Qidiruv

tema, mavzu. Sanʼat asarlarining, jumladan, badiiy adabiyotning ahamiyati qanday masalalarni oʻrtaga qoʻyganligi va qanday hal etganligi bilan oʻlchanadi. Koʻpincha, badiiy asar temasi tushunchasi tasvirlanayotgan voqea yoki predmet tushunchasi bilan chalkashtirib yuboriladi. Badiiy asarning temasi yozuvchi tanlagan va tasvirlagan hayotiy voqealar, asarda qoʻygan va yoritgan asosiy masalalar yigʻindisidan, adabiy asarga asos boʻlgan bosh fikr va maqsaddan iboratdir. Boshqacha aytganda, tema nima haqida yozishni aniqlashdan, nima haqida fikr yuritishdan iboratdir. Shuning uchun badiiy asarda tema gʻoya bilan uzviy bogʻliq boʻladi. Tema va gʻoya munosabati asarning gʻoyaviy-tematik birligini taʼminlaydi, gʻoyaviy-tematik negizni vujudga keltiradi. Tema tushunchasi asarning butun mohiyatidan kelib chiqadi. Badiiy asar temasini odatda voqelik belgilaydi. Temaning yoritilishi koʻp jihatdan yozuvchining mahoratiga bogʻliq. Shuning uchun bir temaning oʻzi turli yozuvchilar ijodida turlicha aks etadi. Davrning muhim temalari haqida yozish, tema tanlay bilish ijodkorning talantiga bogʻliq.

tematika. Keng maʼnoda maʼlum bir davr yozuvchilari ijodidagi yoki bir yozuvchining turli asarlaridagi temalar majmui. Masalan, Ulugʻ Vatan urushi davrida sovet adabiyotining tematikasi yoki Dostoyevskiy asarlarining tematikasi kabi. Tor maʼnoda asardagi asosiy temaga tobe boʻlgan boshqa kichik temalar majmui. Masalan, «Qutlugʻ qon» romanining asosiy temasi oʻzbek mehnatkashlarining inqilob arafasidagi turmushini, ekspluatatsiyaga qarshi noroziliklarini koʻrsatib berishdan iborat. Asardagi sevgi temasi esa yordamchi temadir. Badiiy asarlar tematikasi voqelikdan va yozuvchining gʻoyaviy pozitsiyasidan kelib chiqadi. Masalan, Turgenevni dvoryanlar va demokratik ziyolilar taqdiri koʻproq qiziqtirgan boʻlsa, Nekrasov rus mujiklari hayotiga murojaat qilgan. Shu sababdan Turgenev asarlarining tematikasi Nekrasov asarlarining tematikasidan farq qiladi.

pesaning temasi

bahs mavzusi

dars temasi

romanning temasi