sft. 1. Sharoit, holatni, narsa-hodisaning mohiyatini tez anglash qobiliyatiga ega; shunday qobiliyat, idrok bilan ish tutadigan; ziyrak.
Hakimboyvachchadek hushyor yigit qayda? Boylarimizning bari hushyor. Aqli boʻlgani uchun boy boʻlganda. — Oybek, Tanlangan asarlar
U suv toʻldirib qoʻyilgan qumgʻon tagiga olov yoqdi. Hushyor shogirdlari hatto tutantiriq ham tayyorlab qoʻyishgan ekan. — Mirmuhsin, Meʼmor
2. Tevarak-atrofga, yon-veridagi hodisalarga sezgirlik bilan koʻz-quloq boʻlib turuvchi; sergak.
Chegarada hushyor turadi posbon, Begona biror xas uchib oʻtolmas. — R. Bobojon
Hushyor turib, adashmay, Har shar-pani sezaman. — Uygʻun
3. Es-hushi joyida, hushini yoʻqotmagan (asosan, ichkilik, kayf taʼsirida emaslikni bildiradi).
Alimardon qancha may ichganining hisobiga yetmadi Hushyor paytlarida u oʻzining ahvolini oʻylab koʻrar, nazarida, dahshatli tush koʻrayotganga oʻxshab ketar edi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Abdishukurning kayfi baland boʻlsa-da, hushi hali oʻzida, mumkin qadar oʻzini hushyor tutishga tirishadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Hushyor tortmoq Es-hushini yigʻib olmoq, es-hushi joyiga kelmoq; sergaklanmoq (hushyor — har uchala maʼnosida). Muhammadiyev hushyor tortdi-da, tavba-tazarruga oʻtdi. — I. Rahim, Qadriabad odamlarShirakayf oʻtirgan yigit militsiya xodimini koʻrib, hushyor tortdi. — GazetadanToʻngʻich botir hushyor tortib, yarogʻlarini tayyor qilibdi. — Chalpak yoqqan kun