Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«HC» boʻyicha 555 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

153 ta
ishchi
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Mehnat bilan shugʻullanuvchi, oʻz kuchi bilan hayot kechiruvchi shaxs; mehnatchi.

Shu yoʻsin ariq qazila boshlandi. Lekin ishchi koʻp, oziq-ovqat yoʻq edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Biz — ishchimiz, mehnatchimiz, Biz ham inson oʻgʻlimiz. — Hamza

2. Korxonalarda jismoniy mehnat qiluvchi (ishlovchi) shaxs; moddiy boylik yaratuvchi ijtimoiy guruh vakili.

Zavod ishchisi. Qurilish ishchisi. Temir yoʻl ishchisi.

Ishga qabul qilishda sinab koʻrish — ishchi yoki xizmatchining unga topshirilayotgan ishga muvofiqligini tekshirib koʻrishdir. — Gazetadan

Eʼzozli oʻquvchim (balki paxtakor, ehtimol, ishchisan, balki ziyoli). — A. Sher

Toʻliq maqola →
shchit

ot 1. Biror zarba, oʻq, uchqun va shu kabilardan saqlanish uchun metalldan qilingan yoki biror qurolga oʻrnatilgan toʻsiq; himoya qalqoni.

Zambarak shchiti.

Ahmadjon pulemyotning qabzasini mahkam ushlagan holda, shchitning teshigidan dushmanni kuzatar, aftidan, sherigining soʻzini eshitmas edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Egniga kombinezon kiyib, qoʻliga elektrosvarka shchitini ushlab turgan [Samad akaning] yuzi menga juda tanish edi. — S. Ahmad, Iqbol chiroqlari

2. Gidrotexnika inshootlarida: toʻgʻonning suv oʻtkazadigan, surilib ochiladigan yoki yopiladigan temir darvozasi.

Energetika va avtomatika instituti xodimlari kanallardagi suv sathi va oʻtayotgan suv miqdorini, shchit va zatvorlarning holatini avtomatik aniqlovchi asboblar yaratdi. — Gazetadan

3. Namoyish qilish uchun biror eksponat oʻrnatilgan yoki surat solingan katta yupqa taxta.

Yosh ishchilar gazeta sahifasi tasvirlangan katta shchitni koʻtarib olishgan. — Gazetadan

4. Biror asbob yoki narsa oʻrnatilgan taxta.

Elektr schyotchigining shchiti. Ut oʻchiruvchi asboblar shchiti.

Toʻliq maqola →
achchiq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

sft. 1. Taʼmi ogʻiz-tilni achitadigan, lovullatadigan.

Achchiq garmdori.

Fargʻona vodiysidan boshqa joylarga ekiladigan turp negadir achchiq taʼm, taxir mazaga ega boʻladi. — K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik

2. Nordon, tishni qamashtiradigan.

Achchiq (donali) anor.

Otasi achchiq olma yesa, oʻgʻlining tishi qamashadi. — Maqol

3. Sezgi aʼzolariga qattiq taʼsir qiladigan, oʻyuvchi.

Achchiq gaz. Achchiq tamaki. Achchiq hid.

Jiqqa hoʻl oʻtin yolgʻiz pirs-pirs qilib, achchiq zahar tutun buriqtiradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Jazillatadigan, jonni achitadigan.

Dalalarda kech kuzning achchiq shamoli esa boshladi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Tashqarida shamol uvullar, achchiq sovuq naq badanni kesib ketguday edi. — Gazetadan

[Sherbek] Toʻrigʻini egarladi. Oʻzini egar ustiga olar-olmas, otga achchiq qamchi bosdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

5. Kishiga qattiq tegadigan, koʻngilga ozor beradigan; qattiq, noxush.

Achchiq istehzo. Achchiq tanqid. Haq soʻz — achchiq soʻz. — Maqol

U hatto bu achchiq taʼnalarni eshitmaganday.. sur boʻlib turardi. — Mirmuhsin, Umid

6. Gʻam-iztirobli; alamli.

Uning achchiq koʻz yoshlari har qanday odamga taʼsir qilmasdan qolmasdi. — Yoshlik

Cheki koʻrinmas bu soʻqmoq yoʻlovchining madorini, nainki madorini, jonini oladigan qismatday achchiq. — Saodat

7. Qahr, jahl; zarda.

Hozir mening achchigʻim ham qahrim bor. — Erali va Sherali

Bobongning achchigʻi qursin, yomondir. — Nurali

8. Qiyinchilik, mashaqqat; gʻam-gʻussa, gʻam-hasrat; azob-uqubat,

Achchiq bilan chuchukni totgan bilur, uzoq bilan yaqinni yurgan bilur. — Maqol

Bir achchiqning bir chuchugi bor. — Maqol

Turmushning achchiqlarini totib koʻrgan.. qadimgi batrak Abdurasul bu kunlarda oʻz muddaosining amalga oshayotganini his etar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

  • Achchiq choy Quyuq damlangan choy. ..chol mayingina kulib qoʻydi va xizmat qilayotganlarga bitta achchiq choy olib kelishni buyurdi. — Gazetadan
  • Tili achchiq Kishiga qattiq tegadigan qilib gapiradigan, gap bilan uzib oladigan. Elmurodga rota komandiri yoqmadi: qalampir, tili achchiq, har gapni pisanda qilganday burab gapiradi. — Shuhrat, Shinelli yillar
  • Achchigʻi burnining ustida (yoki uchida) Bekorga, sal narsaga jahli qistayveradigan odam haqida. — Ha, qizi tushmagur. Nafasini ham chiqarmaydi-ya. Achchigʻi ham burnining uchida, — dedi Murotali. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Achchigʻi kelmoq (yoki chiqmoq, qistamoq) Jahli qoʻzgʻamoq. Goʻroʻgʻlining achchigʻi kelganini bilib.. Soqi oʻrnidan turdi. — Malikayi ayyorXurshid achchigʻi chiqdi, deb oʻyladi.. — N. Aminov, QahqahaAytsam, yana achchigʻingiz qistaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Achchiq ustida Jahl qoʻzgʻagan paytda. Bas endi, achchiq ustida har kim har gapni aytadi. — Hamza
  • Achchiq qilmoq Jahl qilmoq, zarda qilmoq. Bir talatoʻpni sotib olding, qattiq gapirding, deb achchiq qildi. — Malikayi ayyor
  • Jon achchigʻida Jahd-alam bilan, jon-jahdi bilan. Ot jon achchigʻida old oyoqlarini devor baravar koʻtarib sapchidi. — S. Ahmad, UfqU [Ortiq] sapchib oʻrnidan turib.. jon achchigʻida mashina orqasiga aylanib oʻtib, brezentni ochib tashlab, oʻrindiqlar tagini titkilay ketdi. — M. Mansurov, Yombi
Toʻliq maqola →
bachcha
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot 1. Bola.

Duoyi salom oʻsha bachchalarning onasiga, umid bilan bir yostiqqa bosh qoʻyib, kecha-kunduz duoyi jonimda boʻlganga! Oydin, Shirin keldi.

2. Birovning (akavachchasining) qaramogʻida va ixtiyorida boʻlgan xushroʻy, kelishgan oʻyinchi oʻgʻil bola; besoqol.

Oʻsha bachcha ham odam farzandi. Ota-onasi kambagʻallikdan uni bachchalikka sotgandir. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Umuman oʻyinchi bola, raqqos.

Nogʻorachining bachchasi.

Oʻrtada oʻn olti-oʻn yetti yashar bachcha oʻynaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Nogʻora choʻpining tez urilishi, bachchaning bir aylanishi va kuchli, yalpi qiyqiriq bilan bazmning birinchi qismi tugadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻliq maqola →
borshch

ot Lavlagi, karam va boshqa sabzavot hamda rezavorlar, goʻsht solib pishirilgan suyuq ovqat; karam shoʻrva turi.

Jumladan, shu kunlarda borshchning mavsumi, buning uchun xaridor doʻkonga kelganda, karam, lavlagi, qizil sabzi, tomat, piyoz va turli rezavorlarni olishi kerak. — Gazetadan

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 153 →

Ertaklar

105 ta
Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti
Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aqlsizdan nodon maslahat olar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Eshchonboyning joʻxorisiga Matchonboyning tuyasi kirib ketishi va uni qanday chiqarish haqidagi voqea kulgili tarzda hikoya qilinadi. Qozining nodon

Axmoq podshoning dono xotini
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻz xotinlaridan birini qoʻyib yuborishi va keyinchalik uning oldiga mehmonga borishi haqida hikoya qilinadi. Suhbat davomida xotin podsh

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Hammasini koʻrish · 105 →

Sheva materiallari

297 ta
DUKARTCHA, dökartcha, dökachcha
Fargʻona viloyati · dukartcha

chilangarlikda "dukart"ning kichkina turi. Ilgari sartaroshlar dukart ishlatib bo'lmaydigan nozikroq joylarning tuk va mo'yini qirish uchun dukartchani ishlatar

Janjālchi
Samarqand viloyati · janjalkash

Janjalkash, kurashchi

a:jı
Xorazm viloyati · achchiq

Hammasini koʻrish · 297 →