Қидирув

денгиз чекиниши бошланган даврдан кейинги денгиз босиши тугагунгача бўлган вақт оралиғи. Бу вақт давомида бир турдаги ер ости сувлари бошқа турдаги (денгиз$\ригҳтарров$атмосфера$\ригҳтарров$денгиз) сувлар билан ўрин алмашинади. G.s.ning биринчи қисми седиментацион босқич ҳисобланиб, бу вақтда седиментацион сувлар ҳосил бўлади. G.s.ning седиментацион босқичи седиментацион ҳавза билан банд бўлган ҳудудни ёки унинг бир қисми кўтарилишининг, денгиз чекинишининг ва сувли жинслар емирилишининг бошланиши билан якунланади. Шу лаҳзадан G.s.ning иккинчи қисми — инфилтрацион босқичи бошланади. Бу босқич давомида инфилтрацион сувлар ҳосил бўлади, улар седиментацион сувларни сиқиб чиқариб, уларнинг ўрнини эгаллай бошлайди. Инфилтрацион босқич тектоник ҳаракатлар натижасида ҳудуднинг чўкиши ва денгиз сувларининг сувли қатламлар ва сув ўтказмайдиган қатламларни, ер ости сувларининг кимёвий таркибини, минераллашганлигини, температурасини, босимини, сатҳини ифодалаш., Гидрогеологик сикл

тоғ жинсларида ер ости сувларининг тарқалиш шароитини, уларнинг туз ва газ таркибини, жинснинг (сувли горизонтнинг, сувли мажмуанинг) сувга мўллигини ва sh.k.larni харитада ифодалаш. Харита мазмуни унинг мақсади ва масштабига қараб белгиланади. Нефт-газ гидрогеологияси амалиётида ҳар бир сувли горизонт ва мажмуа учун алоҳида Г.х. тузилади. Шунингдек ҳар бир горизонт (мажмуа) учун гидрокимёвий, гидродинамик, геотермик ва ш.к.) хариталар мажмуи тузилиб, улардан нефтгазлиликни башоратлашда фойдаланилади. G.x.lar гидрогеологик сёмка ва разведка ишлари натижаларидан фойдаланиб тузилади. G.x.lar масштабига кўра: обзор (1:1000000 ва ундан кичик), майда масштабли (1:500000—1:1000000), ўрта масштабли (1:100000 — 1:200000), йирик масштабли (1:25000—1:50000), ўта йирик масштабли (1:25000 ва ундан йирик) турларга бўлинади. Обзор хариталар йирик геологик ва географик регионларнинг (ўлка, област, республика ёки Ер шари) гидрогеологик шароитларини вужудга келиши, ер ости сувлари тарқалишининг асосий қонуниятлари ва уларнинг айрим элементларини вақт давомида ўзгариши тўғрисида маълумот беради. Майда масштабли G.x.lar у ёки бу ҳудуднинг гидрогеологик шароитларини ифодалайди. Уларда асосий сувли мажмуаларнинг тарқалиши, ер ости сувларининг ҳосил бўлиши ва тавсифи ифодаланади. Ўрта масштабли G.x.larda айрим раёнларнинг гидрогеологик шароитлари ўз аксини топади. Харита ер ости сувларидан фойдаланиш ва кейинги тадқиқот ишларининг биринчи навбатда бажариладиган участкаларини танлаш имкониятини беради. Йирик масштабли Г.х. майдони нисбатан кичик раёнларнинг гидрогеологик шароитларини ифодалайди. Бундай хариталарнинг аниқлик даражаси юқори бўлганлиги учун улар асосида амалий гидрогеологик масалаларни ечиш, муфассал тадқиқотларни режалаштириш мумкин. Ўта йирик масштабли хариталар участкаларнинг гидрогеологик шароитларини ўзида тўлиқ акс эттириб шахта, карер, тўғон, сув олиш иншооти ва бошқа иншоотларни лойиҳалаш учун асос бўлади., Гидрогеологик харита

И.К.Зайсев (1963) бўйича, метаморфик, магматик ва кучли метаморфлашган жинслардан таркиб топган гидрогеологик структура бўлиб, ёриқ-ертомир туридаги ер ости сувларининг кенг тарқалганлиги билан ифодаланилади. Н.И.Толстихин (1963) бўйича пойдевордан (кристаллик ёки метаморфик жинслардан, кучли зичлашган ва бурма сифатида ғижимланган чўкинди жинслардан таркиб топган) «бир қаватли» гидрогеологик ҳавза. Қалинлиги кам тўртламчи давр ётқизиқлари билан қопланган ёки бутунлай очиқ ҳолатдаги пойдевордан иборат бўлади., Гидрогеологик массив

артезиан ҳавза бўйлаб тузилган геологик кесмада сувли қатлам (горизонт, мажмуа) ва сув ўтказмайдиган қалин қатламларнинг ётиш шароитларини ифодалаш. Шунингдек, унда ер ости сувларининг кимёвий таркиби, минераллашганлиги, грунт сувлари сатҳи, артезиан сувлар босими ҳамда ер ости сувларининг ҳаракат ёʻналиши тўғрисидаги маълумотлар ўз аксини топади., Гидрогеологик кесма

артезиан ҳавза ҳудудида қазилган бурғу қудуқ бўйлаб тузилган литологик-стратиграфик кесимда нефтгазсувли, Гидрогеологик кесим

1. Артезиан сувлар учун — синеклиза ёки бошқача кўринишдаги йирик геологик структуралардаги ёки платформа ва тоғлар оралиғида жойлашган ботиқликлардаги қатлам сувлари тарқалган майдонлар., Гидрогеологик ҳавза

2. Грунт сувлари учун — аллювиал водийларда ва кристаллик жинсларнинг бўш қоплама жинс сифатида ер юзига чиққан жойларида ер ости сув оқими ҳосил қилиб ҳаракатланадиган грунт сувлари тарқалган майдонлар. G.h.ning қуйидаги турлари ажратилади: қатлам сувлари ҳавзаси (айрим муаллифлар артезиан ҳавзалар деб атайдилар); дарзлик сувлари ҳавзаси; ёриқ-дарзлик сувлари ҳавзаси (айрим муаллифлар дарзлик ва ёриқ-дарзлик сувларининг гидрогеологик массиви деб атайдилар). Катта ҳудудларда тарқалган ва мураккаб тузилишга эга бўлган йирик Г.ҳ. гидрогеологик мегаҳавзалар деб аталади. Уларга Каспиёлди (500000 км² дан катта), ғарбий Сибир (3 млн. км² га яқин), Шарқий Сибир (10 млн. км² дан катта) мегаҳавзаларни кўрсатиш мумкин. Г.ҳ. ичида нефт ва газ уюмлари учрайди. Агар G.h.da нефт, газ, газконденсат уюмлари учраса, у ҳолда уни нефтгазли област деб аташ лозим. Нефтгазли ҳавза тушунчаси фанга И.О.Брод (1960) томонидан киритилган.