от 1. Аҳоли яшайдиган жойларда ёʻловчилар ўтиб турадиган, транспорт қатнайдиган ёʻл.
Навоий кўчаси. Собир Раҳимов кўчаси.
Чиннигул кўчанинг бир томонидан, энсизгина асфалт тротуардан шошмасдан борар эди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
Тўхта хола кўчада узоқдан бирин-кетин келаётган икки кишининг қорасини кўрди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Ёр юрган кўчаларни супурай сочим билан. — Қўшиқлар
2. Умуман, ёʻл.
Ҳали мажлис, ҳали ҳаммом қурилиши, ҳали кўчага шағал ётқизиш дейди. — Гулдаста
Қир кўчадан тушгунча сурнай овози чиқмади. — С. Сиёев, Ёруғлик
3. Яшаш, туриш жойидан ташқари бўлган жой, очиқ майдон (уй, ҳовлига нисбатан).
Уйида роҳати ёʻқнинг кўчада фароғати ёʻқ. — Мақол
Ошинг ҳалол бўлса, кўчада ич. — Мақол
Қишнинг охирги кунлари кўчада қора совуқ билан изғирин юрар эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Ибн Ямин бир куни кўчадан ҳориб-толиб, тажанг бўлиб келди-да хотини билан айтишиб қолди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўча боласи Умумий таълим-тарбиядан четда қолган бола. Ўтир бу ёққа! Хўш, сен нима учун кўча болаларига ўхшаб ахлоқсизлик қиласан! А. Қаҳҳор, Айб кимда?
- Кўча эшик Кўчага чиқиладиган (кўчадан кириладиган) эшик. Кўча эшикдан кириши билан акаси тағин жаҳлини чиқара бошлади. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Кўчада қолган Ташлаб қўйилган, кераксиз. [Муаттар:] Бугундан қолмай кўчингни кўтар! Олти ойдан бери касал боқамиз. Кўчада қолган нонимиз ёʻқ. — Н. Сафаров, Шарқтонги
- Кўчасига кирмоқ Бирор нарса қилиш пайига тушмоқ, дахл қилмоқ, машғул бўлмоқ. Аблаҳ Тиллабойга энди ишонч қолмабди. Чамамда, феъли айнаб, хиёнат кўчасига кирганга ўхшайди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Кўчасидан ўтмоқ Бирор иш ёки ҳаракат билан шуғулланмоқ; машғул бўлмоқ. [Муҳаббат:] Турғунжон ака, қўйинг, мен бир умримда савдо кўчасидан ўтган бўлмасам, мени мажбур қилманг. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби
- Оёғим (ёки кавушим) кўчада қолгани ёʻқ Давранинг тўрида эдим, оёғим кўчада қоптими, деб унча-мунча тўйга бормасдим. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссасиЎзбек ойим унча-мунча тўй-у азаларга Кавушим кўчада қолган эмас, деб бормас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Хоҳламасанг (ёки истамасанг) — катта кўча Хоҳламасанг, истамасанг, билганингни қил, хоҳлаган ерингга кетавер; тўрт томонинг қибла.