Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «OD» — результатов: 2804: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

1922
OʻD

vaqtрусскийвремяанглийскийtime

Ayïqlïγ turur bu ölüm belgülüg, ödi kelmäginčä er ölmäz külüg Shubhasiz, bu o‘lim muhaqqaqdir, (ammo) vaqti-soati yetmaguncha mard bahodirlar o‘lmaydilar – Несомненно, [что] смерть является обязательной, [но] пока время не наступит, не умрет герой – There is no doubt that death is mandatory, but until time comes, the hero will not die

Полная статья →
odam

ot 1. Fikrlash, soʻzlash va mehnat qilish qobiliyatiga ega boʻlgan, shu tufayli boshqa hamma maxluqotdan ustun turuvchi jonli zot; kishi, inson.

Ibtidoiy odam.

2. Kishilik jamiyatining ayrim bir aʼzosi, shaxs.

Yaxshi odam. Halol odam. Asl odam. Ablah odam. Odam borki, odamlarning naqshidir, odam borki, hayvon undan yaxshidir. — Maqol

Odam taftini odam koʻtaradi deganidek, Nizomjon kelib, uy toʻlib qolgandek boʻldi. — S. Ahmad, Ufq

Avaz oʻzicha oʻylandi: Bir ulugʻ odamning, bir gʻaribning janozasiga odam koʻp keladi, deganlari rost ekan-da. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bular bu yerga oʻtirgani kelgani yoʻq, bir odamni qidirib kelishgan. — A. Qahhor, Ogʻaynilar

Bizning Nabigul odam emas-e oʻzi! Yosh-da, hali oshna-ogʻaynigarchilikni bilmaydi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

3. Jamoa xoʻjaligi, oila aʼzolarining har biri; jon.

Odam boshiga besh soʻmdan. Xarajat va daromadlarni odamga qarab taqsimlamoq.

Hasharga har bir xoʻjalik qirqtadan odam beradi. — T. Ashurov, Oq ot

4. Biror boy-badavlat yoki amaldor kishining xizmatkori yoki tarafdori.

Keyingi yillarda xon odamlari qishloqma-qishloq yurib, koʻproq paxta ekishni talab qilishyapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bundan keyin gaplarimni uqib oling, modomiki men bilan birgasiz, mening odamimsiz, har bir ishni men bilan bahamjihat qiling. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Oʻzga jamoa yoki oila vakili.

Lekin qizlaridan yashirincha kuyovnikidan odam kelib qolar, deb kutdilar. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

  • Odam bolasi (yoki farzandi) 1. Odamzod, inson. Odam bolasining qoʻllari qoʻl holida turganda chiroyli ekan. — X. Toʻxtaboyev, Yiillar va yoʻllarTavba, xursandchilik odam bolasini nimalar qilmaydi-ya! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaOtang bolasi boʻlma, odam bolasi boʻl! — MaqolHe, xotin, ular bizni odam bolasi deb kelgan, odamgarchiligimizdan minnatdor boʻlib, xursand boʻlib ketishdi. — Shukrullo, Saylanma
  • Odam boʻlmaslik Tuzalmaslik, shu kuyi qolmoq. Men sevgan doʻstlarimdan ajraldim, odam boʻlmadim, bu kunimdan oʻlganim yaxshi, deb kayf bilan eshikdan kirib kelib qoldi. — Shukrullo, Saylanma
  • Odam boʻlmoq 1. Tarbiyat topib, yaxshi fazilatlarga, chin insoniy xislatlarga ega boʻlmoq. Har bir ota-ona oʻgʻil va qizining odam boʻlishini, baxt-saodatli hayot kechirishini, turmushi lazzatli boʻlishini istaydi. — GazetadanTursunboyni koʻrib qoldim, ancha toʻlishib, odam boʻlib qolibdi. — Yoshlik
  • Odam qilmoq 1. Tarbiyalab, chin insonga, yaxshi fazilat sohibiga aylantirmoq. Gap shuki, shu kanal, shu muhit meni odam qildi. — S. Ahmad, UfqXudoyqul mening oʻz jigarim, ammamdan qolgan sagʻir. Yetti yoshidan boqib, odam qildim. — P. Tursun, OʻqituvchiTashlandiq Uralni odam qilgan, shu priyomnikni tuzata olmaysanmi? — T. Ashurov, Oq ot
  • Nima degan odam boʻldi Birovning oldida xijolat boʻldi; uyalib qoldi, obroʻsi toʻkildi obroʻsiz boʻldi. Voy shoʻrim, endi nima qilaman, Rasuljon oldida nima degan odam boʻldim. — T. Ashurov, Oq ot
Полная статья →
odat

ot 1. Oʻrganish boʻlib qolgan harakat, qiliq.

Yaxshi odat. Yomon odat. Sening odating menga maʼlum. Bu otning tishlaydigan odati bor. Odat qilmoq.

Tarki odat — amri mahol. — Maqol

Hasanalining ortiqcha berilib oʻylagan kezda soqolini qayirib tishlaydigan bir odati boʻlib, hozir ham soqolini yamlash bilan mashgʻul edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Har qanday yerga soʻramay-netmay kirib boraverish oqsoqolga odat edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Ota-bobodan qolib kelayotgan va kishilarga singib ketgan yoki yangidan singib borayotgan rasm-rusum, udum, tartib.

Eski odat.

Yilni oʻn ikki hayvon nomi bilan atash odati va 12 yillik davr bilan vaqt hisoblash anʼanasiga Qadimgi Xitoyda asos solingan. — Fan va turmush

Ertalab, odat boʻyicha, Nuri toʻr roʻmol yopinib, beshikdagi boladan to keksalarga qadar — hammaga salom qilar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hatto shunday bir odat borki, kimdir vafot qilsa, uning tobutini koʻtarish oldidan, albatta, koʻpchilik oʻrtasida, marhumning olgan-bergani bormi, deb soʻraladi. — Shukrullo, Saylanma

  • Odatdan tashqari Odatdagicha emas, undan oʻzgacha; favqulodda. Saman yoʻrgʻa yoʻlga tushdi, choviga odatdan tashqari bir-ikki qayta kelib tushgan achchiq qamchi zarbidan bir onda koʻzdan gʻoyib boʻlib ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Полная статья →
odil

sft. 1. Biror tomonga yon bosmay, qonun, adolat yuzasidan xolisona, haqqoniy ish tutadigan; adolatli, begʻaraz, toʻgʻri.

Odil odam. Odil hukumat. Odil sudya. Odil turmoq.

Rixsi bunday gaplarni, uning mehnatini, uni himoya qilib aytilayotgan bunday soʻzlarni birinchi marta eshitar, bu xilda odil odamlar borligini endi koʻrib turmoqda edi. — S. Zunnunova, Olov

2. Adolat bilan tuzilgan, adolat ruhi bilan sugʻorilgan; adolatli.

Ammo buning uchun sen taklif etgan kurash falsafasi emas, goʻzal va odil qonunlar, islohotlar kerak. — Oybek, Nur qidirib

3. Odil (erkaklar ismi).

  • Odil sudlov Haqiqiy holatni aniqlab, tomonlar oʻrtasidagi kelishmovchilik va nizolarning faqat sud tomonidan hal etib berilishi.
Полная статья →
odim

ot 1. Olgʻa yoki orqaga, oʻng yoki soʻlga oyoq tashlab qilingan harakat; qadam.

Koʻchaning burilishida yana bir oz uning [Otabekning] odimlari sekinlashsa ham, lekin oldinlashni qoʻymay boraverdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Bir qadam oraligʻidagi masofa; shu masofaga teng oʻlchov birligi.

Bir odim. Oramiz ikki odimcha keladi.

Boyning darvozasidan yigirma odim naridagi eski, kichkina eshik kishining gʻashini keltiruvchi tovush chiqarib ochiladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Oʻsish, rivojlanish surʼati.

Qayta qurishning odimlari tobora shiddatkor boʻlib boryapti. — Gazetadan

4. Harakat, qadam olish, yurish-turish.

Uning odimi bejo!

  • Odim olmoq Yura boshlamoq, yurishda, qadam tashlashda davom etmoq. Birga odim oldik choʻqqilar sari. — T. Toʻla.
  • Odim otmoq (yoki tashlamoq) 1. Qadam tashlab oldinga yurib bormoq. Barchinoy langarni mahkam ushlab, ohista odim otgan kuyi, tobora ilgarilayverdi. Odamlar uning har bir qadamini hadikli bir hayrat bilan kuzatishardi. — N. Qilichev, ChigʻiriqIstiqbol sari ishonch bilan odim tashlamoq.
  • Odim qoʻymoq 1. Qadam bosmoq, yurmoq. Bola odim qoʻyib ketyapti;Yu. Gagarin tarixda birinchi boʻlib kosmosga odim qoʻydi.
  • Odimini boʻshashtirmoq Yurishini sekinlashtirmoq, sekinlashmoq. Yoʻl boshlovchi parvoyi falak, barxan oshib, ilgarilab borardi. Xuddi jon kerak boʻlsa, yetib olsin deganday, odimini boʻshashtirmaydi. — M. Mansurov, Yombi
  • Odimini tezlatmoq Yurishini tezlatmoq, tezroq yurmoq.
  • Bir odim Yaqin, bir qadam. Boshqalar uchun uzoq, juda uzoq tuyulgan rayon markazi uning uchun bir odim — na qish izgʻirinini biladi, na saraton jaziramasini. — N. Norqulov, Toʻqnashuv
  • Odimda, odim joyda (yoki sayin) Har qadamda (tez-tez uchrab turadigan narsa haqida). Odimda choyxona.[Otabek va Ali] Odim sayin bir oʻlikka uchrar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Odimni sanab bosmoq 1. Sekin, imillab yurmoq; [Otabek] Odimini sanab bosish, bir choʻqib sakkiz yoqqa qarash kabi ehtiyotliklarga oʻrganib qolgan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Полная статья →
odmi

sft. 1. Rangi-tusi, guli koʻzga yaqqol tashlanmaydigan; sodda, sipo.

Odmi chit. Odmi koʻylak. Odmi kiyinmoq.

Yosh juvonlar gajak qoʻyib, keksaroqlari soch farqini toʻgʻri ochib, odmigina kiyinib, konsertga joʻnab ketishdi. — S. Ahmad, Ufq

Oʻzbek oyim toʻyga boradigan xotinlardek yasangan, egnida odmi xonatlas koʻylak, boshida oq shohi dakana, koʻzida surma edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Oddiy, sodda, kamtar.

Odmi odam. Odmi gap.

Elomonov atrofga koʻz yugurtirdi. Xona odmiroq ekan. — M. M. Doʻst, Galatepa qissalari.

Полная статья →

Показать все · 1922 →

В определениях

2

Сказки

351
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldarkoʻsa va boy
Устное народное творчество

Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Показать все · 351 →

Диалектные материалы

527
Anqildoq
Xorazm viloyati · Anqildoq

Sodda.

Bodom barmoq
Xorazm viloyati · koʻrsatkich barmoq

koʻrsatkich barmoq

Cator
Samarqand viloyati · chodir
Chelwegey
Fargʻona viloyati · yelvagay

Qo'qonda gelwagey yoki gelwa tezag', ya'ni yengil aqlli odam

Dav
Jizzax viloyati · baquvvat odam
Do‘ramoq
Xorazm viloyati · Bunyod bo‘lmoq, yaralmoq, tug‘ilmoq

Bunyod bo‘lmoq, yaralmoq, tug‘ilmoq

Показать все · 527 →

Внешние ресурсы

2
Savodxon
Орфография и письмо

Проверка орфографии, перевод между латиницей и кириллицей и машинный перевод; надстройка для Microsoft Office. Основные функции — по платной подписке.

Ziyouz.com
Библиотеки и учебные материалы

Просветительский портал с 2004 года: классическая и современная узбекская литература, фольклор, учебники — более 5 тысяч книг.