фл. 1. Букиб қаватламоқ, букиб қаватлаб қўймоқ, қайтармоқ.
Гиламни қайириб қўймоқ. Дастурхоннинг четини қайириб босмоқ.
Этиги лой бўлганидан, Ёʻлчи танчага ўтирмай, наматнинг учини қайириб, пастроққа чўккалади. — Ойбек, Танланган асарлар
Енглари шимарилган Комилжон, этагининг пешини қайириб олган Давронов энг олдинда борарди. — И. Раҳим, Ихлос
2. Эгмоқ, букмоқ, эгиб, букиб қийшайтирмоқ.
Михни қайирмоқ. Дарахтнинг шохини қайирмоқ.
Ер кетмоннинг бетини қайирадиган даражада тош-метин бўлиб музлади. — С. Анорбоев, Оқсой
Ғуломжон кўрди-ю, шарпа ваҳимини ҳам унутиб, шохларни икки ёнга қайирди-да, орасидан суқилди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
3. Эгиб, букиб ёки буриб, бирор томонга қайтармоқ ёки синдирмоқ.
Қўлларини қайирмоқ.
Жўхорини амакимнинг ўғли учдан бирга қайириб, уқалаб келтириб берди. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда
4. Бурмоқ, буриб бирор томонга ёʻлламоқ, бошламоқ, янги изга солмоқ.
[Очил ака:] — Бу ҳазил гапми? —деди-да, бригадаси томон отининг бошини қайирди. — А. Ҳайитметов, Пўлат бармоқлар
Оқбўранинг ярмини эмас, тўртдан бирини қайириб келганимиздаям, қишлоғимиз — кўл, ўзимиз — ўрдак бўлардик-ку! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
5. кўчма Ёмон ёʻлдан қайтармоқ; ўз ёʻлига солмоқ.
Ҳой, калла Эр деганни хотин қайириб олиши керак. Ҳозир қайириб олма-санг, кейин ҳолингга маймунлар йиғлайди. — А. Қаҳҳор, Тобутдан товуш
Баъзи бир амал эгаларининг оғзини мойлар, агар раёндан чиққан бирортасини шундай сийлай олса, Қайирдим, бу энди ўзимизнинг одам, деб кўп талтаяр эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
6. Қайтариб олмоқ, олиб, ушлаб, чегириб қолмоқ.
Қарзимни қайириб қолди.
Булар [косиббаччалар] чойга, нонга, ўтинга, туз-қалампирга ортиқча пул тўлаб кетар эдилар. Албатта, мен уларни ўз чўнтагимга қайириб қолар эдим. — Ғ. Ғулом, Шум бола
- Шохини қайирмоқ (ёки синдирмоқ) Бирор ёмон ниятдан воз кечишга мажбур қилмоқ; таъзирини, адабини бермоқ. [Муаттар:] Бир ялангоёқ Пўлатнинг шохини қайиролмаган йигит осмондаги юлдузга қўл чўзса, қизиқ бўлар экан. — Н. Сафаров, Шарқ тонги
- Қайириб ташламоқ 1. Жеркиб, силтаб ташламоқ, қаттиқ ўшқириб, гапини бўлмоқ. — Бечора болаларни иссиқ инларидан қувиб чиқарганларинг ҳам етар, тахтада нима гуноҳ! Ёқма! —деди Ғуломжон. Лекин қози уни қайириб ташлади: — Оғзингни юм, бетавфиқ! — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
- Қанотини қайирмоқ