сфт. 1. Пухта ўйлаб, чуқур мулоҳазаларга суяниб иш кўрадиган; мулоҳазали.
Жиддий йигит. Жиддий олим.
Анвар ёш бўлса ҳам, жиддий, кичкина мияси муҳокамага қобил эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
2. Муҳим аҳамиятга эга бўлган, муҳим.
Оқсоқол қарамади ҳам, индамади ҳам. Гўё жиддий бир нарсани ўйлаётгандек, кўзларини сузиб, чой ҳўплади. — П. Турсун, Ўқитувчи
-Романлар бизда ёʻқ, — дона-дона гапирди Мустафо Содиқ, — жиддий ва ижтимоий аҳамияти зўр бўлган қиссалар ҳам ёʻқ. — Ойбек, Нур қидириб
Ишёқмасларга қарши кураш ички ишлар органлари олдида турган жиддий вазифалардандир. — Газетадан
3. Ўй-фикрга чўмган, ўйчан, салобатли, сипо, вазмин (киши қиёфаси, ташқи кўриниши ҳақида).
Вагонда ҳамма жиддий, камсухан. — Т. Рустамов, Мангу жасорат
-Ҳозир ҳосил ўчун курашнинг авжи вақти,— деди Ўктам жиддий тус билан. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
Саидийнинг жилмайиб толмаган башараси бирдан жиддий тус олди. — А. Қаҳҳор, Сароб
4. Чин, рост, беҳазил; тайинли.
Жиддий ваъда.
Лекин Муборакнинг гапларини жиддийга ёʻймади. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
Бундай аччиқ пичингга жавоб қайтариш ёʻлини тополмаган Ҳасан бориб унинг рўпарасида ўтириб: — Кел бўлмаса, жиддий сўзлашайлик,— деди. — С. Айний, Қуллар
Шербек кулди: Сиз ўргатинг. Ёʻқ, Нигора, мен жиддий гапиряпман. — С. Анорбоев, Оқсой
5. Ёмон оқибатларга олиб бориши мумкин бўлган; ёмон, хавфли.
Жиддий касаллик.
Хуррамовнинг елка яраси жиддий эди. — Назармат, Жўрлар баланд сайрайди
Пилла қуртининг кушандаси кўп, ҳушёр турилмаса, қурт-қумурсқалар, қушлар, товуқлар жиддий зарар етказиб қўйиши мумкин. — Газетадан
6. Ўйланганидан мураккаб, кескин, оғир.
Сен, оғайни, тушунмайсан, булар орасидаги гап анча жиддий. — С. Кароматов, Олтин қум
7. Астойдил, жон-жаҳд билан, ростакамига.
Хат-савод чиқаришга жиддий берилдим. — Н. Сафаров, Оловли излар
Вакилларингиз санъат байрамига жиддий тайёргарлик билан келдилар. — Газетадан
Ҳамидуллаевнинг ўзи ҳам шоликорлик билан энди жиддий шуғулланяпти. — Ўзбекистон қўриқлари
8. Етарли асосга эга бўлган, асосли; муҳим.
Ҳақиқатан ҳам унинг шеър ёзишига жиддий сабаб бор эди. — П. Қодиров, Уч илдиз
Рахим Болтаев нима учун жиддий талаблар қўйилишини изоҳлаб берди. — Ўзбекистон қўриқлари
9. Алоҳида, масъулият билан.
Ёш талантларни танлаш ва уларни тарбиялаш ишига жиддий эътибор бермоғимиз керак. — Н. Сафаров, Оловли излар