Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«Кит» бўйича 388 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

92 та
Китъа

ар. قطعه — қисм, парча, бўлак сўзидан

қитъа. Шарқ халқлари классик поезиясида кенг тарқалган, икки ёки ундан ортиқ жуфт мисралари ўзаро қофияланган байтлардан иборат, мавзу доираси кенг, вазн имкониятлари чегараланмаган жанр. Қитъа икки хил ёʻл билан яратилади: 1) мустақил асар сифатида; 2) қасида, ғазал жанрининг таркибидан бирор парчани ажратиб олиш орқали. Биринчисида қитъа шоирда тўсатдан пайдо бўлган ҳис-ҳаяжон ва поетик фикрнинг бадиҳа шакли сифатида яратилиб, кейинчалик бу фикр ривожлантирилиб, тугал поетик хулосаланиб, қасида ёки ғазал ҳолига келтирилади. Баъзан шу ҳолича ҳам қолиши мумкин. Иккинчисида қитъа қасида ёки ғазалнинг таркибидаги ижтимоий-фалсафий жиҳатдан теран, дидактик жиҳатдан бақувват, ибратомуз байтларнинг ажратиб олиниши натижасида юзага келади. Қитъа лирик турга мансуб жанрлар ичида нисбатан ҳаётий, реалистик ва ҳозиржавоб жанрдир. Чунки у шоирнинг ҳаёт, инсон ҳақидаги таассуротлари кундалиги, ихчам бадиҳаларидир. Ундаги ҳикматомузлик ҳам катта ҳаётий мазмунни ихчам шаклда лўнда ифодалаш натижасида юзага келади. Шунинг учун қитъа бошқа лирик жанрларга нисбатан анча эркин ва кенг имкониятларга эга бўлиб, унинг ҳажми, вазни, мавзуи, ғоявий мундарижаси қатъий чегараланмаган. Хуллас, қитъа қуйидаги хусусиятларга эга: а) қасида, ғазал каби жанрлардан парча олиниши ёки мустақил яратилишидан қатъи назар, чуқур фалсафий мазмун, равшан дидактик характер, ўта ҳаётийлик ва лўнда ифодалилик; б) матласиз ғазалга ўхшаш қофияланиш, вазн, мавзу жиҳатидан эркин бўлиш ва ҳажман икки ва ундан ортиқ байтлардан таркиб топиш.

Камол эт касбим, олам уйидин Сенга фарз ўлмагай ғамнок чиқмоқ.

Тўлиқ мақола →
кител
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Ҳарбийларнинг бир ёқлама тугмаланадиган, тик ёқали расмий кийими.

Стул суянчиғига ташлаб қўйилган кител елкасидаги погон ойдинда ялтирайди. — С. Аҳмад, Ўйлар

Унинг эгнида келишган, ёқаси бўғиқ кител; бошида паррак ва қанот белгиси тақилган, гардиши таранг фуражка. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Тўлиқ мақола →
китоб
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Маълум матнли варақлардан иборат, жузлаб тикилган, муқоваланган, ҳажми 48 саҳифадан кам бўлмаган босма (қадим қўлёзма ҳам) асар.

Китоб магазини. Китоб савдоси. Китоб нашр этмоқ. Шеърий китоб. Геологияга оид китоб. Шахматга оид китоб.

Аҳмад Ҳусайн китобларни саралаб, чамаданга жойлади — Ойбек, Нур қидириб

Ҳозир отага қарашиб турибман: чойхўрларга газета, китоб ўқиб бераман. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

Китобнинг муқоваси куркам, китобхон уни қўлга олиши билан баҳридили очилиб кетади. — Газетадан

2. Умуман, маълум шахс, воқеа-ҳодисага ва бошқаларга оид тугал, одатда, нашр этишга (китоб бўлишга) мўлжалланган асар.

— Бу яқинда катта китобни ёзиб тугатади, — дея давом этди Завқий. — К. Яшин, Ҳамза

Тез кунда довруғим оламга ёйилиб кеца-я менинг ҳақимда ҳам китоблар ёзишса-я. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 92 →

Таърифлар ичида

101 та

Ҳаммасини кўриш · 101 →

Эртаклар

150 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Ақлли, идрокли, зеҳнли
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасидан қолган олтинни бўлишиш учун ёʻлга чиқади. Ёʻлда уч йигит ўзларининг ақл-идроки билан бир туякаш ва қозини ҳайратда қолдиради.

Араб лаққи
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал чол Араб лаққи подшоҳ саройида хизмат қилиб юради. Унинг ҳаёти кутилмаганда яхши томонга ўзгаради ва бойиб кетади.

Ҳаммасини кўриш · 150 →

Шева материаллари

43 та
апкит
Хоразм вилояти · олиб кет

олиб кет

баша
Қорақалпоғистон Республикаси · устунни қошга биркитиб турадиган ёғоч
булғамақ
Қорақалпоғистон Республикаси · силкитмоқ
чал
Қорақалпоғистон Республикаси · хас-хашак

қўра атрофини бекитиб турган хас-хашак

чотлй
Қорақалпоғистон Республикаси · ҳисобли

ҳисобли, ҳисоб-китоби бор

Ҳаммасини кўриш · 43 →

Ташқи ресурслар

2 та
Мутолаа
Кутубхоналар ва ўқув материаллари

Аудио ва электрон китоблар кутубхонаси: бепул китоблар ва Премиум обуна; рўйхатдан ўтиш керак.

Ziyouz.com
Кутубхоналар ва ўқув материаллари

2004-йилдан бери ишлаётган маърифий портал: ўзбек мумтоз ва замонавий адабиёти, халқ оғзаки ижоди, дарсликлар — 5 мингдан ортиқ китоб.