Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «DAV» — результатов: 662: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

417
DAʼVA

[a.]

daʼvoрусскийпритязание, утверждениеанглийскийaction, suit

Sewär men teyü barča da’va qïlur, bu da’vaqa mana nekü täg bolur “Sevaman” deb hamma da’vo qiladi, bu da’voning ma’nosi qanday bo‘ladi? – Каждый утверждает, что он любит, каков смысл подобного утверждения? – Everyone claims that he loves, what is the meaning of such a statement?

Полная статья →
davo

ot 1. Bemorning shifo topishi uchun qoʻllanadigan vosita; muolaja; umuman shifobaxsh narsa.

Quyosh, havo — tanga davo. — Maqol

Asal — ming dardga davo. — Qanotli soʻzlar

Olma sharbati organizmning kasalliklarga qarshiligini oshiradi, yurak-tomir kasalliklariga davo. — Saodat

Kashnich meʼda kasalligiga mubtalo boʻlgan kishilarga davo hisoblanadi. — Gazetadan

Uning qoʻlida davo topgan bemorlar oʻz xaloskorlaridan bir umr minnatdor boʻlishadi. — Gazetadan

2. Tadbir, chora, iloj.

Amalga davo yoʻq, Yomonga — balo. — Maqol

Ogʻriq tishning davosi — ombir. — Maqol

Musibatning birdan-bir davosi —mehnat. — Sharq yulduzi

  • Davo qilmoq 1. Davolamoq, muolaja qilmoq, kasalni tuzatmoq;
  • Davo topmoq 1. Kasalni tuzatadigan vosita, dori-darmon topmoq. Oʻtar bobo boshliq saroy tabiblari uning dardiga davo topolmadilar. — S. Siyoyev, Avaz;
Полная статья →
davr

ot 1. Jamiyat taraqqiyoti-da yoki tabiatda muhim voqea, hodisa yuz bergan yoki oʻziga xos xususiyati bilan ajralib turadigan maʼlum vaqt oraligʻi.

Quldorlik davri. Feodalizm davri. Kapitalizm davri. Bozor iqtisodiyotiga oʻtish davri. Tosh davri. Temir davri.

Oʻzbekiston olimlari olib borayotgan arxeologik qazishmalarning tarixiy diapazoni tosh davridan to oʻrta asr oxirigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. — Gazetadan

Qancha davrlar oʻtsa ham, boʻyoqlari xuddi bugun surilganday yap-yangi turgan bu ajoyib binolar Boburning qalbidagi zafar zavqiga zavq qoʻshdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Buning ustiga oʻsha davr tarixchilari Temur zabardast, xiyla chiroyli odam boʻlganini yozib qoldirganlar. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Tarixda biror shaxs yoki kishilar guruhi, sulolaning nomi bilan bogʻlangan vaqt, zamon.

Temuriylar davri. Navoiy davri.

Bobur Mirzoning orzulari shulkim, Movarounnahr yana Ulugʻbek davridagi kabi birlashsa, poytaxt asliga qaytsa — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Shaxs hayotidagi maʼlum vaqt.

Yoshlik davri. Talabalik davri.

Xolidaning yoshlik davrida ayollarning koʻzi koʻr edi, tikanni koʻrmasdan bosardi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Oʻtgan yarim asrli murabbiylik davrim men uchun ham katta hayot darsxonasi boʻldi, koʻp narsa oʻrgandim. — Gazetadan

Oftob oyimning: nega qirq kokil qilib oʻrmaysan degan soʻrashiga: Qizingiz endi qizlik davridan oʻtib, kelinlik davriga kirdi, deb kuldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Biror bir avlod yashagan yoki yashayotgan vaqt; ayni yashab turilgan vaqt, zamon, zamona. Oʻz

davrining har yirik voqeasi Oybek ijodida yorqin aksini topdi. — Gazetadan

Davrimiz har bir sohani kompleks ravishda hal etishni taqozo etyapti. — Gazetadan

Choʻlquvarlar va qahramonlar davr bahodirlaridir. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Badiiylik va yangidan-yangi estetik kashfiyotlar yaratishimizni davr taqozo etmoqda. — Gazetadan

Oʻqish kerak, davr bilan birga borish kerak. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Davr taraqqiyoti institut olimlari va mutaxassislari oldiga yangi-yangi vazifalar qoʻymoqda. — Gazetadan

5. Biror ish-harakat, tadbir bajariladigan muayyan vaqt.

Hisobot davri.

Gʻoʻza parvarishining qizgʻin davri. Har soat gʻanimat. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Hisobot davrida yigit-qizlarning asosiy diqqat-eʼtibori paxtachilikni rivojlantirishga, uning samaradorligini oshirishga qaratildi. — Gazetadan

6. Maʼlum hodisa, voqea, jarayonda oʻzgarish sodir boʻladigan muddat.

Oʻsimliklarning oʻsish davri.

Biz avvalo oʻsimliklarning oʻsish davrini qisqartirish va hosildorlikni oshirishga erishdik. — Fan va turmush

Hosil tugish davrida gʻoʻzani chekanka qilish muhim agrotexnik tadbirlardan biri hisoblanadi. — Gazetadan

Buqoqning ayni avj olgan davri ekan. — I. Shamsharov, Ziyolilar

7. Takrorlanuvchi jarayon yoki xossalarning har bir takrorlanishida uning boshlanishidan to oxirigacha oʻtadigan vaqt.

Bitta toʻla tebranish uchun ketgan vaqt davr deb ataladi. — Fizika kursi

Kalendar Quyosh, Yer, Oy va Yupiter sayyorasi harakatining astronomik davrlariga asoslanib tuzilgan. — Fan va turmush

Qatorning, elementlar xossasining izchillik bilan oʻzgarishini oʻz chegarasi ichiga olgan qismini Mendeleyev davr deb atadi. — Kimyo darsligi

8. Geologik sistemani tashkil qiluvchi togʻ jinslarining hosil boʻlishiga ketgan vaqt.

9. Kishining omadi kelgan, ishi yurishgan chogʻlar; rohat-farogʻatli zamon.

Hozir bizga davr kelgan vaqt. Davrimizda oʻynab olaylik.

Davrimizda yuravermaysizmi, doʻstim, bir kishini qanotimiz tagiga ololmasak, nima qilib yuribmiz. — Mushtum

Qoʻlingdan ketmasin davring, davroning, Oydin koʻlga qushing chuygin, Avazjon. — Avazxon

hozir sizlarning davringiz, qoʻlingizdan kelganini bizning haqqimizdan ayamang. Bir kun yana bizning davrimiz kelar. — S. Ayniy, Qullar

Gul yuzimga, buvi, muncha termulding, Ularning davrida oʻynading-kulding. — Erali va Sherali

  • Davr surmoq 1. Hukmronlik qilmoq. Davr kelsa, ur, begim, davron kelsa, sur, begim. — MaqolXoʻp podsholar davr surgan ekanlar-da, a! — P. Tursun, OʻqituvchiDavr surmoqchi boʻldi, Bek boʻp turmoqchi boʻldi. — OysuluvOtang podsho, sen qadimdan toʻrasan, Oltmish toʻrt yil boʻldi — davring surasan. — Erali va Sherali;Oq eshon Xudoyorxon vaqtida xoʻp davr surdi. — K. Yashin, HamzaShu kishining orqasidan davr surib yuribmiz, axir. — MushtumVasiliy qishloqqa yangi kelgan paytida Asqar mullaning davr surgan payti edi. — S. Zunnunova, Olov
  • Davri falak
Полная статья →
daʼvat

ot 1. Biror-bir harakatga, maʼnaviy, mafkuraviy maslakka undash, chaqirish; ragʻbatlantirish.

Ozodlik uchun kurashuvchilar safida boʻlish uning qalb daʼvati edi. — Gazetadan

Ikki yigit ham ichdagi qandaydir muqaddas burchning daʼvati bilan kurashga shoʻngʻidi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Taklif, chaqiruv.

  • Daʼvat qilmoq Biror ishga, marosimga chaqirmoq, taklif qilmoq. Gapga daʼvat qilingan oʻn choqli qarindosh ayollar ham koʻrishib, qayta-qayta hol-ahvol soʻrashib har qaysisi oʻz bilgancha duo qilishdi. — Oybek, Tanlangan asarlarBir soatdan soʻng iroq-yovuqdan toʻyga daʼvat qilinganlar kela boshlashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Daʼvat xati (yoki qogʻozi) Chaqiruv xati, taklifnoma. Abdurahmon mudarris amakilaridan Buxoroyi sharifga kelib tahsil qilishga daʼvat xati oldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayonushbu yilning 15 aprelida boʻladigan sogʻliqni saqlash koʻrgazmasiga daʼvat qogʻozi oldi. — Gazetadan
Полная статья →
davom

ot 1. Biror ish-harakat, hodisa, voqea va shu kabilarning uzluksiz jarayoni, borishi.

Kuzatishlar Mars-1 kosmik stansiyasi harakatining davomi normal ekanini koʻrsatdi.

bu odam uch yildan beri gʻuldirab kelgan, hozirgisi shuning davomiday edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Tabiatdir mening davomim, Tutash erur bagʻrim bagʻriga. — X. Davron, Bolalikning ovozi

2. Toʻxtatilgan ish-harakat, hodisa, voqea va shu kabilarning qolgan (hali davom etishi lozim yoki mumkin boʻlgan) qismi.

Hikoyaning davomi. Kechagi gapning davomi.

Qudrat xatning davomini oʻqiyolmay qoldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

gapning davomini aytolmay qoldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Biror narsaning maʼlum joyidan keyingi qismi, keti.

Yoʻlning davomi. Chiziqning davomi.

4. 3-sh. egalik va oʻ.-p. k. affikslari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi.

  • Davom etmoq (yoki qilmoq) 1. Biror ishni uzluksiz bajarmoq. Ortiqcha ot-aravalarimiz qirdagi somonlar bilan bundagi quruq bedalarni tashishda davom qiladilar. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy;Bu hol tushga qadar davom etdi. — K. Yashin, HamzaShunday shiddatli jang kun boʻyi davom etdi. A. — Qahhor, AsarlarOʻyin-kulgi yarim kechagacha davom etdi. A. — Qahhor, Asarlar;Ochil indamay yozishda davom etdi. — P. Qodirov, Uch ildizGʻanijon beixtiyor orqasiga qaradi-yu, yana yoʻlida davom etdi. A. — Qahhor, Asarlar
  • Davom feʼli Oʻtgan zamon davom feʼli ish-harakatning takrorlanganligini, davom etganligini anglatadi. — Oʻzbek tili darsligi
Полная статья →

Показать все · 417 →

В определениях

1

Сказки

139
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldoqchi mushuk
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Aql bilan davlat
Устное народное творчество

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aql va boylik
Устное народное творчество

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Aqlli qiz (2)
Устное народное творчество

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Показать все · 139 →

Диалектные материалы

101
Dav
Jizzax viloyati · baquvvat odam
Islimi davra
Fargʻona viloyati · islimi davra

Naqsh turi

abdav
Jizzax viloyati · obdov

Tomdan yog‘in suvi tez oqib tushib ketishi uchun tom sathida qilinadigan qiyalik

bardamlï
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · badavlat
barly
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · badavlat

badavlat, boy

barlï
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · boy, badavlat

Показать все · 101 →

Внешние ресурсы

4