Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «RTA» — результатов: 916: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

299
ARTA=

узбекскийbuzulmoq, ifloslanmoq, aynimoqрусскийпортитьсяанглийскийbecome dirty

Arïysïznï yaŋluq suwun yup arïr qalï artsa suw negün yup arïr Iflos narsani odam suv bilan yuvib tozalaydi, agar suv ifloslansa, u qanday qilib yuvib tozalanadi? – Человек моет водой нечистое, [и оно] очищается, если же испортилась вода, то каким образом оно очистится? – A person is washing with unclean water, and it is purified, if the water has deteriorated, how will it be purified?

Полная статья →
erta

sft. 1. Belgili, odatdagi, meʼyoriy vaqtdan ancha yoki birmuncha oldin, barvaqt, vaqtli.

Erta turmoq. Erta borib, kech qaytmoq. Erta qarigan kishi. Bu yil qish erta keldi. Ekinni erta ekkan hosilini erta oʻrar. — Maqol

Harakating erta boʻlsa, kuzda erta oʻrarsan. — Maqol

Raʼno suv salqinida bugun ham erta uxlab qoldi. — I. Rahim, Ixlos

2. Vaqt, fasl bildiruvchi baʼzi soʻzlar bilan birikib, shu vaqt, faslning eng (endigina) boshlanish vaqtini bildiradi.

Erta tongdanoq ishga yoʻl olarkan qalbida ajib hislar mavj ura boshladi. — Gazetadan

Ikromjon, erta bahor Naymanga koʻchib chiqayotganlarida, Azizxonga yozilgan xatga qoʻl qoʻydi. — S. Ahmad, Ufq

Erta nahor chogʻida, dengizning yoqimli orombaxsh mayin shamoli esib turganda Kaspiy ajib jilvagar koʻrinardi. — N. Safarov, Olovli izlar

3. Biror ish-harakatni bajarish, amalga oshirishga hali vaqt borligini, vaqti kelmaganligini bildiradi.

Uyga borishni istamadi, lekin gapga borishga hali vaqt erta edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hali yotmoqqa vaqt erta edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Tundan kunga oʻtish vaqti, tongdan soʻnggi payt; ertalab.

Nosvoy yoʻq, ertadan beri xumoriman. — Oybek, Tanlangan asarlar

Nima qilibdi yuragimga? Menga oʻxshab ertadan kechgacha uyda oʻtiring-chi. — A. Qahhor, Asror bobo

5. Kelasi kun, soʻz borayotgan kundan keyingi kun.

Bu voqeaning ertasi. Esarning ertasi koʻp. — Maqol

Bugun boʻlmasa, erta. Bugunmi, ertami, oʻqishni boshlaymiz.

Sizlar chiqinglar ish boʻlmasa, yotinglar, erta vaqtliroq turib, yovonga goʻng tashiysizlar. — S. Ayniy, Qullar

Direktorimiz erta bor, indin bor, deb ishni choʻzib yubordilar. — Mushtum

  • Erta bilan Ertalab. Shahid boʻlgan sarbozlarni ertaga erta bilan shu yerga koʻmishni aytgan karvonboshi otga qamchi bosib, Xoʻqand sari chopdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
  • Erta bir kun Ish-harakat, hodisaning kelgusiga oidligi, kelgusida boʻlishini bildiradi. Kimlar esa bugun gʻolib, Erta bir kun zabundir. — E. Vohidov, Sharqiy qirgʻoq
  • Erta kunda Umuman; har vaqt, doim. Erta kunda janjal.Himmat-ku erta kunda yoʻq, yana oʻzi oʻlgudek baxil — Mushtum
Полная статья →
oʻrta

OʻRTA ’ikki tomondan teng uzoqlikdagi, markaz — dagi nuqta’. Daryoning oʻrtasigacha suzib bor— dik. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi ’joylan-’ maʼno — sini anglatgan or- feʼlining -(u)t orttirma qoʻshimchasini qoʻshib qosil qilingan shaklidan -u qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, I, 145; DS, 371); -u qoʻshimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor unli ta — laffuz qilinmay qoʻygan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻz oxiridagi u unlisi a unlisiga almashgan (ДС, 371: og1i, og1a); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: (or— + ut = orut-) + u = orutu > ortu > orta > ortä

1. Sathning chetlaridan markaziga tomon teng uzoqlikda boʻlgan qismi, nuqtasi; markaz

Nonning oʻrtasi. Gazetaning oʻrtasi. Xonaning oʻrtasi. Hovuzning oʻrtasi. Tarvuzning oʻrtasi

U \Suvonjon\ devordan bir sakrashda oshib tushdi-yu, kuchining boricha oldinga intildi. Bogʻning oʻrtasida Oysuluvga yetdi — S. Anorboyev, Oqsoy

Shaharning oʻrtasida dangʻillama hovlim bor! — O. Yoqubov, Uchrashuv

Toʻxta xola hovli oʻrtasidagi soʻriga kelib, oppoq yostiqqa engashdi — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Uzun narsaning ikki uchidan teng uzoqlikda boʻlgan nuqtasi, joyi

Arqonni oʻrtasidan kesmoq

Oʻsh bilan Andijan yoʻlining oʻrtasida shumshayib yotgan Qora-buloq qishlogʻi birvarakasiga uygʻonib ketdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Ikki yoki undan ortiq narsalarning oraliq qismi; oraliq

Chap tomonda togʻ etaklari, oʻng tomonda yashil paxtazor, oʻrtasida qishloq — I. Rahim, Chin muhabbat

Sharqu gʻarb oʻrtasida katta bir manzsh, Chin-Mochindan toliqib kelgan karvonlar — M. Shayxzoda

4. Kishilar yoki bir joydagi narsalar orasi; qurshov, davra. — jonli, shoʻx, tetik raqs. Oybek, Quyosh qoraymas

Oʻrtada bir necha qizlar raqs tushmoqda

Olomon ichidan Mamajon oʻrtaga chiqdi — A. Muxtor, Opa-singillar

Sanam xola bilan qanday yarashganini aytdi-yu, qaynanasi pishirib bergan varaqi somsalarni oʻrtaga qoʻydi — P. Qodirov, Qora koʻzlar

5. sft. Oraliq (oʻrta)da boʻlgan; oʻrtadagi

Oʻrta barmoq. Oʻrta eshik. Oʻrta hovli

6. Boshlanishidan va oxiridan taxminan teng uzoqlikda boʻlgan vaqt. m — mehrjon [kuzgi hosil bayrami] pallasi edi. S. Siyoyev, Yorugʻlik

Kunningoʻrtasi. Yilning oʻrtasi

Saraton oʻtgan, kuzning oʻrtasi

7. (asosan oʻ.-p. k. shaklida — oʻrtada) Xamma yoki bir necha kishi uchun umumiy, teng, bir xilda tegishli boʻlgan

Oʻrtada mashinalar, Oʻrtada bu garaj ham, Doʻst boʻlamiz chinakam — Q. Muhammadiy

[Nizomiddinov:] Kolxoz emisha, hamma narsa oʻrtada: Butun bir qishloq bir koʻrpada. Yer oʻrtada, mol-jon oʻrtada — S. Ahmad, Hukm

8. Meʼyoriy darajali; oʻrtacha

Oshning tuzi baland ham, past ham emas — oʻrta. Oʻrta boʻyli yigit. Oʻrta yoshli ayol. yash Dehqon

9. Besh balli baho tizimida "yaxshi"dan past, "yomon"dan yuqori darajadagi baho; oʻrtacha, qoniqarli. n A. Qahhor, Ayb kimda?

Oʻquvchining bilimiga "oʻrta" qoʻymoq. Inshodan "oʻrta" olmoq

Xoʻp, hozir koʻramiz.. "Yaxshi!".. "oʻrta".. "oʻrta". "Dani aʼlo?"

10. (makon kelishiklari shaklida — oʻrtaga, oʻrtada, oʻrtadan) koʻm. vazifasida. Makon, payt yoki obʼyekt munosabatini bildiradi

Gavhar shoshilmay oʻtib, Zulayho bilan Abdu-xalilning oʻrtasiga oʻtirdi.. Oʻ — Hoshimov, Qalbingga quloqsol

Otang bilan oʻrtamizda shunday gaplar oʻtgan — M. Hazratqulov, Jurʼat

ikki kundosh oʻrtasidan ancha gaplar oʻtgani bir daraja maʼlum boʻldi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shirmonjon olomon oʻrtasidan sugʻurilib chiqdi — S. Zunnunova, Olov

Полная статья →

Показать все · 299 →

В определениях

10

Показать все · 10 →

Сказки

361
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Показать все · 361 →

Диалектные материалы

240
Bir qo‘na
Jizzax viloyati · Bir gal, bir marta

Bir gal, bir marta.

Birtan
Qashqadaryo viloyati · Birga

Birga.

DUKARTCHA, dökartcha, dökachcha
Fargʻona viloyati · dukartcha

chilangarlikda "dukart"ning kichkina turi. Ilgari sartaroshlar dukart ishlatib bo'lmaydigan nozikroq joylarning tuk va mo'yini qirish uchun dukartchani ishlatar

Moyliq
Xorazm viloyati · Sochiq

Ovqatdan so‘ng qo‘lni artadigan sochiq.

Oʻrta terak
Xorazm viloyati · oʻrta barmoq

oʻrta barmoq

Shadaburarra
Fargʻona viloyati · shadaburarra

Burarra (arra) turi (qismlari: tigʻ, quloq, oʻrtaliq, dasta, boshliq, dasband)

Показать все · 240 →

Внешние ресурсы

2
Ziyonet
Библиотеки и учебные материалы

Образовательный портал и электронная библиотека.

Ziyouz.com
Библиотеки и учебные материалы

Просветительский портал с 2004 года: классическая и современная узбекская литература, фольклор, учебники — более 5 тысяч книг.

Страницы

4
Hamkorlar

<span translate="no">til.uz</span> loyihasini yaratayotgan va qoʻllab-quvvatlayotgan tashkilotlar.

Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.