Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «DEM» — результатов: 348: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

116
demak

1. Demoq, aytmoq, gapirmoq.

Oz yemak — tan sogʻliq, Oz demak — hikmatga bogʻliq. — Maqol

Seniki maʼqul demakka bizning tilimiz kelmas, bu soʻzing nooʻrin desak, oʻldirmay qoʻymas. — Yodgor

2. Yaʼni, bundan chiqdiki, bino-barin.

Demak, uni siz yozgan ekansiz-da? — K. Yashin, Hamza

Demak, yolgʻonchilik kasaliga mubtalo boʻlgan kishini rostgoʻy odamning qoni bilan davolasa boʻladi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

3. Bilan barobar, ga teng.

Farovon hayot — bu goʻzal turmush, osuda, serfayz hayot demakdir. — Gazetadan

Umr — bu asab tasmalarining — nervlarning yashashi demakdir. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Yoʻlchi uchun Mirzakarimboydan siljish — Gulnordan ayrilish demak edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
demoq

fl. 1. Oʻz fikrini ogʻzaki yoki yozma ravishda ifoda qilmoq, aytmoq; soʻzlamoq, gapirmoq.

Men senga nima degan edim. Bu haqda kitoblarda nima deyilgan? Oʻgʻlingiz sizga salom dedi. Bedardning oldida dardim bor demagin. — Maqol

Osh kelsa, yegin, Gap kelsa, degin. — Maqol

Toʻqlik nelar dedirmas, Ochlik nelar yedirmas. — Maqol

Shunday deyishingizni biluvdim. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

Eng oqil mavjudot inson deymiz-u, baʼzan odamning arzimagan narsaga aqli yetmay qoladi. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor.

2. Biror tovush, un chiqarmoq.

Mushuk miyov dedi.

Imm degan ovoz eshitildi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Qayerdadir qizilishton qarilladi, popushak pu-pu-pup-pishsh deb qoʻydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Atalmoq, nomlanmoq; otga, nomga ega boʻlmoq; atamoq.

Marhamat degan olti qiz bor ekan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Avaz Sayfiy degan tanish mullavachchani topdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Keyin Hikmatulla degan novcha yigit soʻz oldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bari bir, taqdir degan narsa, payti kelib, oʻzini koʻrsatib qoʻyarkan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Biz tomonlarda mayna degan qush boʻladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

4. Hisoblamoq, sanamoq; bilmoq, oʻylamoq.

Odami ersang, demagil odami. Oni kim yoʻq xalq gʻamidan gʻami. — Navoiy, Xamsa.

[Famiddin:] Sakkiz yuz soʻmni siz bilan biz pul demaymiz. Chindan ham pul emas. — Oybek, Tanlangan asarlar

Axir kim ham onasini, volidasini sevmaydi deysiz! — Gazetadan

5. Deb oʻylamoq, faraz, mulohaza qilmoq.

Shunday ham deyaylik. Boring, ertaga samolyot uchmaydi deyaylik. — Xayr, shunday ham deng

Shovqin solmang, birov eshitsa, nima deydi! — A. Qahhor, Oltin yulduz

Ha, endi bitta-yarimta oʻrtogʻinikida qogandir-da, dedik. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

6. Istamoq, xohlamoq.

Nima desang, albatta muhayyo qilaman. Dushman nima demay-di, tushga nimalar kirmaydi. — Maqol

Um

ajratamiz dedingiz-u, men yoʻq dedimmi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Dasturxonga noz-neʼmat toʻlsin deyman. — Guldasta

xalq uchun ishlaganlarga jonimni bersam deyman. — U. Ismoilov, Saylanma

7. Tanlamoq, biror kimsaga yoki narsaga tarafdor boʻlmoq, moyillik bildirmoq.

Yo meni de, yo uni de.

Men sening tenging emasman, Omonim bor, seni demasman. — H. Olimjon

Oʻzingiz yoʻling ochiq, keta ber, men ota-onamni deyman, degan edingiz-ku. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. (shart mayli shaklida) Biror ish-harakatni bajarishga urinmoq.

Gilamni koʻtaray desam, juda ogʻir ekan.

Ilgarilari urib yengar edim, endi uray desam, qochib, tomga chiqib ketadi. — A. Qahhor, Ayb kimda?

Koʻzini ochay desa, qovoqlari ogʻirlashib ketganday tuyuldi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

9. Hisobga olinmoq, istisno qilinmoq.

Otlarning pishqirgani, hasharotlarning chirillashi bilan soy suvining mayin shildirashi demasa, atrof jimjit edi. — N. Fozilov, Diydor

Sal chimirilgan qoshlari demasa, Avazning raftoridan bir nima anglab olish qiyin edi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

10. Ravishdosh shaklida qoʻshma gaplarni bogʻlash uchun xizmat qiladi.

Endi Avaz xalqni kurashga chorlovchi sheʼrlar bitar deb, umid qilamiz. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

11. Buyruq va shart mayli shakllarida kirish soʻz vazifasida keladi.

Onam bechora, deng, mulla, oʻzi juda kam borar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Bechora kapsanchilar, deyman, yer oʻzlariga qarashli boʻlganda, shu ariqni oʻsha vaqtda chiqarishsa ham boʻlar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Yana, desangiz, ikkita, sutlik oq echkilari bor. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

deganda boʻlganda, boʻlgach, oʻtgach.

Soat oʻn ikki deganda yetib kelasan.

Bir oy deganda, nihoyat, menbop bir shtat topilib qoldi. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

13. Degani degan Oʻz fikri, mulohazasini qabul qildiradigan, aytganini boʻldiradigan.

U kishining degani degan, hech kim bas kelolmaydi. — A. Muxtor, Tugʻilish

  • Gʻing demoq
  • Lom-mim demay
  • Nima deysiz? 1. Qanday maslahat berasiz?, qanday fikr bildirasiz?, qanday (nima) deb oʻylaysiz? Balki gʻami, hasrati ozayar, nima deysiz? — Oybek, Tanlangan asarlarShariat oʻzi yoʻl topib beradi. Yoʻlni xotiningizning oʻzi topib kelib, sizni opchiqib ketsa, nima deysiz? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Bir (yoki hech) nima demay Indamay, qarshilik koʻrsatmay, soʻzsiz. Bunisiga ham bir nima demayman, har kimning goʻri boshqa, menga nima. — A. Qahhor, Qizlar
  • .deganday 1. Deyilgandek, deyilgani kabi. Oʻz uyim, oʻlan toʻshagim deganday, siz ham qaytib kelibsiz-da;U xoʻp deganday, bosh irgʻitdi.Nima ishing bor edi? degandek, unga tikildi. — S. Karomatov, Oltin qum
  • .deguncha Bilanoq; hamono. Keldi deguncha, menga xabar ber.
  • .demay yoki demasdan Surishtirmay, hisoblashmay. Boshi-koʻzi demay uraverdi. Yoz demasdan, qish demasdan ishlamoq.Qistab ketib boradi. Kecha demaydi, kunduz. — Ravshan
  • Koʻp deganda Koʻpi bilan, ortigʻi bilan, koʻp boʻlsa. Bu ishga koʻp deganda oʻn kun kerak.
  • Koʻrdim demaydi 1. Uncha-munchaga toʻymaydi, qonmaydi. Bir-ikki kosa ovqatni koʻrdim demaydi;Uncha-muncha ogʻir mehnatni koʻrdim demaydigan shu yigit ham toliqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
  • Menga desa Men uchun bari bir, nima boʻlsa, boʻlar. Mayli, menga desa, bu yil mehnat kunimiz bir miridan tushsin! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Nimaga (yoki nega) desangiz — Qoyil,— dedim labimni chapillatib, nega desangiz, shu payt qovun yegim kelib qolsa boʻladimi? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiNimaga desangiz, har bir musulmonga maʼlumki, Muhammad alayhissalomning qabri shariflari bor u yerda. — Oybek,Tanlangan asarlar
  • Shunday deng 1. Barakalla, ana endi oʻzingizga keldingiz;
  • Hash-pash deguncha
Полная статья →

Показать все · 116 →

В определениях

153

Показать все · 153 →

Сказки

65
Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan davlat
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aql va boylik
Устное народное творчество

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Attang
Устное народное творчество

Bu ertakda shahzoda oʻz sevgilisining "attang"ni topib kelish shartini bajarish uchun sarguzashtlarga duch keladi. U tushida koʻrgan cholning armonini roʻyobga

Показать все · 65 →

Диалектные материалы

12
dem
Xorazm viloyati · dim
dem
Namangan viloyati · dim
dem
Namangan viloyati · toʻgʻon
demget
Toshkent viloyati · kamar

Показать все · 12 →

Внешние ресурсы

2