Қидирув

от 1. Соф шакар моддасидан, шакардан тайёрланадиган маҳсулот; ширинлик.

Чақмоқ қанд. Қанд заводи. Қанд ушатмоқ. Қанд билан чой ичмоқ.

Меҳнат қилиб топганинг — қанд-у асал тотганинг. — Мақол

2. .

от 1. Ўрикжийда Каби сўзларга қўшилиб, уларнинг у қадар йирик бўлмайдиган, камсув, аммо сершира навини билдиради.

Болагинамнинг боласи — қандак ўрикнинг донаси. — Мақол

Оғзиларига биттадан қандак жийда солгач, суҳбат яна қизиб кетди. — Ҳ. Шамс, Душман

Столнинг усти оқ-сариқ майиз, қандак ўрик, баргакларга тўлиб кетди. — М. Муҳамедов, Қаҳрамон изидан

2. Халқ селексиясида чиқарилган маҳаллий эртапишар ўрик нави.

олм. 1. сўр. олм. Белги, сифат, хусусият ҳақидаги сўроқни билдиради; қанақа?

Бу қандай китоб? Қандай овқатни хоҳлайсиз? У қандай иш билан банд?

[Ёрмат:] Қандай беда денг, боғи қучоққа сиғмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Айт-чи ўзинг, Зарифа, ахир кеча қандай туш кўрдинг? — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. Сўроқ гаплардан трансформацияланган гаплар таркибида сўроқ англатмай, фақат нисбий белгини билдиради.

Куёв учун қандай кийим ярашмоғи ҳам баҳс қилинар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Капитан жангчиларни ном-баном чақириб, ким қандай қуролни ўрганмоқчи эканини сўради. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Э, онажонгинам, қани энди сен ҳам шу ерда тирик бўлсанг-у, ўз ўғлингнинг қандай одам бўлганини кўрсанг. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Махсус оҳанг ёрдамида белги-даражани кучайтириб ифодалайди; нақадар.

Ҳаёт қандай гўзал!

Оҳ, инсонга таъзим қилиш, қад букиш қандай оғир, қандай ҳақорат. — К. Яшин, Ҳамза

Унсин учун — бечора қиз учун бу қандай фалокат, бу қандай мудҳиш мотам! — Ойбек, Танланган асарлар

4. Боғловчи сўз (нисбий сўз) вазифасида қўлланади.

Сотиб олинган қул қандай бўлса, у ҳам бизга шундай эди. — Ойбек, Танланган асарлар

5. рвш. Қай тарзда, қай ёʻсинда.

Луғат қандай тузилади? Бу перо қандай ёзади? Шунча ишни бир ўзинг қандай бажарасан?

6. -ганда қўшимчасини олган феъллардан кейин келиб, берилган саволга ижобий жавобни бўрттириб, таъкидлаб ифодалайди.

Бу филмни кўрганмисиз? — Кўрганда қандай. Шу китоб қизиқми? — Қизиқ бўлганда қандай дейсиз!

от Бир неча шам ёки лампочка қўйиладиган оёқли ёки осма чироқ; чилчироқ, люстра.

Деворий қандил. Осма қандил.

Олтин қандилдаги элликлаб шамларнинг нури уйга бир хаёлийлик берар эдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ўрнидан туриб, девордаги включателни чиқиллатган эди, уч лампали қандил ёғдуси нотинч ва ҳаяжонли юзларга тушди. — П. Қодиров, Уч илдиз

Катта долон, ҳар бир уйда қий-чув, ерда чироқ, қандиллар осиғлиқ. — Ж. Шарипов, Хоразм

бот. qandım, qumda ósetuǵın ósimlik

от Сершира, сершакар, ширин.

Қуюқ қандин нишолда ликопчалар, жонон пиёлалар-да ичкарига, ташқарига кета бошлади. — А. Қаҳҳор, Сароб