, zarang, shumtol, oq qayin, doʻlana uchraydi. — Gazetadan

ot Guli oq, xushboʻy butasimon daraxt va uning qora, nordon mevasi.

Shumurtning gullari oq, baʼzan pushti rangga ega boʻladi. — Gazetadan

ot 1. bot. Boshqa ekinlar ildizidan oziqlanadigan tekinxoʻr yovvoyi oʻt.

Doʻstim, nafsni oʻz holiga qoʻyaversang, xuddi shumgʻiyaga oʻxshab, tez oʻsib ketar ekan. — Mushtum

Tuxuming qurigur shumgʻiya qovun-tarvuzning zavoli! — N. Safarov, Navroʻz

2. koʻchma Oʻz manfaatini koʻzlab, oʻzgalar hisobiga yashovchi shaxs; zararkunanda.

Yoʻlimizdagi gʻovlarni ham ildiz olishiga imkon bermay, oʻz oʻrnida yulib tashlaylik! Shundagina dilimiz koʻzlagan porloq manzilga shumgʻiyalarsiz yetib boramiz. — Gazetadan