Қидирув

от 1. Шарқ мифологиясида ва диний тасаввурларга кўра: пастқам жойларда киши кўзига одам тимсолида кўриниб, гўё уни бирор дард-иллатга чалинтириб (масалан оғзини қийшайтириб) кетадиган афсонавий махлуқ.

— Энди бу ерда илгаригидай боёʻғли сайрамайди. Ҳеч кимнинг кўзига жин ҳам кўринмайди, — деди Юсвали тоға. — П. Турсун, Ўқитувчи

Букри домла Майнани жинми, парими деб ўйлади шекилли, турган жойидан силжимай, аллақандай дуони пичирлади. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

2. кўчма Кишининг табиати, таъб.

Шунақанги гапларни жиним суймайди.

Бепарво, бўшанглик мардга эмас эп, Бундай одамларни ёқтирмас жиним. — Ж. Жабборов.

Сатторқул аканг уйни тузаттириб бермоқчи. Майли, ўшанда дераза ҳам қурсин, оқлацин ҳам, токча жинига ёқмаса, суватиб ташлай қолсин. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

от 1. биол. Жонли организмларнинг биологик ва жисмоний хусусиятларига кўра икки (эркак ва урғочи) туридан бири.

Эркак жинси. Хотин жинси.

Узаро қарама-қарши икки жинс дунёда тирикликни давом эттиради. — Т. Қаипбергенов, Қорақалпоқнома

Бўлажак фарзанд жинсининг ўғил ёки қиз бўлиши отадаги уруғ ҳужайраси таркибида бўладиган икки хил хромосомага боғлиқ. — Газетадан

2. Тур, нав, хил.

Лириканинг ўзига хос адабий жинс сифатидаги табиати унинг жанр қиёфасида ҳам акс этади. — ЎТА

Барон фон Ринг, албатта, эшак эмас, балки орий жинсдан бўлган бир зот. — А. Қаҳҳор, Барон фон Ринг.

3. Ижтимоий гуруҳ, табақа.

Жинсига тортмоқ.

— Ота, бу синглим,— табассум билан деди Ёʻлчи. — Бойникида яшашини маъқул кўрмадим. — Яхши қилибсан: Кабутар бо кабутар, жинс бо жинс. Тўғри, улар қариндошинг. Лекин улар сени ўз жинсига қўшмайди. Улар пул жинсидан. — Ойбек, Танланган асарлар

4. геол. Ер қобиғининг маълум қатламини ҳосил қилган минерал.

Қоя остидаги тоғ жинслари минг йиллар давомида эсган шамол таъсирида силлиқланиб, ғор шаклида ўйилган эди. — С. Кароматов, Олтин қум

Нуротадан Томдибулоққача чўзилган тоғлардаги тоғ жинсларини ўрганиб, у жойларнинг геологик харитасини тузди. — С. Анорбоев, Ўзбекистон олтини

от 1. Ақлдан озган, руҳий касалликка ёʻлиққан; телба, савдойи.

Ўша қўшнининг қизи шу ёнғоқ таги-да кўп ўтириб, жинни бўлиб қолди. — С. Зуннунова, Гулхан

Қурвонбиби жинни бўлиб, паранжисиз ва йиртиқ кийимлар билан эшонникига келган вақтида, уни занжирга боғлайдиган одам ҳам топилмади. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

2. кўчма Хаёлига келган аҳмоқона ишлар, ярашмаган қилиқлар қиладиган киши; аҳмоқ, нодон.

Маслаҳатингиз учун раҳмат, раис. Мен бўлсам, жинни бўлиб, сизга мақтанибман. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Жинни бўлибсан, Тоҳир! Ҳамма урушдан қочса, сен бу аждаҳонинг комига ўз ихтиёринг била бормоқчисан! — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

3. Ўзини яқин олиб, эркалатиб гапирганда ёки ҳазил тариқасида девона, тентак каби маъноларда ишлатилади.

Девона севикли қовоғини сўрида кўриб қувона кетди: — Вой, жиннилар қовоғимни бер, жиннилар! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

с.т. Бир оз.

мен жиндак ухлаб олмоқчиман.

рвш. -дек Бир оз, озгина, қиттак.

Жиндай ухлаб ол. Жиндай сабр қил.

Козимнинг гап оҳангида жиндай такаллуфсизлик сезилиб турарди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Олимжон Бойчиборга яна жиндек беда ташлаб, аста Ойқиз ёнига келди. — Ш. Рашидов, Ғолиблар