Қидирув

Бировга мурожаат қилганда унинг диққатини ўзига жалб қилиш учун "ҳой", "ҳей", "эй" каби маъноларда қўлланилади.O

от 1. Сув.

Бўлса — оби, бўлмаса — ёби. — Мақол.

2. обидийда Форс тилидан изофа шаклида бир бутун сўз тарзида ўзлашган бирикмалар, шунингдек, тенг боғловчили ёки боғловчисиз жуфт сўзлар таркибида келиб, уларнинг сувга, намлик ва захга алоқадорлигини билдиради (Имлода изофали бирикмалар яхлит сўз сифатида қўшиб, жуфт сўзлар чизиқча билан ёзилади). Масалан, — кўз ёши, об-ҳаво ёки об-у ҳаво каби.

Шийпонни айланиб кўриб, Зумраднинг кўнгли синди: ҳамон ўша байроқ, ўша гўшциз об-ёвғон, қўша қора қумғон, тол тагига осилган қадимий беланчаклар — С. Сиёев

Жуда об-у тобида, мазали пишган ҳолва, мураббо ёки овқатни ҳам халқимиз қиём бўлиб кетибди, дейди. — Н. Аминов

3. махс. Ойнанинг (кўзгунинг) орқасига берилган сир, амалгама.

ўзбекчағазаб, ўчрусчагнев, местьинглизчаwrath

Яйï бойнï янčар алïр ўз ўčüн (Mard kishi) dushmanning bo‘ynini yanchadi, o‘z o‘chini oladi – Они сворачивают шеи врагам и метят им – They fold the necks of enemies and mark them

вақтрусчавремяинглизчаtime

Айïқлïγ турур бу ўлüм белгüлüг, ўди келмäгинčä эр ўлмäз кüлüг Shubhasiz, bu o‘lim muhaqqaqdir, (ammo) vaqti-soati yetmaguncha mard bahodirlar o‘lmaydilar – Несомненно, [что] смерть является обязательной, [но] пока время не наступит, не умрет герой – There is no doubt that death is mandatory, but until time comes, the hero will not die

Иштон ёки шимнинг икки почаси қўшиладиган жойи, чови

от 1. Қувонч, завқ, қойил қолиш каби ҳис-туйғуларни ифодалайди.

Оҳ,одамлар! Эсласам, қалбимни қувонч, руҳимни шодлик қучади. — Ж. Жабборов, Севинч ёшлари

Оҳ, бу ёқимли ҳид қаердан келди экан. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

Оҳ, гўзал жонон ҳаёт, сенда эрур озод киши. — З. Диёр

2. Соғиниш, интизорлик каби маъноларни ифодалайди.

— Кел, бир ўпай!— деди Абдуманноф. — Оҳ! Азиз оғайним! — А. Қаҳҳор, Оғайнилар

Баъзи вақтда унча-мунча пул ҳам сўраб оламан, Лекин чирт-пирт бўлиб, қўлдан учади-кетади. Оҳ, пул! Ойбек, — Танланган асарлар

— Оҳ, айланай, овсинжон, — деди бир жувон кулгидан ўзини тийиб, — кўзимиз довуччада бўлган замонлар қандоқ замонлар экан-а? — С. Зуннунова, Олов

3. Ачиниш, дард-алам, ҳасрат туйғусини ифодалайди.

Қани Гулнор? Қани жонони?— Оҳ, у ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар

Оҳ, фалокат, падар лаънат! Шарманда қилдинг-ку охири! — Ҳамза, Танланган асарлар

4. Оғриқ, дард туйғусини ифодалайди.

/Заргаров дарров креслога ўтириб:] Оҳ! Воҳ! Суғур! Суғурсанг-чи! [Марасул омбурни чоғлаб:] Ҳозир Ҳозир. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

5. от взф. Дод-фиғон, нола, афғон, зорланиш.

Оҳ тортмоқ (урмоқ, чекмоқ).

Эй, телба кечмишнинг тилсиз гувоҳи, Тингланар қалбингдан йилларнинг оҳи. — Ғайратий

Танҳо ётар эдим бўм-бўш қирғоқда, Тепамда юлдузлар чекар эди оҳ. — А. Орипов, Йиллар армони

Саид Жалолхон ишонган тоғи хусусидаги бу хабарни эшитиб, оҳ тортди. — А. Қаҳҳор, Башорат

Оғриқ аламидан тинмай оҳ урарди. — Мирмуҳсин, Темур Малик